Strijdbaar na vier jaar oorlog: Vlaamse boer richt belangenorganisatie op voor buitenlandse boeren in Oekraïne
interviewDe oorlog in Oekraïne gaat dinsdag het vijfde jaar in. Het was 24 februari 2022 toen Russische troepen hun buurland binnenvielen. Na vier oorlogsjaren is er geografisch nauwelijks wat veranderd aan het front, maar sterven er nog dagelijks honderden soldaten. “De Oekraïense families zijn er vreemd genoeg aan gewend geraakt en blijven strijdbaar”, vertelt Tom Van Goey, die er een akkerbouwbedrijf runt. Met de Vlaming blikken we terug.
VILT volgt de Antwerpenaar Tom Van Goey sinds het begin van de oorlog tussen Oekraïne en Rusland. Kort na de Russische invasie ontvluchtte Van Goey het Slavische land. Niet veel later keerde hij er terug. Nu pendelt hij, zoals voor de oorlog , heen en weer tussen zijn landbouwbedrijf en zijn gezin in Antwerpen.
Hoe kijk je terug op de vier oorlogsjaren?
In het begin was er het grote probleem dat er geen handel werd gedreven, omdat de zeehavens met zeemijnen waren geblokkeerd. Daardoor konden we onze oogst niet verkopen en ontstonden er problemen met de opslag. Met de zogenaamde grain corridor werd dit probleem in het eerste oorlogsjaar verholpen en lopen handel en transport eigenlijk zoals voordien. Qua prijsvorming zijn we ook afhankelijk van de wereldmarkt.
Is de oorlog nooit tot op je bedrijf geraakt?
We zijn gelukkig niet het slachtoffer geweest van een raketaanval, als je dat bedoelt. Wel hebben we natuurlijk hinder ondervonden van de Russische aanvallen op de Oekraïense infrastructuur, maar met de aanschaf van generatoren kunnen we ons wel redden. Ook hebben we er in de loop der jaren acht medewerkers naar het leger zien vertrekken. Een deel daarvan is al teruggekeerd en gelukkig is er niemand van ons gesneuveld. Voor de rest: Cherkasy is minder strategisch dan bijvoorbeeld Kyiv, Dnipro of de frontsteden, vandaar dat het hier relatief rustig is.
Heeft de oorlog impact op je bedrijfsplanning? Ik kan me voorstellen dat investeringen on hold staan?
Nee, zeker niet. De plannen die we voor de oorlog hadden, zetten we voort. Geplande investeringen gaan gewoon door. In 2023 hebben we een nieuwe maïsdrooginstallatie gebouwd. Vorig jaar en dit jaar hebben we ons irrigatieproject uitgebreid tot een kleine 600 hectare. In de loop der oorlogsjaren hebben we ons areaal uitgebreid van 3.000 tot 3.800 hectare.
Geen schrik dat de Russen binnenvallen?
In het begin was er veel chaos. De kans dat de frontgrens nu valt, acht ik klein. Er zijn ook enorme verdedigingswerken opgeworpen achter de frontlinies, dus zo vlot als vier jaar geleden passeren ze daar niet met troepen. Daarnaast blijft de Oekraïense defensie weerbaar en hebben zich inmiddels sterke structuren ontwikkeld die Oekraïne ondersteunen in de strijd tegen Rusland. Een overwinning van Oekraïne is in het belang van Europa.
“Landbouw moet niet dupe worden van Europese geopolitiek”
18 december 2023Het tegenovergestelde dan: als Oekraïne levend uit de oorlog komt, gloort het lidmaatschap van de Europese Unie. Dat zijn goede vooruitzichten voor de landbouw in het land?
Zelenskyi spreekt van 2027. Het is natuurlijk niet duidelijk wanneer, of en onder welke voorwaarden Oekraïne onderdeel zal uitmaken van de Europese Unie. Indien het lid wordt van de Europese Unie zal dat ongetwijfeld een grote impact hebben op het landbouwbeleid binnen de EU.
Waar ben je op dit moment mee bezig?
Ik ben de laatste maanden bezig met de oprichting van de International Farmers Association of Ukraine, een belangenvertegenwoordiging voor buitenlandse boeren in Oekraïne. Als buitenlandse boeren kennen we elkaar al lang, maar een echte formele structuur ontbreekt. Daar probeer ik nu verandering in te brengen. Op 14 maart staat de oprichtings- en lanceringsceremonie gepland in Kyiv.
Waarom moet iemand juist de belangen van buitenlandse boeren vertegenwoordigen?
Er zijn bepaalde zaken waar wij als buitenlanders toch anders behandeld worden dan Oekraïense eigenaars van landbouwbedrijven.
Heb je daar voorbeelden van?
Onze grootste grief is dat buitenlandse boeren, of buitenlanders in het algemeen, geen landbouwgrond kunnen kopen in Oekraïne. Oekraïense boeren mogen dat zelf wel tot 10.000 hectare per persoon, sinds 1 juli 2021, toen het moratorium op de verkoop van landbouwgrond werd opgeheven. Buitenlandse boeren vangen dit bijvoorbeeld op door land aan te kopen via hun personeelsleden, maar dat is natuurlijk geen gezonde situatie.
Er zijn bepaalde zaken waar wij als buitenlanders toch anders behandeld worden dan Oekraïense eigenaars van landbouwbedrijven.
Wat zijn nog meer lobbyplannen?
Ook willen we regelgeving rond ruilverkaveling. Na de val van de Sovjet-Unie werd het land onder de kolchoz- medewerkers verdeeld. Meer dan 10.000 mensen kregen elk een “blokje” grond (twee tot drie hectare in onze streek) in velden tot 200 hectare. Buitenlandse, maar ook lokale landbouwbedrijven, pachten rechtstreeks van deze landeigenaars. Daarna wordt er normaal gezien “gepuzzeld” zodat over het algemeen de typische grote blokken land behouden blijven. Enkele jaren geleden besloot een buurman zes meter hoge betonnen hoekpalen op een stuk van twee hectare midden in één van onze irrigatievelden te plaatsen, met als doel dat wij maar de helft van de 160 hectare konden beregenen.
Waarom deed hij dat?
Dit deed hij als wraak op onze uitbreidingen, mensen die hun grondstuk aan ons wilden verhuren en niet meer aan hem. Dit, maar ook andere kwesties, dienen aangepakt te worden. Een eigen associatie zal hopelijk helpen om gehoord te worden in Brussel en Kyiv.
Hoeveel potentiële leden hebben jullie?
We tellen 61 buitenlandse investeerders die tussen 300 en 22.000 hectare bewerken. In totaal gaat het om ongeveer 300.000 hectare. Dat is minder dan één procent van het Oekraïense landbouwareaal. (300.000 hectare is ongeveer de helft van het landbouwareaal in Vlaanderen, red.)
0
42.000 Landbouwareaal Oekraïne (1000 hectare)0
300 Landbouwareaal buitenlandse boeren in Oekraïne (1.000 hectare)0
618 Landbouwareaal Vlaanderen (1.000 hectare)Ben jij de enige Vlaming?
Nee, er zijn nog twee Vlaamse akkerbouwers actief in Oekraïne, maar dan meer in het westen van het land.
Hoe staat Oekraïne er over een jaar bij?
Als je doelt op de oorlog, is het moeilijk te zeggen hoe de situatie zich zal ontwikkelen. Je hoort wisselende berichten. Feit is dat de bevolking strijdbaar blijft en dat vermoedelijk de EU ons niet snel zal laten vallen. Voor de landbouw hangen we af van het weer en de conflicten. Dat zal zo blijven.
