Klimaatakkoord van Parijs faalt: Aarde warmt de komende jaren op met 1,5 graad
AnalyseHet Klimaatakkoord van Parijs uit 2016 zal het doel niet bereiken. 200 landen gingen akkoord om de wereldwijde klimaatopwarming niet met meer dan 1,5 graad te laten stijgen. Dit werd gezien als de absolute bovengrens, willen we geen onherstelbare schade aanrichten aan het klimaat. Volgens een nieuw VN-rapport overschrijden we deze drempel de komende jaren.
Het akkoord stelt twee doelen voorop. De piek van de klimaatopwarming beperken tot maximaal 1,5 graad boven het pre-industriële niveau. En het reduceren van broeikasgasuitstoot tot netto nul procent tegen 2050. Eén van die twee doelen zullen we niet behalen. In het beste geval staan we voor een piek van 1,8 graad, maar het merendeel van de schattingen zijn veel minder optimistisch. Hoewel een overschrijding van 0,3 graad miniem lijkt, waarschuwt het rapport dat elke fractie van de temperatuurstijging destructieve gevolgen heeft. Een opwarming tot drie graden Celcius zou ertoe kunnen leiden dat de wereldwijde voedselproductie tegen 2050 met maximaal 14 procent zou kunnen dalen, als er geen effectieve aanpassingsstrategieën komen.
"Overschrijden, pieken en dalen"
Wat is nu de strategie? “Overshoot, peak and decline”, stellen de Verenigde Naties. In het Nederlands: overschrijden, pieken en dalen. Het nieuwe doel is om de overschrijding van de klimaatgrens zo sterk mogelijk te beperken tot het ‘optimistische’ scenario van 1,8 graad. Om daarna door klimaatactie de temperaturen zo snel mogelijk weer te laten dalen. “De schroeiende hitte, natuurbranden en overstromingen van deze zomer zijn een waarschuwing van wat ons nog te wachten staat”, zegt Secretaris-Generaal van de VN Antőnio Guterres.
Deze weg vraagt een onmiddellijke reductie van broeikasgas. Het VN-rapport vraagt een netto nuluitstoot van alle broeikasgassen, waaronder methaan. Hierbij wordt niet alleen naar de veehouderij verwezen, maar ook naar andere methaanbronnen zoals methaanlekken, fossiele brandstoffen en afvalverwerking. Vele actieve methaanlekken van beschadigde pijpleidingen, zijn tot op vandaag nog steeds niet hersteld.
Het rapport verwacht dat elk jaar boven 1,5 graad significante en vaak onherstelbare schade zal aanrichten aan onze ecosystemen, economie, gezondheid en voedselzekerheid. Het rapport zegt dat naast klimaatmitigatie ook adaptatie nodig zal zijn.
Voedselzekerheid in gedrang op korte en lange termijn
Voedselzekerheid wordt een vraagstuk. Volgens een Finse, Zwitserse en Duitse klimaatstudie zal 50 procent van het landbouwareaal in het Midden-Oosten en Noord-Afrika in gevaar komen bij een stijging van meer dan 1,5 graad. Op het noordelijk halfrond zijn de risico’s aanzienlijk lager. Maar een globale verstoring van belangrijke landbouwgewassen zoals tarwe, rijst, maïs en sojabonen zal de markten ernstig verstoren en vele levens in gevaar brengen. De onderzoekers voorspellen dat er tegen het einde van deze eeuw 35,6 procent minder sojabonen en zes procent minder rijst wordt geproduceerd.
Technologische doorbraken hebben de mondiale voedselproductie misschien wel verbeterd, maar de verspreiding van deze innovaties zijn ongelijkmatig verlopen. “Zo worden kunstmeststoffen nog steeds niet op grote schaal toegepast, ondanks het feit dat ze al lang geleden zijn uitgevonden”, duiden de onderzoekers. Deze studie is nota bene gepubliceerd nog voor de oorlog in Iran en de blokkade in de straat van Hormuz, die de wereldwijde kunstmestvoorziening in het gedrang brengt. De VN voorspellen dat bijna 50 miljoen mensen eind 2027 in acute hongersnood zullen verkeren als gevolg van mislukte oogsten door El Niño. Als de kunstmestcrisis niet tijdig is opgelost, dreigt dit cijfer aanzienlijk hoger te worden.
Prijs van "jarenlange passiviteit"
Landen die het grootste aandeel hebben in de klimaatverhitting, dragen volgens het VN-rapport ook de grootste verantwoordelijkheid om onmiddellijk actie te ondernemen. Helaas lijkt dat niet meteen het geval te zijn. Eén van de eerste daden van de nieuwe Amerikaanse regering was om uit het Klimaatakkoord van Parijs te treden.
“Door jarenlange passiviteit is het zeker dat er, zelfs als de opwarming tot onder de 1,5 graad wordt beperkt, onomkeerbare verliezen zullen optreden en de omstandigheden voorgoed zullen veranderen”, stelt het rapport. “Veel gemeenschappen zullen wellicht gedwongen worden te verhuizen of hun bestaansmiddelen te veranderen, terwijl samenlevingen voor de uitdaging zullen staan zich aan te passen. Dit roept vraagstukken op rond rechtvaardigheid, macht en politieke legitimiteit, die nieuwe, inclusieve bestuursregelingen vereisen om moeilijke kwesties op te lossen.”
