Von der Leyen belooft Europees hittegolfplan en steun voor landbouwers

Het klimaat staat hoog op de agenda bij de Europese Commissie. Von der Leyen belooft een klimaat- en hittegolfplan, met een betere monitoring van extreem weer. Steden moeten inzetten op verkoeling voor de volksgezondheid, en landbouwers moeten meer zekerheid krijgen in hun toegang tot water. “Van elke vier liter die door Europese waterleidingen loopt, gaat er één liter verloren, vooral aan lekken”, zegt von der Leyen. “We werken aan een nieuw Europees waterinitiatief, want water is kostbaar voor onze industrie en voedselzekerheid. Onze gewassen en vee hebben water nodig.”

'Klimaatverzekeringsalliantie'

Von der Leyen noemt Europese landbouwers ‘de beste ter wereld’. “We zullen hen alle steun bieden”, zegt ze. Tegelijk vindt de Duitse voorzitter dat er wat schort aan de schadevergoedingen bij klimaatrampen. “Vandaag wordt slechts een kwart van de verliezen door rampen gedekt door private verzekeraars. Veel te vaak worden nationale budgetten aangesproken om de schade te vergoeden.” De commissie werkt aan een ‘klimaatverzekeringsalliantie’ om hier verandering in te brengen.

Europees brandweerkorps

Von der Leyen stelt dat het succes van Europa samenvalt met de aanpak van AI en het klimaat. “Wat klimaatverandering betreft, was dit de zomer van de waarheid. Haast geen enkel deel van Europa bleef gespaard. De Belgische Hoge Venen, een veengebied dat zich over de eeuwen heen heeft gevormd, is nu een woestenij van as. De vlammen flakkerden op van de Ierse bergen tot de Griekse en Kroatische eilanden. In de Alpen kwijnen oude gletsjers steeds verder weg. De impact van dit alles is vernietigend. 660.000 hectare is platgebrand en 12 miljoen ton gewassen zijn verloren gegaan. Sleutelrivieren zoals de Donau, de Rijn of de Lanjarón verdwijnen voor onze ogen.”

De natuurbranden die vele hectares natuur- en landbouwgrond in as hebben gelegd, moeten volgens haar in de toekomst beter worden beheerd. “Natuurbranden worden intenser en komen in een steeds ruimere regio voor. Ik ben trots op de Europese samenwerking om deze te blussen, maar we moeten het groter zien”, zegt von der Leyen. De Commissievoorzitter pleit voor een taskforce bestaande uit Europese brandweerlieden en hulpverleners om de hulpdiensten in de lidstaten te analyseren, en om een Europees brandweerkorps samen te stellen.

Klimaatdoelen missen is geen optie

Niet alleen met branden liet de hitte zich gelden. Volgens von der Leyen telt Europa dit jaar 35.000 hittedoden door het warme weer. Zelfs in rusthuizen en ziekenhuizen was het te warm. “En dit is nog maar het begin. Dit was misschien onze warmste zomer ooit, maar wellicht is het de koelste van de jaren die volgen. De wetenschap is duidelijk: Europa warmt dubbel zo snel op als de rest van de wereld.”

Von der Leyen wil de Europese klimaatdoelen dus niet loslaten. “De transitie is complex en we zullen ons gaandeweg moeten aanpassen, maar Europa moet en zal op koers blijven om de klimaatdoelen te halen.”

In die context belooft von der Leyen dat de Commissie volgende maand het kader voorstelt van een nieuw klimaatplan, met de focus op klimaatmitigatie en -adaptatie. Ook de staat van paraatheid bij calamiteiten moet beter. Het kader zal de 100 meest kwetsbare territoria in Europa in kaart brengen. Bovendien pleit het plan voor nieuwe technologie, klimaatresistente gewassen, waterbeheersing en energiezuinige koeling. “Europa is wat dat betreft nu al een koploper”, zegt von der Leyen.

Artificiële intelligentie

Wat AI betreft, die andere grote uitdaging, vindt von der Leyen dat we bewust moeten blijven van de risico’s. Ze vreest dat artificiële intelligentie Europa kwetsbaar maakt voor cyberaanvallen op een ongeziene schaal, bedoeld of onbedoeld. Ze verwijst hierbij naar een recent incident waarbij het online platform Hugging Face slachtoffer werd van een grootschalige cyberaanval door OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT. Deze aanval werd autonoom uitgevoerd door de AI-programma’s van OpenAI. Voor von der Leyen tonen incidenten als deze aan waarom de Europese houding tegenover AI-bedrijven veel terughoudender is dan in de VS. Europa mag volgens haar dus ook niet te afhankelijk worden van Amerikaanse AI-bedrijven.

Een nieuwe AI-act moet de Europese regelgeving inzake AI op scherp stellen, en de baan ruimen voor Europese AI-ontwikkelingen die onze industrieën vooruit helpen. Von der Leyen stelt dat Europa geen pioniersrol moet opnemen wat betreft AI. We moeten alleen degene zijn die er het slimste mee omgaan. Ze noemt landbouw naast gezondheidszorg, defensie, ruimtevaart en transport genoemd als één van de sectoren waar Europa als eerste een AI-revolutie wil teweegbrengen.

Canada eregast

Tot slot wil von der Leyen nauwere banden aanhalen met Canada. Premier Mark Carney was eregast op de State of The Union. Canada werd in één adem met het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Oekraïne genoemd als een waardevolle partner voor de EU.