44 procent minder uitstoot per kilo melk mogelijk in Nederland, maar niet voor morgen en niet zonder kosten
nieuwsMet een zeer uitgebreid pakket klimaatmaatregelen zouden Nederlandse melkveebedrijven hun broeikasgasuitstoot per kilogram melk tot 44 procent kunnen verminderen op lange termijn. Dat heeft de Nederlandse Wageningen University and Research (WUR) uitgerekend. Al is de klimaatwinst voorlopig wel vooral theoretisch. Sommige maatregelen, zoals het fokken op een lagere methaanuitstoot, hebben hun volledige potentieel vandaag nog niet bereikt. Er hangt ook een stevig prijskaartje aan de uitstootreductie. Zo zouden de jaarlijkse meerkosten oplopen tot 43.000 euro per bedrijf.
Het onderzoek werd uitgevoerd binnen een Nederlands publiek-privaat project waarin twee zuivelverwerkers streven naar een halvering van de broeikasgasuitstoot per liter melk tegen 2030, ten opzichte van 2015 en 2018.
Om na te gaan hoe ver melkveebedrijven met klimaatmaatregelen kunnen komen, rekenden de onderzoekers een pakket van tien maatregelen door op drie fictieve bedrijven. De drie bedrijven verschillen telkens in bedrijfsvoering en omgeving. Zo gaat het om een bedrijf op zandgrond met 151 melkkoeien, een op kleigrond met 110 koeien en een op veengrond met 88 koeien. Op het zandbedrijf staan de koeien in de berekeningen het hele jaar op stal, terwijl ze op de andere twee bedrijven ook weidegang krijgen. Omdat er een verschil is tussen de Nederlandse regelgeving, economische omstandigheden en bedrijfsvoering kunnen de resultaten niet zomaar naar de Vlaamse melkveehouderij worden vertaald. De resultaten kunnen wel interessant zijn omdat veel van de onderzochte maatregelen ook hier toepasbaar zijn.
Tien maatregelen doorgerekend
Het maatregelpakket bestaat uit tien maatregelen om de broeikasgasuitstoot van Nederlandse melkveebedrijven te verminderen. Zo wordt een deel van het krachtvoer vervangen door bijproducten zoals aardappelstoomschillen en perspulp, en de melkproductie per koe met 1.000 kilogram verhoogd. Daarnaast wordt ingezet op de teelt van grasklaver, een lager kunstmestgebruik en mestvergisting. Ook het fokken van koeien met een lagere methaanuitstoot en het gebruik van het methaanremmende voederadditief 3-NOP maken deel uit van het pakket. Tot slot wordt gerekend met klimaatvriendelijker geproduceerd krachtvoer en kunstmest, en het gebruik van fossielvrije HVO-diesel als alternatief voor gewone diesel.
Uit de berekeningen blijkt dat de broeikasgasuitstoot per kilogram melk met 44 procent kan dalen op zowel het zand- als het veenbedrijf. Op kleigrond bedraagt de reductie 43 procent.
Methaanremmers leveren grootste klimaatwinst
De grootste klimaatwinst valt te behalen door de methaanuitstoot uit de pens van koeien te verminderen. Vooral het voederadditief 3-NOP, bekend onder de handelsnaam Bovaer, blijkt effectief. Volgens de berekeningen kan het additief de totale broeikasgasuitstoot per kilogram melk met 13 tot 15 procent verminderen. Fokken op een lagere methaanuitstoot levert nog eens een reductiepotentieel van ongeveer zes tot zeven procent op. Ook mestvergisting heeft een aanzienlijk effect, met een mogelijke reductie van zeven tot tien procent.
De effectiviteit van de andere maatregelen hangt sterk af van het bedrijfstype. Zo kan het gebruik van krachtvoer met een lagere klimaatvoetafdruk op het zandbedrijf de uitstoot met ongeveer 12 procent verminderen. Het vervangen van krachtvoer door bijproducten levert er een reductiepotentieel van ongeveer acht procent op. Deze maatregel is vooral effectief op het zandbedrijf, omdat maïs er een groot deel van het rantsoen uitmaakt. Omdat maïs weinig eiwit bevat, moet het bedrijf meer eiwitrijk krachtvoer aankopen, dat bijproducten dus gedeeltelijk kunnen vervangen.
Reductie op lange termijn
Hoewel de berekeningen een reductie tot 44 procent opleveren, waarschuwen de onderzoekers dat dit potentieel tegen 2030 wellicht niet haalbaar is. Zo wordt gerekend met een langwerkende variant van het methaanremmende voederadditief 3-NOP, die ook tijdens de weidegang effectief blijft. Die langwerkende toepassing is echter nog niet beschikbaar voor de praktijk, maar de onderzoekers gaan ervan uit dat die wel beschikbaar zal zijn in de komende jaren.
Ook het fokken van koeien met een lagere methaanuitstoot is een maatregel voor de lange termijn. De onderzoekers hebben aangenomen dat de methaanemissies van pensfermentatie van de melkveestapel met 15 procent kan worden verlaagd op lange termijn. Maar het zal meer tijd kosten dan 2030 voordat dit potentieel volledig gerealiseerd zal zijn.
Daarnaast halen de onderzoekers aan dat voor mestvergisting aanzienlijke investeringen en vergunningen nodig zijn, die ook veel tijd in beslag nemen.
Tot 43.000 euro extra kosten per jaar
De klimaatwinst komt echter niet zonder kosten. Het volledige maatregelpakket heeft volgens de berekeningen een negatief economisch effect van 28.000 tot 43.000 euro per bedrijf per jaar. Omgerekend komt dat neer op 2,51 tot 3,91 euro per 100 kilogram melk. Vooral de toepassing van 3-NOP en mestvergisting wegen zwaar door in de kosten.
Niet alle maatregelen kosten geld. Een hogere melkproductie per koe heeft bijvoorbeeld op alle drie de bedrijfstypen een positief economisch effect. Ook de teelt van grasklaver en een lager kunstmestgebruik kunnen, afhankelijk van het bedrijfstype, financieel voordelig zijn.
Eventuele extra vergoedingen voor klimaatvriendelijk geproduceerde melk zijn niet in de berekeningen opgenomen. Zulke premies zouden een deel van de meerkosten kunnen compenseren.
Minder broeikasgassen, maar grotere afhankelijkheid van aangekocht voeder
Naast de economische kosten heeft het maatregelpakket ook een keerzijde op het vlak van duurzaamheid. Zo daalt het aandeel eiwit dat melkveebedrijven van eigen land halen met maximaal 15 procentpunten.
Dat komt onder meer doordat een hogere melkproductie ook meer veevoer vereist. In combinatie met lagere grasopbrengsten zorgt dit ervoor dat melkveebedrijven afhankelijker worden van aangekocht voer.
Bovendien betekent een lagere uitstoot per kilogram melk niet noodzakelijk dat de totale uitstoot van een bedrijf in dezelfde mate daalt. Zo kan een hogere melkproductie per koe de klimaatvoetafdruk per kilogram melk verkleinen, terwijl de absolute uitstoot van het bedrijf stijgt.
Bron: Eigen berichtgeving / Veeteelt
