Klimaatverandering drukt Europese melkproductie en verzwakt zuivelsector

Als gevolg van de klimaatopwarming en hittestress zal de productie in sommige Zuid-Europese regio’s tegen 2050 met tien, 20 of zelfs 30 procent afnemen. Denk aan melkveestreken als Noord-Italië en delen van Frankrijk en Spanje. Onderzoekers schatten de productievermindering bij verdere opwarming van de aarde tegen 2050 op 12,2 miljard kg melk per jaar, of 7,5% van de totale Europese melkproductie.

Volgens de onderzoekers hebben het warmere klimaat en de hittestress bij koeien nu al geleid tot een vermindering van de Europese melkproductie met 4,5 miljard kg. Deze trend komt overeen met de bevindingen van geitenmelkbedrijf Capra uit Halen. Capra is onderdeel van de Franse groep Agrial, die ook in Spanje geitenmelk verwerkt. Door de klimaatopwarming en de lagere ruwvoeropbrengst daar daalde de Spaanse geitenmelkaanvoer dit jaar met acht procent.

Minder schade in Vlaanderen

Het productieverlies zal niet overal even groot zijn. Zo blijft de schade in de noordwestelijke regio’s, waaronder Vlaanderen en Nederland, beperkt tot enkele procenten. Regio’s waar meer dubbeldoelrassen worden gehouden, met een lagere gemiddelde productie, zullen ook minder lijden onder de klimaatopwarming dan regio’s waar hoogproductieve Holsteinkoeien worden gehouden.

Voor onze Vlaamse economie kan dit alles ook goed uitpakken. De melkveegebieden in Noordwest-Europa zullen een groter aandeel krijgen in de Europese melkproductie. Volgens de analisten van Rabobank zal hierdoor ook de melkverwerkende industrie zich meer in deze gebieden gaan concentreren.

Concurrentiepositie verslechtert

Of dit onze positie op de wereldmarkt zal versterken, is sterk de vraag. De stijgende temperatuur leidt namelijk niet alleen tot een lagere productie, maar ook tot hogere kosten voor de melkveehouderij om de gevolgen van hittestress voor de koeien te beperken. Dit heeft een kostenverhogend effect en kan ook de concurrentiepositie van de Europese zuivelverwerking op de wereldmarkt verzwakken. “Vergeleken met andere belangrijke zuivelregio’s liggen onze kosten nu al hoger”, klinkt het.

De onderzoekers benadrukken dat klimaatadaptieve maatregelen, die overigens ook geld kosten, de impact van de temperatuurstijging kunnen verminderen. Hierbij kan gedacht worden aan anti-hittestressmaatregelen zoals koeling en ventilatie. Ook het verschuiven van het afkalfpatroon zou een optie zijn. Hierbij wijzen de onderzoekers op de situatie in Griekenland. Zo’n 50 jaar geleden lag daar de piek van de Griekse melkproductie nog in de zomermaanden. Door minder koeien in het voorjaar te laten afkalven, is het aanvoerpatroon nu vlakker en lopen minder koeien in de zomer op de toppen van hun hoeven.