Koffiebarometer slaat alarm: miljoenen koffieboeren verdienen te weinig
nieuwsOndanks hoge koffieprijzen verdient de gemiddelde koffieboer in acht van de tien grootste producerende landen nog altijd geen leefbaar inkomen. Dat blijkt uit de Koffiebarometer 2026 van VOCAL, die twintig jaar duurzaamheidsinspanningen in de sector evalueert. “Zolang de spelregels van de koffiemarkt niet veranderen, blijven miljoenen boeren vastzitten in armoede en komt de toekomst van heel de sector in gevaar", klinkt het.
De voorbije jaren stegen koffieprijzen wereldwijd, onder meer door klimaatschokken, stijgende kosten en schaarste door de belemmering van het internationale handelsverkeer. “Koffie is duurder geworden, maar dat betekent niet dat boeren het beter hebben. Veel van hen blijven onder de armoedegrens leven”, zegt Liesbeth Van Meulder, koffie-experte bij Rikolto.
Klimaatverandering zet het aanbod in de voornaamste productielanden onder druk. De voorbije twintig jaar investeerde de koffiesector daarom in certificering, trainingsprogramma's en duurzaamheidsprojecten. Ook grote spelers zoals Nestlé en Starbucks hielpen hieraan mee. “Hoewel die initiatieven positieve effecten hadden op de productiviteit en de kwaliteit, blijft het kernprobleem bestaan”, aldus Van Meulder. “Miljoenen koffieboeren verdienen nog steeds geen leefbaar inkomen, zelfs toen de prijzen in 2025 een recordniveau bereikten.”
Die prijsstijging vertaalt zich niet automatisch in een beter inkomen voor boeren. Volgens het onderzoek van Rikolto en de andere VOCAL-leden zou slechts tien procent van de uiteindelijke winkelprijs naar de boeren gaan “Na aftrek van kosten en arbeid blijft vaak minder dan vijf procent over als inkomen. Bovendien wordt een groot deel van het werk verricht door familieleden zonder loon. Die verborgen kosten worden niet meegerekend in de prijs van koffie”, klinkt het.
Koffie in crisis: opportuniteiten voor milieu, consument en boer
23 januari 2025De stap naar eerlijkere handelsrelaties kan in Brussel starten
“Zolang prijzen, contracten en machtsverhoudingen niet veranderen, blijft armoede bestaan”, aldus Rikolto. Echte verandering start volgens Rikolto bij de manier waarop koffie wordt aangekocht. Die boodschap klinkt des te relevanter nu in Brussel momenteel 'World of Coffee' plaatsvindt, één van de grootste koffievakbeurzen van Europa. Naar aanleiding daarvan stelt de organisatie een nieuwe paper voor met praktijkvoorbeelden die aantonen dat een andere aanpak mogelijk is.
“Wanneer bedrijven eerlijke prijzen betalen, langetermijnrelaties aangaan en risico’s delen via transparante contracten, zien we wel degelijk verbetering in het inkomen van boeren. Dat laat boeren toe om zich aan te passen aan een opwarmend klimaat, te investeren in duurzame productie en hun bedrijf te diversifiëren met andere teelten”, klinkt het. “Hoewel er al voorbeelden bestaan van betere samenwerking, blijven die vaak beperkt tot niches of pilootprojecten. De uitdaging is om die principes tot nieuwe norm te maken.”
Als boeren geen toekomst zien in koffie, dan heeft de sector ook geen toekomst
Met duizenden professionals die deze week samenkomen in Brussel, ziet Rikolto World of Coffee als een belangrijk moment voor reflectie en actie. “De sector weet wat er nodig is, de voorbeelden bestaan,” zegt Van Meulder. “De vraag is nu wie bereid is om verantwoordelijkheid te nemen zodat boeren perspectief krijgen. Als zij geen toekomst zien in koffie, dan heeft de sector ook geen toekomst.”
Duurzaamheid kan niet gebouwd worden op goedkope koffie
De centrale conclusie van de Koffiebarometer 2026 en de paper van Rikolto is helder: duurzame koffie kan niet gebouwd worden op een model dat structureel te weinig waarde laat bij de mensen die de koffie produceren.
"De oplossingen zijn bekend", besluit Van Meulder. "Eerlijke prijzen, gedeelde risico's en gelijkwaardige handelsrelaties zijn geen idealen meer, maar noodzakelijke voorwaarden voor de toekomst om de toekomst van de koffiesector veilig te stellen. Koffieprijzen moeten rekening houden met de werkelijke kosten van duurzame productie."
Beeld: Trias
