Omstreden leidingcorridors keren terug op Vlaamse agenda
nieuwsDe Vlaamse regering gaat opnieuw werk maken van leidingcorridors in Vlaanderen. Er komt een taskforce die een actieprogramma in goede banen moet leiden. Onder meer de pijpleiding die de Antwerpse haven met het Duitse Ruhrgebied moet verbinden lag tijdens de vorige legislatuur al op tafel, maar werd toen ‘on hold’ gezet. Er was toen veel kritiek op het project, onder meer van de landbouwsector. Die vreesde dat er beperkingen zouden worden opgelegd op de percelen waar het tracé zal lopen.
Deze leidingcorridors moeten zorgen voor de nodige infrastructuur om energie, waterstof en CO2 veilig en efficiënt te transporteren. “De omschakeling naar een koolstofarme economie vraagt niet alleen nieuwe technologieën, maar ook nieuwe infrastructuur. Met onze proactieve aanpak willen we de industriële en klimaattransitie ondersteunen”, zegt minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v). Samen met zijn collega voor Mobiliteit, Annick De Ridder (N-VA) heeft hij het dossier opnieuw op de regeringstafel gelegd.
Van tafel tijdens vorige legislatuur
Voormalig minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) had de plannen voor de leidingstraat tussen de haven van Antwerpen en het Ruhrgebied in 2023 nog opgeborgen. Dat deed ze na een moeizaam traject dat gepaard ging met de opmaak van het Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan (GRUP) waarbij er heel wat kritiek kwam op haar aanpak. Gemeenten, omwonenden, landbouwers en natuurorganisaties vonden dat de minister te lang in de luwte had gewerkt bij de opmaak van het GRUP.
De impact van de leidingstraat was nochtans niet min. Er hingen heel wat onteigeningen in de lucht, ook van landbouwbedrijven en serres, en op een strook van 45 meter breed zouden geen bomen of struiken met diepe wortels geplant kunnen worden. Ook voor het ploegen van akkers werden beperkingen gevreesd. Natuurorganisaties vreesden op hun beurt dat, afhankelijk van het gekozen traject, de pijpleidingen tot 420 hectare bos, grasland en waardevol natuurgebied kon doorkruisen.
Aandacht voor participatie en communicatie
De nieuwe Vlaamse regering nam de plannen voor een leidingstraat opnieuw op in haar beleidsnota’s in 2024. Zowel minister Brouns als minister De Ridder zagen de uitbouw van deze strategische infrastructuur als essentieel voor onze economie. Het bleef nadien een tijdje stil, maar intussen laten beide ministers in een persbericht weten dat ze een Vlaamse taskforce gaan oprichten die bestaat uit vertegenwoordigers van de betrokken Vlaamse administraties en kabinetten. Samen met de leidingbeheerders moeten zij een actieprogramma voor de periode 2026 tot 2029 uitwerken en uitvoeren.
Het is volgens de ministers de bedoeling dat bestaande en toekomstige leidingprojecten in kaart worden gebracht en knelpunten geïdentificeerd. Op basis daarvan moeten voorstellingen worden uitgewerkt voor bijkomende leidingcorridors. Dat moet gebeuren met de nodige participatie en communicatie, wellicht om het parcours van hun voorganger te vermijden. “De taskforce moet zorgen voor een geïntegreerde aanpak zodat toekomstige infrastructuurprojecten beter op elkaar worden afgestemd en sneller kunnen worden voorbereid”, klinkt het.
Twee concrete leidingtrajecten
Naast een algemeen actieprogramma staan er ook twee concrete planprocessen op de agenda. Daarmee wil de Vlaamse regering versneld werk maken van twee ontbrekende schakels in het leidingnetwerk. Het gaat om een verbinding tussen Opwijk en Lievegem voor een mogelijke CO2-leiding als onderdeel van een corridor tussen de Duitse grens en Zeebrugge. Het tweede traject moet een toekomstige waterstofverbinding mogelijk maken tussen de Antwerpse haven en Duitsland.
“Vandaag ontbreken op deze trajecten nog de nodige ruimtelijke bestemmingen om over het volledige tracé leidingen te kunnen realiseren. Met deze beslissing worden nog geen concrete tracés vastgelegd”, benadrukken Brouns en De Ridder. “Wel worden twee geïntegreerde planprocessen opgestart voor gewestelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (GRUP’s). De opstart vormt het vertrekpunt voor verder onderzoek, participatie en overleg. Daarbij zal er extra aandacht besteed worden aan communicatie met lokale besturen, stakeholders en omwonenden via een gestructureerd omgevingsmanagement.”
Minder vrachtwagens op onze wegen
Volgens minister Brouns wil Vlaanderen door deze planprocessen op te starten, de nodige rechtszekerheid creëren voor toekomstige investeringen in energie- en decarbonisatie-infrastructuur. “Wie onze industrie wil verduurzamen en verankeren, moet ook op tijd de noodzakelijke infrastructuur voorbereiden”, stelt hij. “Waterstof zal voor een aantal industriële processen een belangrijke rol blijven spelen. Vlaanderen moet daarom niet achter de feiten aanlopen, maar vandaag de ruimte voorbereiden die morgen nodig is.”
Minister De Ridder wijst erop dat slimme infrastructuur niet alleen gaat over wegen, spoor of waterwegen. “Ook pijpleidingen zijn strategische transportassen. Ze verbinden onze havens en industriële clusters op een veilige, efficiënte en duurzame manier. Elke energiedrager of grondstof die via een leiding wordt vervoerd, betekent ook minder vrachtwagens op onze wegen. Met deze verbindingen bouwen we mee aan een toekomstgericht Europees transportnetwerk”, benadrukt ze.
