Landbouwsector reageert scherp op Depraetere: "Landbouwgrond is een strategisch goed"
nieuwsEen interview met Vlaams klimaatminister Melissa Depraetere (Vooruit) zorgde afgelopen weekend voor heel wat ophef. In De Zondag liet de minister optekenen dat ze van mening is dat er te veel grond ingekleurd is als landbouwgrond. “Dat allemaal beschermen, zal niet lukken. Anders doe je de deur op slot voor extra natuur of extra woningen”, klonk het. Al snel kwamen er heel wat verontwaardigde reacties op deze uitspraak.
Beleidsplan Ruimte Vlaanderen als aanleiding
De woorden van minister Depraetere zijn er gekomen naar aanleiding van het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Dat werd voor de zomer door minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v) voorgelegd aan de Vlaamse regering, maar geraakte niet goedgekeurd door de coalitiepartners. Het werd daarom over de zomer getild en in september komt het dossier opnieuw op de regeringstafel. Het plan is bepalend voor het toekomstige ruimtebeleid in Vlaanderen omdat het moet bepalen welke ruimte er is voor natuur, landbouw, industrie of wonen.
"Uit wat wij voorlopig hebben gezien, blijkt vooral een grote bekommernis voor de landbouw", zegt Depraetere in De Zondag. "Wij willen een evenwichtig plan dat ook ruimte creëert voor extra natuur. Anders zullen wij dat niet goedkeuren." Depraetere zegt dat als antwoord op een vraag over de bezorgdheden van natuurverenigingen, die vrezen voor een natuurstop. De klimaatminister begrijpt hun bezorgdheden, maar ze laat niet toe dat het zover komt.
Als het gaat over klimaatmitigatie en -adaptatie, staan er in het regeerakkoord volgens haar forse ambities. “Helaas worden deze nog niet waargemaakt op het terrein. Daarom zeg ik dat we hier moeten versnellen. De discussie gaat vaak over grond. Ik begrijp dat dat gevoelig ligt. Wij willen ook dat jonge landbouwers aan een lap grond geraken. Maar vandaag is er te veel grond ingekleurd als landbouwgrond. Veel van deze gronden worden niet eens gebruikt voor landbouw. Dat allemaal blijven beschermen, zal niet lukken. Anders doe je de deur op slot voor extra natuur of extra woningen”, zo liet ze optekenen.
Landbouworganisaties reageren boos
Het regende verontwaardigde reacties van landbouwers op sociale media. Ook de landbouworganisaties kropen in hun pen. “In tijden van klimaatcrisis en geopolitieke onzekerheid komt het belang van onze eigen voedselproductie meer dan ooit naar boven. We moeten beseffen dat we in Vlaanderen over een zeer productief landbouwklimaat beschikken en klimaatvriendelijker dan waar ook ter wereld voedsel kunnen produceren”, zegt Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens. "Als we hier onze landbouw afbouwen, dan zorgt dat er volgens hem voor dat we minder klimaatvriendelijke producten uit het buitenland moeten kopen en dat is gewoon een slechte zaak voor het klimaat én voor de Vlaming.”
ABS-voorzitter Bruno Vincent stelt vast dat landbouwgebied jarenlang een zone was waarin men zowat alles kon doen wat men wilde. “Iedereen kon dergelijke gronden aankopen en ze vervolgens invullen naar eigen inzicht. Veel van die gronden zijn intussen vertuind of omgevormd tot hobbyweides voor paardenhouders.” Daarnaast speelt ook het beleid een rol. “Landbouwgrond wordt steeds minder gebruikt voor wat die oorspronkelijk bedoeld was: voedselproductie. De verplichte bufferstroken langs waterlopen hebben het beschikbare areaal met 7.000 hectare verminderd. En ecoregelingen, zoals faunamengsels, geven eveneens een andere invulling aan landbouwgrond dan voedselproductie”, aldus Vincent.
Groene Kring benadrukt op zijn beurt dat, net als klimaat, toegang tot grond één van de grootste uitdagingen is voor jonge boeren. “De voorbije zomer heeft net aangetoond dat ons klimaat onder druk staat en de toekomstige generatie jonge boeren kan hierin een deel van de oplossing zijn. Als we vandaag landbouwgrond blijven aansnijden voor andere functies, hypothekeren we niet alleen de toekomst van jonge landbouwers, maar ook onze eigen klimaat- en voedseldoelstellingen. Het hebben van voldoende landbouwgrond is noodzakelijk en kan morgen één van onze grootste strategische troeven worden”, zegt voorzitter Justine Arkens.
"Compleet absurd"
Ook vanuit de politiek komen er reacties. Bram Van Hecke, voorzitter bij Jong cd&v en landbouwadviseur op het kabinet van Brouns, noemt de woorden van minister Depraetere “een domme uitspraak”. “Niemand is tegen natuur. Daarvoor hebben we ook groene bestemmingen. Maar dat de socialistische minister daarvoor de grond van landbouwers nodig heeft, is compleet absurd”, stelt Van Hecke. “Wie aan de grond van de boeren zit, die zorgt voor één ding: duurdere voedselprijzen in de supermarkt. Een ramp voor onze koopkracht dus.”
De uitspraken van minister Depraetere raken volgens Vlaams Belang aan de toekomst van duizenden Vlaamse landbouwers en hun gezinnen. “De sossen zijn de doodgravers van onze familiale landbouwbedrijven”, beweert Vlaams parlementslid Stefaan Sintobin. Hij wil dat landbouwers niet telkens opnieuw terrein verliezen wanneer andere ruimtevragen opduiken. “Boeren hebben nood aan zekerheid om te investeren en hun landbouwbedrijf verder uit te bouwen.”
Kritiek krijgt Depraetere ook uit haar eigen partij. Partijgenote Jinnih Beels schrijft op Facebook dat het debat over landbouwgrond meer kennis van zaken en een portie intellectuele eerlijkheid verdient. Beels trekt sinds haar aantreden als provinciaal gedeputeerde voor Landbouw in de provincie Antwerpen steeds vaker de kaart van landbouw. Dat gaat soms in tegen het partijstandpunt en wordt haar niet altijd in dank afgenomen. “We leggen onze landbouw hier – terecht – steeds strengere normen op rond klimaat, milieu, water, gewasbescherming en dierenwelzijn. We investeren bovendien miljoenen in onderzoek om op minder ruimte en met minder impact voedsel te produceren. Waarom zou het dan duurzamer zijn om hier landbouwgrond en productie af te bouwen?”, vraagt ze zich af. Ze roept beleidsmakers op om eens wat vaker af te zakken naar het terrein.
“Elke hectare landbouwgrond moet niet voor eeuwig landbouwgrond blijven. Maar goede landbouwgrond is schaars. Vooraleer je die opgeeft, moet je dus op zijn minst weten wat ervoor in de plaats komt én waar het voedsel dat we hier niet meer produceren dan wel ineens vandaan zal komen”, stelt Beels. “We moeten onze productie hier niet onmogelijk maken om vervolgens hetzelfde voedsel van elders te laten komen. Dat is niet meteen beter voor de planeet, we verzwakken er ook onze eigen economie, landbouw en strategische voedselproductie mee. Dat is onszelf in de voet schieten, net zoals we met energie en veiligheid hebben gedaan.”
Er is partijpolitiek te weinig geopolitieke kennis. Landbouw is een cruciale geopolitieke sector in een hyperrealistische wereld
Voedselprijzen op hoogste niveau sinds 2022
Ook politicoloog David Criekemans reageert en benadrukt de strategische positie van landbouw op X. “Er is partijpolitiek te weinig geopolitieke kennis, zowel analytisch als toegepast”, klinkt het. Criekemans verwijst daarbij naar de geopolitieke crisis in Hormuz die heeft geleid tot een kunstmestcrisis. Lagere opbrengsten zorgen voor een crisis in de voedselbevoorrading en dat leidt op zijn beurt tot een nieuwe geopolitieke crisis, zo schets hij. “Landbouw is een cruciale geopolitieke sector in een hyperrealistische wereld”, stelt Criekemans.
De woorden van de politicoloog worden kracht bijgezet door de voedselprijsindex van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO). Deze wereldwijde graadmeter voor voedselprijzen bereikte in augustus dit jaar het hoogste niveau sinds november 2022. De prijsstijgingen worden volgens FAO veroorzaakt door de extreme weersomstandigheden en de aanhoudende geopolitieke spanningen in de Perzische Golf en de Zwarte Zee. “Klimaatschokken, geopolitieke spanningen en verstoorde leveringen dreigen het aanbod van voedsel te verkleinen, waardoor de voedselprijzen nog verder kunnen oplopen”, zegt hoofdeconoom Maximo Torero.
In dat kader noemt ABS het onbegrijpelijk dat net Vooruit de landbouw en voedselproductie in Vlaanderen altijd wil afbouwen. “Het is de partij die zegt op te komen voor mensen met een lager inkomen. Voor die gezinnen neemt voeding doorgaans een groter aandeel van het budget in dan voor anderen. Tenzij men deze discussie volledig wil overlaten aan de meer radicale partijen in Vlaanderen, lijkt het mij een opmerkelijke filosofie om de basis van onze voedselproductie, namelijk landbouwgrond, verder te laten krimpen”, zegt voorzitter Vincent.
"Dompel je onder in onze sector"
Vanuit Boerenbond en Groene Kring klinkt dan ook een oproep naar minister Depraetere. “Wij roepen op tot overleg”, zegt Groene Kring. Dat kan volgende week al, tijdens Dag van de Landbouw. “Maar liefst 50 bedrijven zetten hun deuren open zodat elke bezoeker kan ontdekken hoe landbouwers zich dag na dag met passie inzetten voor het eten dat bij elk van ons op tafel komt. Wij nodigen minister Depraetere uit om zich onder te dompelen in onze sector”, klinkt het bij Boerenbond.
