30 hectare landbouwgrond maakt plaats voor robuuster waterbeheer in Westhoek

De polders aan de kust hebben een moeilijk regelbaar watersysteem omdat ze zo laag liggen. Veel percelen in de Westkustpolder liggen tijdens vloed lager dan het zeeniveau. Overtollig water kan daardoor niet altijd vanzelf naar zee worden afgevoerd, maar moet via een netwerk van grachten, stuwen, sluizen en pompen worden gestuurd. De laaggelegen polders zijn daardoor ook kwetsbaar voor overstromingen, zoals in 2023. Toen viel er uitzonderlijk veel neerslag en kwam bovendien veel water vanuit het stroomopwaartse deel van de IJzer in Frankrijk richting de Westhoek.

Tegelijk kent het gebied regelmatig droge periodes. De Westkustpolder behoort tot de drogere delen van Vlaanderen door het kustmicroklimaat, met onder meer extra zonneschijn en gemiddeld minder neerslag dan in het binnenland. Bovendien houdt de bodem er relatief weinig water vast. Daarbovenop komt het probleem van verzilting. In de ondergrond van de polders bevindt zich veel zout grondwater. Wanneer polders sterk worden gedraineerd, langdurige droogte optreedt of er in de winter onvoldoende neerslag valt om de zoetwatervoorraad in de bodem aan te vullen, geraakt het evenwicht tussen zoet en zout grondwater verstoord. Bij langdurige droogte kan zo een tekort aan zoet water ontstaan voor irrigatie in de landbouw en kan het zout grondwater opstijgen tot in de wortelzone van gewassen.

Vasthouden wanneer kan, afvoeren wanneer moet

Het inrichtingsplan moet het stroomgebied van de Machuitbeek in Lo-Reninge en Alveringem weerbaarder maken tegen overstromingen en droogte, en ervoor zorgen dat tijdens droge periodes voldoende zoet water beschikbaar blijft.

Daarvoor komen er onder meer extra stuwen en knijpconstructies, bufferstroken van vijf meter aan weerszijden van de Machuitbeek en een groot spaarbekken. Die ingrepen moeten ervoor zorgen dat water langer wordt vastgehouden wanneer dat kan en gecontroleerd wordt afgevoerd wanneer dat nodig is.

“Het spaarbekken zal een capaciteit van ongeveer 500.000 kubieke meter hebben waarin water uit de IJzer tijdens natte perioden opgespaard wordt om later langzaam in de waterlopen te vloeien, zodat hogere peilen mogelijk worden”, aldus Matthys.

Geluisterd naar de noden van de landbouwers

Volgens Matthys is het plan sinds de bezwaren licht aangepast en ziet de meerderheid van de landbouwers ondertussen de noodzaak in van de maatregelen. “Zeker na deze historische droge zomer”, vertelt hij. “Voor landbouwers die nog niet rechtstreeks geconfronteerd werden met de gevolgen, liggen de plannen moeilijker.” Maar waterbufferende maatregelen zullen er ooit moeten komen volgens hem. “Ook andere poldergebieden zullen op termijn maatregelen moeten treffen.”

Landbouworganisatie Boerenbond bevestigt dat met het merendeel van de bezwaren van de landbouwers rekening is gehouden. “We zijn in gesprek gegaan en op enkele cruciale punten was VLM bereid om aan de bezorgdheden tegemoet te komen”, vertelt Michiel Vanrobaeys, regioconsulent in de Westhoek. “Niet aan elk bezwaar is tegemoetgekomen, maar zo kon het plan uiteindelijk wel landen.”

Realisatie in de komende jaren

Het inrichtingsplan werd ondertussen goedgekeurd in de gemeenteraad van Lo-Reninge en Alveringem en wacht nu een goedkeuring af van de Vlaamse regering. “Die zou er dit najaar moeten komen”, aldus Matthys. “Het verwerven van grond neemt uiteraard veel tijd in beslag. Het spaarbekken zal in de komende jaren gerealiseerd worden, maar de uitvoering van het volledige project kan nog tien jaar duren."