Hele Europese landbouwsector zwaar getroffen door uitzonderlijk hete en droge zomer
nieuwsNiet alleen België werd afgelopen zomer getroffen door verschillende hittegolven, ook de rest van Europa kreunde onder de aanhoudende hitte en droogte. Die versnelden de ontwikkeling en veroudering van de gewassen. Volgens prognoses van het Joint Research Centre (JRC) van de Europese Commissie liggen de opbrengsten daardoor lager dan het vijfjaarlijks gemiddeld. Dit heeft ook gevolgen voor de veehouderij omdat er minder grasland en veevoeder beschikbaar is.
Waar het groeiseizoen in 2026 aanvankelijk gunstig startte, veranderde de hete en droge zomer die positieve vooruitzichten snel. Er waren ongewoon veel hete dagen, met temperaturen boven 35 graden Celsius, en tropische nachten, waarbij de temperatuur niet onder 20 graden Celsius zakte. Naast de hitte was er ook een aanhoudend neerslagtekort waardoor het bodemvocht snel afnam.
Versnelde gewasgroei en voortijdige afrijping
Dit had een enorme impact op de gewassen op de velden in heel Europa: planten doorliepen belangrijke groeifasen sneller, zoals de bloei en korrelvulling. In combinatie met de beperkte beschikbaarheid van water kregen de gewassen minder tijd en minder voedingsstoffen om te groeien en goed ontwikkelde granen, knollen en kolven te vormen. De gewasmodellen van JRC tonen die versnelde ontwikkeling zeer duidelijk aan. In de zwaarst getroffen gebieden bereikte maïs op sommige plaatsen tot drie weken eerder dan normaal het afrijpingsstadium. Gewassen verouderden voortijdig en droogden uit. Dat leidde tot grote oogstverliezen en in sommige gevallen tot een volledige misoogst.
Vooral het tijdstip waarop de extreme weersomstandigheden zich voordeden, was cruciaal. Wintergewassen hadden hun groei grotendeels voltooid voordat de zwaarste hitte en droogte toesloegen. Hun opbrengsten bleven daardoor dicht bij het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar. Zomergewassen bevonden zich daarentegen nog in cruciale ontwikkelingsfasen en waren daardoor veel kwetsbaarder voor de extreme omstandigheden.
Volgens de laatste JRC-prognoses zouden de opbrengsten van zomergewassen in de EU een stuk onder het vijfjarig gemiddelde liggen (soja -15%, hakselmaïs -14%, korrelmaïs -8%, aardappelen -7%, suikerbieten -11%). Dat zijn voorlopige inschattingen, volgens de gewasmonitoring in september. JRC stelt vast dat in sommige zwaar getroffen gebieden de gewassen zo ernstig beschadigd zijn dat oogsten economisch niet langer rendabel is. “Daardoor zullen de productieverliezen bij verschillende zomergewassen wellicht aanzienlijk groter zijn dan de daling van de opbrengst per hectare alleen”, klinkt het.
Regen eerder nadeel dan zegen voor de maïsteelt
19 augustus 2026Minder veevoeder beschikbaar
Niet alleen de akkerbouwsector wordt getroffen, ook voor de veehouderij zijn er gevolgen. In grote delen van West- en Centraal Europa nam de grasgroei snel af door de aanhoudende hitte en geringe neerslag. In sommige regio’s ging het zelfs om een volledige groeistilstand. Ook de oogst van hakselmaïs, een andere belangrijke bron van veevoeder, had fors te lijden onder de droogte.
JRC stelt vast dat dit van verschillende kanten druk legt op veehouders. “Er was minder gras om dieren te laten grazen, minder gras om te maaien voor de wintervoorraad en minder hakselmaïs. Samen zorgen die verliezen voor een aanzienlijke afname van veevoeder in de zwaarst getroffen regio’s. Sommige landbouwers zagen zich daarom genoodzaakt om hun veestapel te verkleinen”, aldus het gemeenschappelijk onderzoekscentrum van de Europese Commissie.
Klimaatverandering legt druk op landbouwers en voedselketens
JRC zegt dat de zomer van 2026 een beeld geeft van de toenemende uitdagingen waarmee de Europese landbouw te maken krijgt naarmate het klimaat verder opwarmt. “Extreme hitte en grote neerslagtekorten deden zich tegelijkertijd voor, waardoor zowel de productie van gewassen als die van veevoeder terugviel en landbouwers en voedselketens onder druk kwamen te staan”, klinkt het.
In de toekomst zal de Europese landbouw met uiteenlopende weerrisico’s te maken krijgen: droogte, hitte, late vorst, zware neerslag en overstromingen. “Veel van deze risico’s zullen vaker of intenser voorkomen door de klimaatverandering.” JRC waarschuwt er daarom voor dat het versterken van de weerbaarheid van de landbouw steeds belangrijker zal worden. Dat gaat onder meer over een beter waterbeheer, het versterken van de binnenlandse eiwitvoorziening en het beter anticiperen op landbouwrisico’s.
Het onderzoekscentrum stelt vast dat recente EU-initiatieven, waaronder de Water Resilience Strategy, de Livestock Strategy en het Protein Action Plan, daarop inspelen. “Ook een betere monitoring van gewassen en het verder vooruitkijken met opbrengstvoorspellingen kunnen helpen om opkomende risico’s sneller te detecteren. Daardoor krijgen landbouwers en beleidsmakers meer tijd om zich voor te bereiden en actie te ondernemen”, besluit JRC.
