Erger dan methaan: Verenigde Naties waarschuwen voor broeikasgas SF6
nieuws23.500 keer krachtiger dan CO₂ en meer dan 3.000 jaar in de atmosfeer: SF6 is volgens de Verenigde Naties (VN) een broeikasgas dat onterecht wordt genegeerd. Het gas wordt veel gebruikt in elektrische toestellen. Ondanks die kracht is de uitstoot van SF 6 voorlopig te laag om echt impact te hebben in de atmosfeer. Maar daar komt met de wereldwijde elektrificatie verandering in, waarschuwt de VN.
Wanneer we het hebben over klimaatverandering, ligt de nadruk op CO₂ en methaan en in mindere mate op lachgas. Dat is evident. CO₂ is niet het krachtigste broeikasgas, maar door de massale uitstoot kent het wel de grootste impact op onze atmosfeer. Daarop volgt methaan. 28 keer krachtiger dan CO₂, maar wel zeer vluchtig. Methaan breekt na zo'n tien tot 12 jaar weer af, terwijl CO₂ honderden jaren in de atmosfeer blijft. Een reden waarom de veehouderij sterk geviseerd wordt binnen het klimaatdebat, is omdat de reductie van methaan al na een decennium een gevoelige impact kan hebben op de planeet.
Blusgas voor elektriciteit
Toch zijn er andere broeikasgassen waarop we de aandacht dringend moeten verscherpen, vindt de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), het weeragentschap van de VN. De wereld ruilt steeds meer fossiele brandstoffen in voor elektrische alternatieven. Op zich is dat positief, maar WMO waarschuwt dat we het oog niet mogen verliezen op de specifieke, krachtige gassen die worden uitgestoten bij de productie en distributie van elektrische stroom: waterstofgas en SF6.
Die laatste is bij het grote publiek onbekend, maar dat is onterecht. De stof is 23.500 keer sterker dan CO₂ en 840 keer sterker dan methaan. Bovendien duurt het millennia voor de stof afbreekt. Voorlopig is het aandeel SF6 in de atmosfeer beperkt, maar dat is aan het veranderen. De WMO noteert 2025 als een recordjaar qua uitstoot van dit gas. Net de permanentie van dit gas maakt het zo gevaarlijk, want al wat we nu uitstoten, zullen we nog meer dan dertig mensenlevens lang blijven voelen.
Zijn er alternatieven?
Nochtans is SF6 niet onmisbaar bij de productie van elektronische toestellen. Wel is het een zeer belangrijk hulpmiddel. Het is een isolatiegas en blusgas voor elektrische vonken, en wordt dus gebruikt bij onder meer hoogspanningsschakelaars en transformatoren. Voor middenspanning zijn SF₆-vrije oplossingen inmiddels breed beschikbaar, maar voor de hoogste spanningen (220–420 kV en hoger) zijn alternatieven minder evident.
In VRT NWS licht professor ingenieurswetenschappen Dirk Van Hertem (KU Leuven, Energyville) de risico’s toe. "In principe wordt SF₆ gebruikt in een gesloten systeem, en komt er niets in de omgeving terecht", zegt hij. "Bij een klein lek of onderhoud, of bij een zeldzaam groot incident, kunnen er wel kleine hoeveelheden vrijkomen. Netwerkbeheerders zijn zich daarvan bewust en proberen dat zo veel mogelijk te voorkomen."
“Sinds dit jaar mogen nieuwe Europese installaties geen SF₆-gas meer hebben, te beginnen met die op lagere spanning. Tegen 2032 geldt dat ook voor hoogspanning”, zegt hij nog.
Nieuwe uitstootrecords
WMO geeft ook een stand van zaken bij andere broeikasgassen. De globale uitstoot blijft ook in 2025 op een recordniveau. Dat geldt niet alleen voor CO₂, maar ook voor methaan en lachgas.
“Een nieuw jaar, een nieuw record”, zegt Ko Barrett, adjunct-secretaris-generaal van de WMO. “Broeikasgassen houden een ongekende hoeveelheid warmte vast in de atmosfeer, wat leidt tot extremer weer en daarmee gepaard gaande risico’s voor onze economieën en samenlevingen. De afgelopen 11 jaar waren de warmste sinds het begin van de metingen en deze trend zal zich voortzetten. CO₂ heeft een zeer lange levensduur en zal het mondiale klimaat dan ook niet alleen jarenlang, maar decennia en zelfs eeuwenlang beïnvloeden.”
Sinds de jaren 60 is het tempo waarmee CO₂ zich ophoopt in de atmosfeer bijna verdrievoudigd. Vandaag bevat de atmosfeer ongeveer 53% meer CO₂ dan vóór de industriële revolutie.
Europa wil jaarlijks 70 miljard investeren in klimaatadaptatie
De Europese Commissie heeft een EU-kader voor klimaatbestendigheid gepresenteerd om Europa te helpen anticiperen op klimaatrisico’s. De geschatte economische verliezen als gevolg van klimaatschade in de periode 2022-2025 bedroegen ongeveer 200 miljard euro, of 50 miljard euro per jaar. Volgens de Commissie zou er jaarlijks binnen de EU 70 miljard euro moeten worden geïnvesteerd in klimaatadaptatie om verdere verliezen te beperken.
Dat is veel geld, maar een verantwoorde investering, meldt de Commissie. “Het geschatte rendement op investeringen in klimaatadaptatie kan meer dan tien keer zo hoog zijn als de waarde ervan, in termen van vermeden verliezen en schade. De wereldwijde markt voor klimaatadaptatie-oplossingen zal naar verwachting tegen 2050 verviervoudigen tot 3.500 miljard euro, wat Europese bedrijven een aanzienlijke kans biedt om technologisch koploper te worden op het gebied van oplossingen voor klimaatbestendigheid”, aldus de Commissie in een persbericht.
Methaan is verantwoordelijk voor ongeveer 16 procent van het opwarmende effect op ons klimaat. Ongeveer 35 procent van het methaan wordt in de atmosfeer uitgestoten door natuurlijke bronnen, bijvoorbeeld moerasgebieden, die zelf ook gevoelig zijn voor het klimaat. Ongeveer 65 procent is afkomstig van menselijke bronnen, zoals vee, rijstteelt, fossiele brandstoffen, afval en de verbranding van biomassa.
De wereldwijd gemiddelde methaanconcentratie in 2025 bedroeg 1948 delen per miljard (ppb) – of 167 procent meer dan in 1750.
Lachgas is het derde belangrijkste langlevende broeikasgas en is afkomstig van zowel natuurlijke bronnen als menselijke activiteiten, zoals de verbranding van biomassa, het gebruik van kunstmest en diverse industriële processen.
De wereldwijd gemiddelde concentratie van lachgas bedroeg in 2025 126 procent van het niveau van 1750, of 26 procent meer dan in de pre-industriële periode.
Het is afwachten of de COP 31-bijeenkomst in Antalya, Turkije, die van 9 tot en met 20 november 2026 plaatsvindt, zal leiden tot concrete maatregelen die het tij doen keren.
Bron: Eigen berichtgeving, vrt nws
