Oekraïense graaninfrastructuur onder vuur: Vlaming vreest herhaling van geschiedenis

Een maand geleden zonk een schip met zijn gerst aan boord naar de bodem van de Zwarte Zee. “De boot was getroffen door Russische raketten”, vertelt Van Goey, die in Oekraïne een akkerbouwbedrijf van 3.800 hectare runt. De gerst had hij - gelukkig voor hem - al verkocht aan een handelaar en was onderweg naar Noord-Afrika.

Het voorval in de Zwarte Zee kadert in een brede Russische campagne waarbij Moskou het gemunt heeft op de Oekraïense graaninfrastructuur en -handel. De voorbije weken hebben de Russen hun aanvallen op de Oekraïense graaninfrastructuur geïntensiveerd en lijken daarmee de economie een slag te willen toedienen. Met een aandeel van zestig procent in de exportinkomsten is de graanhandel een belangrijke economische activiteit in het Oost-Europese land.

“Vermoedelijk willen de Russen hiermee de Oekraïense aanvallen op de Russische olie-infrastructuur vergelden. Dat is natuurlijk een zeer belangrijke economische activiteit in Rusland en brengt de oorlog ook dichter bij de gewone Rus”, aldus Van Goey. "Daarom zijn er onder andere lange rijen aan de Russische benzinepompen.

Als gevolg van de Russische aanvallen op graanterminals, verwerkingsinstallaties en schepen is de uitvoer van graan uit Oekraïne nagenoeg stilgevallen. “Veel rederijen varen niet langer op de Zwarte Zee of hebben hun tarieven verdubbeld, waardoor uitvoeren minder interessant is”, aldus Van Goey.

Oogst loopt binnen

Voor de Vlaming komen de hernieuwde aanvallen op een uiterst ongelegen moment. Veel gewassen zijn al geoogst of staan op het punt geoogst te worden. Gerst en koolzaad heeft hij tijdig kunnen oogsten en voor redelijke bedragen kunnen verkopen. Maar de verkoop van tarwe draait veel minder goed. Op enkele weken daalde de prijs van 180 euro naar 120 euro en de Vlaming overweegt nu om aan deze verlieslatende prijzen toch te verkopen om zo ruimte vrij te maken voor de komende zonnebloemen- en maïsoogst.

Ondanks de stokkende export is er nog wel wat handel, vertelt hij. “Dit komt omdat de grote graanconsortia (Nibulon, Bunge, Kernel, Louis Dreyfus Company, Cargill) hun opslagvoorraden aanvullen”, aldus Van Goey. Op het moment dat deze loodsen gevuld zijn en de volgende oogst eraan komt, verwacht de Vlaming dat ook de handel stokt. “Als ik mijn graan nu vasthoud, loop ik het risico dat ik dadelijk mijn zonnebloemen en maïs niet kan opslaan en aangewezen ben op tijdelijke opslag in grote silozakken.”

Vier jaar geleden is de exportstop uiteindelijk opgeheven. Onder bemiddeling van Turkije ging Rusland uiteindelijk akkoord met een graancorridor en kon de export hervatten. Hierdoor normaliseerden na verloop van tijd de graanprijzen weer. De Oekraïense minister stelde onlangs voor om wederzijdse aanvallen op burgerdoelwitten rond de Zwarte Zee te stoppen, maar stuitte op een njet uit Moskou. “We zijn niet geïnteresseerd in halve oplossingen”, zei Maria Zacharova, de woordvoerster van Buitenlandse Zaken.

Kiev heeft inmiddels ook de hulp van Europa ingeroepen. Er werd een tijdelijke lening gevraagd zodat boeren hun graan kunnen stockeren en niet met verlies moeten verkopen. Volgens Van Goey zijn de kleinere boeren in Oekraïne de dupe van de situatie. “Niet alleen dreigt een opslaggebrek, maar bovendien hebben boeren geld nodig om in te zaaien voor volgend jaar. Daarbij hebben ze ook te kampen met sterk gestegen kosten voor onder andere kunstmest.”

Aardappelen redden het seizoen

In de aardappelen verwacht de landbouwer dan wel weer goede opbrengsten. Hij heeft dit jaar 150 hectare consumptieaardappelen gepoot op grond met irrigatie. “Aardappelen telen zonder irrigatie is geen optie in onze streek, het zorgt er ook voor dat we jaarlijks tot 60 ton per hectare af land kunnen telen”, zegt hij.

Omdat veel concurrenten niet irrigeren en matige opbrengsten verwachten, hoopt Van Goey goede prijzen voor de aardappelen te krijgen. “Dat zou misschien de tegenvallende opbrengsten voor de andere gewassen ietwat kunnen compenseren.” De aardappelen zijn bestemd voor de binnenlandse markt en gaan naar grote supermarktketens.

Desgevraagd wil Van Goey zich niet aan voorspellingen wagen. “Ik heb toch geen invloed op de politiek en moet het nemen zoals het komt.” Met zijn noodopslagzakken kan de Vlaming, met iets meer financiële slagruimte dan sommige collega-boeren in Oekraïne, het nog wel even uitzingen. Hij laat zich in ieder geval niet ontmoedigen na de zoveelste tegenslag en is in onderhandeling om zijn areaal volgend jaar met 900 hectare uit te breiden tot 4.700 hectare. “Het potentieel van de Oekraïense landbouw op termijn blijft enorm groot.”