Omzet Vlaamse land- en tuinbouw daalt met bijna tien procent
nieuws2026 zal de geschiedenis niet ingaan als een boerenjaar. Door de uitzonderlijke droogte en hitte hebben veel teelten minder opgebracht. Ook de prijzen kenden een sterke terugval en de productiekosten stegen. De omzet komt uit op 7,33 miljard euro of 9,5 procent lager dan vorig jaar. Dat meldt Boerenbond na zijn jaarlijkse evaluatie van het productiejaar.
Landbouwers hebben hard moeten werken om het hoofd te bieden aan de droogte en de hitte, maar hard labeur staat niet gelijk aan een hoog inkomen. Boerenbond ziet dat de marges van de land- en tuinbouwers onder druk staan, en gelooft dat dit ook een impact zal hebben op verdere investeringen in verduurzamingen. De federale regering is naarstig op zoek naar extra middelen. Boerenbond benadrukt dat dit absoluut niet het moment is om de competitiviteit van de land- en tuinbouwbedrijven verder onder druk te zetten met kostenstijgingen.
Lagere opbrengst plantaardige productie, slechte prijsvorming bij dierlijke productie
De droogte en hittegolven hebben zich afgetekend in de akkerbouw, groente- en fruitteelt en ruwvoedergewassen. Vooral aardappelen (-25%), maïs (-24%) en suikerbieten (-15,4%) zijn getroffen. Ook de productie van bonen (-15%), courgettes (-9%), appelen (-7,2%) en peren (-7%) is gedaald. Andere teelten zoals vlas (+18,2%), wortelen (+8%), komkommers (+6%) en prei (+5%) deden het dan weer beter dan vorig jaar. Dat blijkt uit de cijfers van Boerenbond.
In de veehouderij neemt de productie toe bij melk (+8,7%). Het zou mooi nieuws zijn, ware het niet dat de melkprijs gedaald is met bijna 30 procent. Bij varkens blijft de productie nagenoeg stabiel, terwijl de prijzen met bijna 20 procent daalden. Bij gevogelte werd er 3,3 procent meer geproduceerd terwijl ook hier de prijs met 11,4 procent is gedaald.
Gemiddeld bedrijf verliest 16.000 euro
De totale schade door hitte en droogte raamt Boerenbond op 260 miljoen euro. Sommigen zijn harder getroffen dan anderen, maar Boerenbond schat de gemiddelde financiële schade op 16.000 euro per professioneel landbouwbedrijf. Bijna de helft van de geraamde schade komt uit grasland, maïs, bieten en klaver.
Tegelijk maakte dit jaar het nut van klimaatadaptatie meer dan ooit duidelijk. Volgens Boerenbond maken de eerdere investeringen van land- en tuinbouwers dat de schade in 2026 lager is dan in het droge jaar 2018. “Landbouwers hebben al geïnvesteerd in bijvoorbeeld wateropvang en druppelirrigatie om met droogte om te gaan”, meldt de organisatie. “Hitte vraagt een nieuwe aanpak waar nog verdere stappen in gezet kunnen worden, met onder meer hittebestendige rassen en verkoeling in de stallen. Een performante bredeweers-verzekering moet het sluitstuk zijn.”
Slechts drie sectoren zagen omzet stijgen
In de akkerbouw daalde de totale omzet met 15,3 procent, met aardappelen als opvallendste uitschieter (-46,1%). Ook groenten voor de verwerkende industrie (-17%) en de versmarkt (-11%) gingen achteruit. De glastuinbouw deed het met +20,5 procent wel duidelijk beter en ook de sierteelt ziet haar omzet licht stijgen (+2,6%). In de veehouderij drukten de lage prijzen de omzet. Bij melk daalde de omzet met 23,1% en bij varkens met 19,4%. Rund- en kalfsvlees vormde met een omzetstijging van 6,3% een positieve uitzondering.
De globale omzet in de Vlaamse land- en tuinbouw bedraagt in 2026 7,33 miljard euro. Dat is 3,1 procent lager dan het vijfjarig gemiddelde en 9,5 procent lager dan vorig jaar. In de openluchtteelten zijn vooral de minderopbrengsten de grootste oorzaak, in de dierlijke sectoren vooral de slechte prijsvorming.
“Eerlijke prijzen en een gelijk speelveld zijn belangrijke punten die verder aangepakt moeten worden. De verschillende beleidsniveaus moeten de concurrentiepositie van onze land- en tuinbouw versterken, want zeker in de dierlijke sectoren zien we de concurrentie- en prijsdruk vanuit het buitenland toenemen,” weet Lode Ceyssens, voorzitter van Boerenbond.
Boerenbond waarschuwt dat verdere investeringen in verduurzaming niet evident worden. Na aftrek van de directe kosten houdt de sector 37 procent minder over dan vorig jaar. De bruto toegevoegde waarde bedraagt dit jaar 1,350 miljard euro bruto en ligt 15 procent lager dan het gemiddelde van de voorbije vijf jaar. Dit komt door de lagere omzet en de hogere kosten voor meststoffen, energie en watergebruik die boeren niet kunnen doorrekenen in de prijs. Hierdoor staan de marges onder druk.
“Btw-verhoging is verkeerd signaal”
“Dat de belastingen op kunstmeststoffen zouden stijgen door een btw-verhoging, zoals we deze week in de pers lezen, is een verkeerd signaal,” vindt Ceyssens. “Onze boeren worden door de regelgeving vandaag verplicht om meer kunstmest te gebruiken in plaats van dierlijke mest. Vandaag gaan die kunstmestprijzen dan ook nog eens door het dak omwille van de geopolitieke situatie,” duidt hij.
“Daar nog eens een bijkomende btw-verhoging bovenop doen, is absurd. Het knabbelt verder aan het inkomen van onze land- en tuinbouwers, zet de agrovoedingsketen onder druk, en dreigt de winkelkar van de Vlamingen duurder te maken.”
Beeld: Tom Govaerts
