Belgische vissers krijgen andere vissen in hun netten door klimaatopwarming en milieudruk
nieuwsHet Instituut voor Natuurwetenschappen en het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering (CERAC) waarschuwen in een nieuw rapport voor de ingrijpende gevolgen van klimaatverandering in het Belgische deel van de Noordzee. Vooral voor de Belgische visserij zijn de vooruitzichten weinig rooskleurig. Traditionele vissoorten dreigen schaarser te worden of naar koelere wateren te trekken, terwijl zuidelijke soorten steeds vaker in de netten belanden. Die nieuwkomers zullen het verlies aan traditionele visbestanden waarschijnlijk slechts gedeeltelijk kunnen compenseren.
Het Belgische deel van de Noordzee is goed voor 11 procent van ons territorium. In het gebied zijn veel belangrijke activiteiten geconcentreerd: scheepvaart, visserij, offshore windparken, zandextractie, militaire oefeningen en toerisme. "Al die activiteiten dingen naar ruimte en oefenen aanzienlijke druk uit op mariene ecosystemen", aldus CERAC in het rapport. "Vervuiling en verstoringen van de zeebodem maken het leven in de Noordzee al kwetsbaar. En daar legt klimaatverandering nog een extra druk bovenop." De gevolgen zijn er vandaag al duidelijk zichtbaar. Zo steeg het zeeniveau in Oostende tussen 1951 en 2024 met bijna 24 centimeter. Ook de temperatuur van het zeeoppervlak nam in de voorbije decennia sterk toe, met afgelopen zomer de langst aanhoudende mariene hittegolf van 87 dagen.
Twee kritieke risico’s vanaf +2°C
De onderzoekers identificeerden in dit eerste verkennende rapport zeven belangrijke klimaatgerelateerde risico’s. Bij een temperatuurstijging van 4°C ten opzichte van het pre-industriële niveau worden alle zeven risico’s kritiek. Vier ervan zijn al kritiek bij +3°C. Twee risico’s worden kritiek vanaf +2°C.
Zo is er enerzijds risico op schade aan kustinfrastructuur. "De combinatie van zeespiegelstijging met frequentere en krachtigere stormen vergroot het risico op schade aan vitale structuren zoals kustverdedigingswerken, havens en windparken op zee", klinkt het. Anderzijds brengt een opwarming van twee graden Celsius ook verschuivingen in vispopulaties met zich mee.
Minder kabeljauw, meer sardines en zeekat
Door de stijgende zeetemperaturen dreigen voor de Belgische visserij belangrijke visbestanden, zoals kabeljauw, haring en schol, te krimpen. Tegelijk trekken verschillende soorten naar noordelijkere of diepere, koelere wateren. Vissoorten uit warmere, zuidelijke wateren zullen daarentegen steeds vaker in de netten van Belgische vissers belanden. Het gaat onder meer om zeebaars, rode poon, sardine, zeekat en pijlinktvis. Die verschuiving biedt nieuwe commerciële kansen, maar volgens wetenschappelijke modellen zullen de nieuwkomers de achteruitgang van traditionele visbestanden waarschijnlijk slechts gedeeltelijk kunnen compenseren. De gevolgen kunnen ook voelbaar worden bij de visveilingen van Zeebrugge, Oostende en Nieuwpoort.
Daarnaast kan de opwarming de vestiging en verspreiding van invasieve uitheemse soorten bevorderen. Hogere zeetemperaturen kunnen ook gevolgen hebben voor de paaiperiodes van vissen, het beschikbare voedsel en de verspreiding van parasieten en ziekteverwekkers. Het rapport wijst bovendien op een mogelijke afname van de voedingswaarde van vis. Hogere temperaturen verminderen namelijk de productie van essentiële vetzuren door fytoplankton, wat uiteindelijk ook gevolgen kan hebben voor de samenstelling van de vissen die we eten.
Klimaatrisico’s versterken impact menselijke activiteiten
"De belangrijkste bevinding is dat klimaatrisico’s zelden geïsoleerd optreden", aldus Ward Van Roy, marien onderzoeker van het Instituut voor Natuurwetenschappen. "Daardoor kunnen effecten zich opstapelen. Neem nu een mariene hittegolf samen met extreme algenbloei plus een waterkolom die minder goed gemengd wordt. Dan krijg je een groot zuurstoftekort in zee en kan een domino-effect volgen met massale sterfte van zeeleven."
België heeft al een waaier aan instrumenten voor het monitoren, plannen en beheren van het mariene milieu. Maar het rapport beveelt aan om de mogelijke gevolgen van de klimaatverandering in de bestaande beleidskaders te integreren en voldoende middelen te voorzien voor de uitvoering ervan.
Daarnaast pleit het voor een vermindering van de bestaande menselijke drukfactoren, zoals eutrofiëring (te veel voedingsstoffen in het zeewater, waardoor algen sterk gaan toenemen) en vervuiling, voor het beperken van verstoringen van de zeebodem en voor het opstellen van specifieke actieplannen voor acute gebeurtenissen. "Onze Noordzee is aan het veranderen en beleidsmakers moeten daar rekening mee houden", besluiten de onderzoekers.
Bron: Eigen berichtgeving, Belga
