Belgische bevraging wil weten wat landbouwers zelf denken over klimaat- en energietransitie
nieuwsHoe kijken Belgische landbouwers echt naar klimaat en energie? En vinden ze dat hun mening hierover voldoende vertegenwoordigd wordt in het publieke debat? Vzw 'The Shifters Belgium' wil dit samen met de Libramontbeurs en Crelan via een grootschalige bevraging in kaart brengen. “We willen beter begrijpen wat er juist leeft bij landbouwers, zodat hun stem sterker doorklinkt in het publieke debat en het beleid”, vertelt Quentin Lancrenon, coördinator van de bevraging.
In de ‘Grote Raadpleging van de Landbouwers’ wordt gepolst naar de mening van land- en tuinbouwers over bedrijfsmaatregelen rond energiegebruik en klimaat. De bevraging moet onder meer duidelijk maken in welke mate Belgische landbouwers vandaag hierrond al maatregelen nemen, en welke randvoorwaarden een doorslaggevende rol spelen om een stap verder te gaan. Volgens de organisatie is zo’n bevraging nodig, omdat er over beide thema’s nog maar weinig specifieke informatie beschikbaar is.
“Wanneer België of Europa landbouwers bevraagt, gaat het doorgaans over bredere onderwerpen, zoals de economische gezondheid van het bedrijf of hoe landbouwers tegenover bepaalde ontwikkelingen staan”, aldus Quentin Lancrenon, woordvoerder van The Shifters Belgium en coördinator van de bevraging. “Deze enquête gaat veel dieper en bevat 37 vragen die specifiek betrekking hebben op energie en klimaat.”
Het idee komt overgewaaid uit Frankrijk. Daar werd twee jaar geleden een grote bevraging gedaan waar zo’n 8.000 landbouwers aan deelnamen. Dat is 2,5 procent van de Franse landbouwers. “De resultaten zorgden voor een andere kijk op het debat”, vertelt Lancrenon. “De transitiebereidheid bij landbouwers bleek groter dan gedacht. De vraag over de bereidheid van landbouwers om de transitie te maken, verschoof naar de vraag hoe we dat transitiepad voor hen collectief mogelijk kunnen maken.”
Hoe vertegenwoordigd voelen landbouwers zich?
De bevraging wil ook nagaan in welke mate landbouwers zich goed vertegenwoordigd voelen in het publieke debat over klimaat en energie. De Franse enquête leverde op dat vlak een opvallend resultaat op. 87 procent gaf aan zich niet goed vertegenwoordigd te voelen in het publieke debat. Als redenen wezen de landbouwers onder meer op te weinig aandacht voor de diversiteit binnen de landbouw in het publieke debat, het volgens hen te negatieve beeld van landbouwers in de media, te weinig begrip in de samenleving voor de complexiteit en uitdagingen van het beroep en een gebrek aan samenhang tussen de ministeries van Landbouw en Milieu. Ook de dominante rol van de grote landbouworganisaties in het debat werd genoemd.
De betrokken Franse landbouworganisaties kregen toen na de bevraging achteraf in besloten gesprekken te horen hoe hun leden hadden geantwoord. “Dat leverde bijzonder interessante gesprekken op”, aldus Lancrenon.
Hij geeft mee dat in Frankrijk op vlak van energie en klimaat de politieke standpunten en acties van landbouworganisaties niet altijd aansluiten bij wat landbouwers op het terrein ervaren en nodig hebben, zoals nu bij hittegolven en stijgende energieprijzen. “De organisaties hebben vaak politieke standpunten en strategieën die al decennia meegaan. Het is voor hen soms moeilijker om lang bestaande politieke standpunten aan de snel veranderende realiteit aan te passen, zoals we nu deze zomer zagen”, klinkt het. De initiatiefnemers willen met de bevraging ook nagaan in welke mate Belgische landbouwers vinden dat hun bekommernissen via de landbouworganisaties voldoende worden meegenomen in het politieke debat.
Specifiek en rechtstreeks
Het uiteindelijke doel van de organisatie is om bloot te leggen wat er leeft bij land- en tuinbouwers, zodat hun stem in de vorm van een finaal rapport rechtstreeks kan worden meegenomen in toekomstig beleid.
In Frankrijk mondde de bevraging ook uit in iets reëels. Zo werd vorig jaar ‘Agri2050’ opgericht als een partijpolitiek onafhankelijk netwerk van landbouwers. De kern bestaat momenteel vooral uit een WhatsApp-community waarin landbouwers met elkaar in gesprek gaan en ervaringen uitwisselen over klimaatbestendige landbouwpraktijken. Zo helpt het netwerk om collectief obstakels weg te werken die landbouwers tegenkomen. Daarnaast tracht Agri2050 de bekommernissen die bij de landbouwers in het netwerk leven ook sterker in het publieke debat te brengen.
700 landbouwers namen deel, maar slechts 175 Vlamingen
Momenteel vulden ongeveer 700 Belgische landbouwers de enquête al in. Maar slechts een kwart van de respondenten kwam uit Vlaanderen. Om de representativiteit op te krikken zou de bevraging nog veel meer Vlaamse landbouwers moeten kunnen bereiken. Alleen zo kan de steekproef een goede afspiegeling vormen van de Belgische landbouw.
“Tijdens de analyses zullen we zeker rekening houden met de verhoudingen tussen Vlaamse en Waalse landbouwers, maar ook bijvoorbeeld het aandeel biologische bedrijven, het aandeel akkerbouwers en veehouders”, aldus Lancrenon. “Er zullen statistici worden betrokken bij de verwerking van de resultaten om de representativiteit van de steekproef te bewaken.”
De organisatie zou graag 1.500 respondenten bereiken. “De bevraging loopt nog tot eind september en duurt maximum een kwartier om in te vullen. De antwoorden zijn ook volledig anoniem”, geeft Lancrenon mee. De resultaten verwacht hij tegen december 2026 of januari 2027 te kunnen meedelen.
Wie organiseert deze bevraging?
The Shifters Belgium is een vzw die burgers en beleidsmakers sensibiliseert rond klimaat- en energievraagstukken. De organisatie ontwikkelt en promoot concrete oplossingen om de Belgische samenleving koolstofarmer en minder afhankelijk van fossiele brandstoffen te maken. Voor de bevraging werkt The Shifters Belgium samen met de organisatie achter de Libramontbeurs. Het project krijgt ook methodologische ondersteuning van The Shift Project, financiële steun van Crelan en technische ondersteuning van Sfinx.
Bron: Eigen berichtgeving
