WHO: Jaarlijks 1,5 miljoen doden door onveilig voedsel

Slechts negen procent van de wereldbevolking is jonger dan vijf jaar, maar kinderen van deze leeftijd lopen bijna drie keer zoveel risico op ziekte door onveilig voedsel als oudere kinderen en volwassenen. Blootstelling aan zware metalen zoals kwik en lood kunnen hersenen in ontwikkeling schaden waardoor kinderen soms levenslange neurologische en ontwikkelingsproblemen oplopen.

Lood en arseen

De meeste van deze chemisch gerelateerde sterfgevallen hielden verband met anorganisch arseen (42%) en lood (31%), grotendeels omdat blootstelling hieraan het risico op hartziekten en kanker verhoogt. In 2021 waren chemische gevaren verantwoordelijk voor maar liefst 73% van de sterfgevallen als gevolg van besmet voedsel.

Chemische stoffen zoals anorganisch arseen, lood en methylkwik komen zowel uit natuurlijke bronnen als  menselijke activiteiten. Zodra deze stoffen in de voedselketen terecht zijn gekomen, zijn ze vaak moeilijk of onmogelijk te verwijderen. De WHO roept regeringen op om verontreiniging bij de bron te voorkomen, door betere landbouwpraktijken, strengere industriële controles en strengere milieuregels.

Hoewel de aanwezigheid van zulke metalen in voedsel in de loop der tijd is afgenomen, werd de link met hart- en vaatziekten, kanker en verstandelijke beperkingen in eerdere studies minder grondig in rekening gebracht, waardoor het aandeel van zware metalen in de nieuwe data groter is dan in het verleden.

Hygiëne

Bij niet-dodelijke voedselgerelateerde aandoeningen ligt de oorzaak vooral bij virussen, bacteriën en parasieten, goed voor 860 miljoen van alle ziektegevallen. Hoewel de totale last van door voedsel overgedragen ziekten sinds 2000 is afgenomen, blijven er grote regionale ongelijkheden bestaan, met name in ontwikkelingslanden in Afrika en Zuidoost-Azië. Een groot deel zou voorkomen kunnen worden met maatregelen zoals verbeterde watervoorziening, sanitaire voorzieningen en hygiëne. Of denk aan voedselveiligheidspraktijken zoals pasteurisatie en toegang tot gezondheidszorg voor kwetsbare bevolkingsgroepen.

Zware kost

Naast de gevolgen voor de gezondheid, schat de studie dat door voedsel overgedragen ziekten in 2021 leidden tot ongeveer 310 miljard dollar aan verloren productiviteit (verzuim door ziekte). Toen de economische impact werd gecorrigeerd voor verschillen in de kosten van levensonderhoud tussen landen, steeg de schatting tot 647 miljard dollar aan verloren productiviteit.

“Dit rapport is een wake-upcall, maar ook een leidraad”, zegt Yuki Minato, technisch medewerker voedselveiligheid bij de WHO en hoofdauteur van de studie in een persbericht. “Uit de gegevens blijkt dat door voedsel overgedragen ziekten niet alleen hardnekkig zijn, maar ook worden verergerd door klimaatverandering en door antimicrobiële resistentie, waardoor infecties moeilijker te behandelen zijn. We kunnen deze bedreigingen niet alleen aanpakken. Een One Health-benadering – waarbij de gezondheid van mens, dier, plant en milieu wordt geïntegreerd – is essentieel. Landen moeten dringend actie ondernemen en deze schattingen gebruiken om gerichte maatregelen te nemen. Ze moeten investeren in surveillance en de silo’s tussen de sectoren gezondheid, landbouw en milieu doorbreken. Uitstel kost mensenlevens.”

Alle data valt te raadplegen via deze link.