BelOrta sluit vestiging Zellik, telers bezorgd over gevolgen

De veiling in Zellik bestaat al meer dan honderd jaar en maakte jarenlang deel uit van Brava, een groente- en fruitveiling met vestigingen in Zellik en Kampenhout. De veiling stond vooral bekend om haar witloof, maar verhandelde ook tal van andere groenten en fruit. 15 jaar geleden fuseerde Brava met Greenpartners uit Sint-Katelijne-Waver tot Coöbra. Nog geen jaar later ging Coöbra op zijn beurt samen met de Mechelse Veilingen en ontstond zo BelOrta, dat begin 2013 operationeel werd. De site in Zellik bleef daarbij behouden als volwaardig aanvoerpunt en opslagplaats. Vandaag vertegenwoordigt de vestiging jaarlijks zo’n 38 miljoen euro omzet, goed voor ongeveer vijf procent van de totale omzet van BelOrta. Aardbeien en ander zachtfruit zijn met 22 miljoen euro de belangrijkste productgroep, gevolgd door groenten met 12 miljoen euro en hardfruit met ongeveer vier miljoen euro.

In juni 2027 zullen de lokale telers er echter voor het laatst hun groenten en fruit kunnen aanvoeren. Afgelopen maandag kregen de coöperanten te horen dat de vestiging sluit en er een herintegratie op til staat. “Deze beslissing is gevallen doordat enkele factoren samenkwamen”, legt Philippe Appeltans uit, algemeen directeur van de coöperatie BelOrta.

Dubbele ritten voor afnemers

“We krijgen steeds vaker de vraag om al het zachtfruit, zoals aardbeien, frambozen en bramen, te centraliseren in de hoofdvestiging van Sint-Katelijne-Waver. Vandaag wordt dat nog afgehaald in Zellik en Borgloon, terwijl veel afnemers sowieso ook in Sint-Katelijne-Waver moeten laden. Dat zorgt voor dubbele ritten. Uit onze strategische oefening rond de operationele en logistieke organisatie blijkt bovendien dat de helft van de groenten ter plaatse in Zellik wordt afgehaald, maar de andere helft al collectief naar de hoofdvestiging wordt doorgevoerd. We verwachten dat die collectieve stroom de komende jaren verder zal toenemen."

De reorganisatieplannen rond de Zellikse vestiging kwamen in een stroomversnelling toen supermarktketen Delhaize interesse toonde in de site met het oog op de uitbreiding van haar logistieke activiteiten. Uiteindelijk werd beslist om in te gaan op de vraag van Delhaize en de activiteiten van BelOrta in Zellik onder te brengen in andere vestigingen. “Stilstaan is achteruitgaan. Om mee te evolueren met de veranderende noden, zijn keuzes noodzakelijk”, verdedigt Appeltans de beslissing. “De transactie met Delhaize was een opportuniteit die we niet konden laten liggen. Het veilinglandschap is van oudsher zeer dynamisch, met fusies en integraties. Ook de integratie van de activiteiten in Zellik moet ons in staat stellen om ons toekomst- en marktgericht te blijven positioneren.” Hij benadrukt dat de lokale telers niet aan hun lot zullen worden overgelaten. “De coöperatie heeft drie opties uitgewerkt, die we in de komende tijd individueel met elke coöperant zullen bespreken.”

Oplossingen via drie pistes

Een eerste optie is dat de telers hun producten rechtstreeks aanvoeren in Sint-Katelijne-Waver. Voor sommige telers die dichter bij de hoofdvestiging dan bij de Zellikse vestiging wonen, kan dit een haalbare mogelijkheid zijn. Maar dat is lang geen oplossing voor iedereen. “Voor andere coöperanten zouden we een gefaciliteerde ophaalronde kunnen organiseren vanuit Sint-Katelijne-Waver”, duidt Appeltans. “De transporteur zou dan enerzijds de verpakking afzetten bij de teler en anderzijds de producten ophalen. In bepaalde regio’s hebben we al ervaring met zo’n systeem. Zo hoeft de landbouwer het transport niet langer zelf te organiseren en kan hij die tijd aan zijn bedrijf besteden.”

Een derde piste die BelOrta aan de coöperanten voorlegt is de inrichting van een aanvoerpunt. “We zien dat de grootste concentratie van groentetelers eigenlijk rond de regio Merchtem zit, in plaats van Zellik. Daar zou bijvoorbeeld bij een teler een aanvoerpunt kunnen worden ingericht, vanwaar de producten collectief naar Sint-Katelijne-Waver worden vervoerd”, legt Appeltans uit. “In Kinrooi hebben we ook zo'n aanvoerpunt. Daar heeft een teler naast zijn eigen productieactiviteiten, ook loodsen waar andere lokale telers hun producten naartoe kunnen brengen.”

“We zijn ervan bewust dat dit voor veel telers die al decennialang producten afzetten in Zellik een grote aanpassing zal zijn”, klinkt het. “Daarom gaan we telkens in overleg met de teler welk maatwerk we kunnen aanbieden. We hebben een projectteam die dit zal opvolgen.”

Voor wie zijn de extra kosten?

Bij veel telers rijst vooral één vraag over de reorganisatie van de aanvoer: wie draait op voor de bijkomende kosten? “Aan een collectieve ophaalronde zullen kosten verbonden zijn. Daar staat tegenover dat telers tijd uitsparen omdat ze het transport niet langer zelf hoeven te doen en op hun bedrijf kunnen blijven werken. En sowieso werden de transportkosten van de volumes die vandaag al collectief doorgevoerd worden naar Sint-Katelijne-Waver, al doorgerekend aan de telers. Voor die telers zal wellicht weinig veranderen. Voor anderen kan de nieuwe situatie misschien ook voordeliger uitvallen, omdat een nieuwe aanvoerlocatie misschien dichter ligt bij hun bedrijf”, aldus Appeltans.

De telers hebben tot eind 2026 om een beslissing te maken wat ze zullen doen. Vorige dinsdag en woensdag werden alle telers uitgenodigd om te luisteren naar de nieuwe plan. “Er waren veel terechte emoties. Verandering is altijd moeilijk en voor sommige telers is extra flexibiliteit moeilijker dan de andere, maar ik ben ervan overtuigd dat alle telers sterker uit de transitieperiode zullen komen. We zullen commercieel veel sterker staan doordat we al het zacht fruit en groente vanuit Sint-Katelijne-Waver richting de markt zullen kunnen sturen.”

Met de tractor naar Zellik

Dat er een herorganisatie van de vestiging op til was, hing al even in de lucht. Toch kwam het nieuws voor veel telers onverwacht toen ze maandag via mail werden ingelicht. De beslissing zorgde deze week dan ook voor heel wat verontwaardiging. “De veiling is destijds opgestart omdat er nood was aan een afzetpunt waar we met alle kleinere telers uit de buurt naartoe konden. Deze noodzaak is vandaag niet weg, we hebben nog steeds heel veel verschillende kleine telers in de buurt”, vertelt Peter De Coninck. Hij is fruitteler in Mazenele en voert jaarlijks zo’n 400 ton aan naar de vestiging in Zellik. “De meeste kleine en middelgrote telers voeren hun fruit en groenten aan met een tractor en een kar. Dit is mogelijk voor korte afstanden. Maar voor langere afstanden, of het nu naar Sint-Katelijne-Waver of een veel verder gelegen collectief punt is, is dit niet meer mogelijk.” 

“Op de site hebben we als telers ook tientallen koelcellen die we tegen betaling gebruiken. Dit is ook voor mij het geval”, legt De Coninck uit. “Ik heb zelf koelcellen, maar te weinig om mijn fruit in te bewaren tussen november en maart. Ik ben 55 jaar, moet ik nu nog zelf investeren voor de laatste jaren in koelcellen?” Ergens verder weg stockeren, daarin ziet Peter ook niet onmiddellijk een rendabele oplossing. “Dan houd ik er geen cent meer aan over”, klinkt het. “Ik hoop op een oplossing via het individuele gesprek met de coöperatie.”

Volgens Appeltans zal er gekeken worden of de coöperatie kan helpen externe locaties te vinden voor de opslag van de groenten en fruit. “Er gingen sowieso ook kosten gekomen zijn om de huidige collectieve bewaarfaciliteiten 'up and running' te houden”, geeft hij mee. “Maar we zullen samen met de telers kijken wat de huidige mogelijkheden zijn.”

“Er zal wel een oplossing uit de bus moeten komen”, aldus De Coninck. “Er is geen andere keuze. Ik kan mijn bomen niet rooien omdat het aanvoerpunt sluit. Maar wat die oplossing ook zal worden: het is alvast niet mijn keuze geweest. De coöperatie zet mij voor voldongen feiten. En er komen sowieso extra kosten en extra logistieke planning aan. Velen waren verontwaardigd en boos op de vergadering toen de plannen uiteen werden gedaan.”

Ook witloofboer Jelle Timmermans uit Asse ziet de sluiting met lede ogen aan. Ook hij maakt gebruik van de opslagplaats in Zellik en vreest dat hij zijn witloofwortels voortaan zal moeten opslaan ergens in Nederland of Wallonië zoals veel grotere telers dit doen. “Ook voor de aanvoer van onze witloof zullen er sowieso extra kosten komen. Nu zitten we op vier kilometer van de vestiging”, vertelt hij. “Ik zal alles moeten herbekijken, maar wacht nog even het individuele gesprek af.”

Timmermans betreurt ook dat de sluiting zo laat werd gecommuniceerd. “Over anderhalve maand moeten we onze witloofwortels rooien. Tegen dan zullen we een opslagoplossing moeten hebben.” De sluiting heeft bovendien niet enkel gevolgen voor het bedrijf, maar voor het hele gezin. “Mijn vrouw werkt op de vestiging in Zellik, op vijf minuten van hier. Ook haar job zou volgend jaar naar Sint-Katelijne-Waver verhuizen”, vertelt hij.

Ook bij andere telers uit de regio overheerst voorlopig een bezorgde, maar afwachtende houding. Voor velen zal pas na de gesprekken met de coöperatie duidelijk worden wat het verdwijnen van hun Zelliks aanvoerpunt concreet betekent voor het bedrijf.