Watermeloenen, passievruchten en nu kiwi’s: de opmars van exotische vruchten in Vlaanderen

Een maand geleden gingen de kiwiboompjes de grond in bij fruitteler Mahieu uit Wervik. De kiwi vormt een uitstekende aanvulling op het huidige assortiment van aardbeien, kersen en witloof. “Aardbeien en kersen zijn typisch fruit voor het voorjaar en de zomer. Witloof is dan weer eerder iets voor het najaar, maar voor de winter zelf hadden we eigenlijk nog niets. Zo zijn we in gesprek geraakt met Italiaanse kwekers en is het idee ontstaan om kiwi’s te telen. Die kunnen in de winter worden geoogst, waardoor we nu het hele jaar door kunnen produceren”, vertellen zaakvoerders Wim (37) en Koen (45) Mahieu in Het Laatste Nieuws.

Volgens de broers is de grond in de serre uitstekend geschikt voor de teelt. “We hebben hier in Wervik zandlemige grond die het water vlot doorlaat. Net dat is cruciaal voor de teelt van kiwi’s, want ze mogen niet in het water blijven staan. Bij het planten van de boompjes hebben we dan ook geen enkel risico genomen.”

Ook het aantal zonuren in Wervik verschilt van dat in de traditionele teeltregio’s van kiwi’s. In Europa is dat voornamelijk Italië. Maar anders dan vaak wordt gedacht, is veel zon niet altijd een voordeel. “Kiwi’s zijn erg gevoelig voor te veel zon, en net daarin is onze streek ideaal. We hebben in België uiteraard zon, maar veel minder dan in pakweg Italië. Combineer al die factoren en je krijgt een uitstekende basis voor het kweken van Wervikse kiwi’s”, klinkt het.

De ondernemers verwachten eind 2027 met de Red Passion in productie te komen. “Hij staat ook bekend als de geel-rode kiwi. Het is een ras met Italiaanse roots dat voor het eerst in Noord-Europa zal worden geteeld”, aldus de broers.

Marktkansen relevanter dan klimaatopwarming

Volgens haar wordt die onderzoekskeuze vooral gedreven door de zoektocht naar nieuwe markt- en teeltkansen voor telers. “Met het oog op de toekomst speelt klimaatopwarming op lange termijn zeker ook een rol, maar die is eerder beperkt.”

In het geval van meloenen vroegen telers om een relatief korte teelt die kon worden ingeschakeld wanneer de prijzen van een hoofdteelt tijdelijk minder gunstig waren, of wanneer er onverwacht ruimte vrijkwam in de planning, bijvoorbeeld door een vroegtijdige ruiming van een gewas.

“Meloenen lenen zich daar goed toe. Door ze onder glas te telen, ontstaat bovendien een timingvoordeel omdat ze vroeger op de Belgische markt beschikbaar zijn dan geïmporteerde producten. Daarnaast kan ook een hogere en meer constante kwaliteit worden gerealiseerd”, klinkt het.

Het onderzoek naar passievruchten vertrekt vanuit een iets andere insteek, verduidelijkt Soetemans. “We bekijken of dit gewas een interessant alternatief kan zijn voor serretelers die hun aanbod willen diversifiëren. Het doel is om lokaal geproduceerde passievruchten van hoge kwaliteit op de markt te brengen en zo een onderscheidend product aan te bieden.”

Vroeger meer "exotische" vruchten dan nu

Dat er steeds meer voorbeelden zijn van exotische vruchten in Vlaanderen, zoals gember en kiwi’s, heeft volgens fruitteler Ludo Rosseels niet per se te maken met klimaatverandering. “Watermeloenen, passievruchten en kiwi’s worden allemaal onder glas gekweekt in een gecontroleerd, bijna exotisch klimaat. Dat heeft niet zo veel met de buitenomstandigheden te maken.”

Rosseels beweert zelfs dat Vlaanderen vroeger meer exotische vruchten kende dan vandaag. Hij teelt zelf perziken in Aarschot. “In de jaren vijftig stond ons hele dorp vol perzikbomen en nu ben ik de enige overgebleven teler”, zegt hij.

Ook kende Vlaanderen ooit een bloeiende tafeldruiventeelt onder glas. Beide gewassen verdwenen in de jaren zestig als gevolg van de vrijhandel in Europa en technische ontwikkelingen. “Door geconditioneerd transport stonden perziken uit Spanje binnen de dag in België. Daardoor verloor de Vlaamse perzik zijn economische voordeel. Tafeldruiven konden bovendien veel goedkoper worden geteeld buiten de serres in Zuid-Europa.”

Veel perzikentelers in de regio Aarschot verwarmden tijdens een winterprik in het voorjaar hun percelen met vuurpotten op stookolie. Bovendien werden ze in de jaren vijftig getroffen door meerdere opeenvolgende periodes van strenge vorst. Rosseels heeft wat dat betreft de voorbije twee jaar meer geluk gehad. Na een goed jaar vorig seizoen verwacht hij ook dit jaar een sterke oogst. Mogelijk speelt de klimaatopwarming daarbij toch een rol.