nieuws

Wereldwijde steun aan landbouw bereikte recordbedrag in 2025

nieuws

Volgens voorlopige cijfers van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) liep de landbouwsteun in 56 onderzochte landen in 2025 op tot een recordbedrag van ongeveer 851 miljard euro. Dat is ruim 107 miljard euro meer dan in 2023, een stijging van bijna 15 procent. Ondanks die forse steunbedragen komt het geld niet altijd terecht waar het het meest nodig is. Zo dreigt een landbouwer die na twee opeenvolgende droge zomers beslist om op een ander gewas over te schakelen, net naast steun te grijpen.

Vandaag VILT-redactie
Lees meer over:
wereld landbouwveld_unsplash

In haar jaarlijkse doorlichting van het landbouwbeleid wereldwijd pleit de OESO voor een flexibeler landbouwbeleid dat beter inspeelt op de combinatie van geopolitieke spanningen en veranderende klimaatomstandigheden. Vandaag ligt de nadruk bij overheden vooral op het beschermen van productprijzen, het goedkoper maken van kunstmest en het vergoeden van schade na misoogsten. Investeringen in droogtebestendigheid, betere productiemiddelen en oplossingen om verstoringen in handelsroutes op te vangen, blijven volgens de OESO echter achter bij de groei van de landbouwsector.

De sterkste toename van de landbouwsteun vond al vóór 2023 plaats. Tijdens de coronapandemie en na de Russische inval in Oekraïne sprongen overheden bij om consumenten te helpen de stijgende voedselprijzen te betalen. In de drie jaar vóór de coronacrisis bedroeg de jaarlijkse landbouwsteun in de 56 onderzochte landen zo'n 631 miljard euro. In de periode 2020-2022 liep dat op tot ongeveer 768 miljard euro. Over de jaren 2023-2025 ging het om 786 miljard euro per jaar. Het recordbedrag van 2025 volgt op een terugval in 2023, toen de steun zakte tot 743 miljard euro. Intussen zit de curve opnieuw duidelijk in de lift.

Wie betaalt de rekening?

Een aanzienlijk deel van de landbouwsteun komt niet rechtstreeks uit de overheidsbegroting, maar wordt door de consument betaald. Wanneer een invoerheffing buitenlandse rijst duurder maakt, kunnen ook binnenlandse rijstproducenten hun prijzen verhogen. Uiteindelijk betaalt de consument dus meer voor zijn voedsel. Van de stijging met ruim 107 miljard euro kwam ongeveer 77 miljard euro voort uit een toename van de gemeten marktprijssteun. De overige 30 miljard euro was afkomstig van begrotingsmaatregelen. Dat prijsvoordeel voor landbouwers kan bij ongewijzigd beleid verder oplopen. In China bijvoorbeeld nam de berekende steun aan rijstproducenten in 2025 toe doordat het grotere aanbod de wereldmarktprijs onder druk zette.

Beleid dat de prijzen voor landbouwers net naar beneden duwt, neemt de OESO niet mee in de berekening van het recordbedrag. Zo verbood India in juli 2023 de uitvoer van witte niet-basmatirijst om rijst betaalbaar te houden voor de eigen bevolking. Daardoor hielden handelaren hun voorraden vast en moesten internationale kopers uitwijken naar Thailand en Vietnam. In augustus steeg de internationale rijstprijsindex van de VN-voedselorganisatie FAO vervolgens met 9,8 procent op één maand tijd. Landen als Senegal en Benin, die traditioneel veel Indiase rijst invoeren, moesten daardoor elders tegen hogere prijzen aankopen.

China haalde Europa al vóór de pandemie in

Aan het begin van deze eeuw bedroeg de landbouwsteun in China nog maar een derde van die in de toenmalige EU, terwijl China ongeveer drie keer zoveel inwoners telde. In de drie jaar vóór de coronapandemie was het Chinese steunbedrag al opgelopen tot het dubbele van dat in de EU. In de periode 2023-2025 ging het gemiddeld om 274 miljard euro per jaar in China, tegenover 110 miljard euro in de EU.

De OESO rekent naast rechtstreekse subsidies ook het prijsvoordeel mee dat landbouwers genieten wanneer overheden goedkopere invoer via heffingen duurder maken. Hoewel de Chinese landbouw in absolute cijfers meer steun ontvangt, vertegenwoordigt die steun voor Europese boeren een groter aandeel van hun inkomsten. Van elke 100 euro die Europese landbouwers vóór aftrek van hun kosten ontvingen, was gemiddeld 17,40 euro afkomstig van het landbouwbeleid. In China bedroeg dat aandeel 13,50 euro. De Verenigde Staten kwamen uit op een totale landbouwsteun van 112 miljard euro per jaar. Daarvan ging bijna de helft naar voedselhulp voor Amerikaanse gezinnen, onder meer via voedselbonnen.

Van crisissteun naar structurele weerbaarheid?

In haar aanbevelingen pleit de OESO in de eerste plaats voor een afbouw van steunmaatregelen die landbouwers sterk sturen in hun productiekeuze. Landbouwers moeten voldoende vrijheid behouden om te kiezen voor de teelten die het best aansluiten bij hun specifieke omstandigheden. Als het doel is om hun inkomen te ondersteunen, kunnen overheden beter kiezen voor gerichte steun die vrij besteedbaar is. Zo behouden landbouwers de ruimte om bijvoorbeeld naar een ander gewas over te schakelen wanneer de omstandigheden daarom vragen.

Ten tweede vraagt de OESO meer investeringen in onderzoek, voorlichting en infrastructuur voor de hele landbouwsector. Hoewel de uitgaven daaraan in absolute bedragen zijn gestegen, zijn ze in verhouding tot de landbouwproductie gedaald. Rond de eeuwwisseling ging nog 4,6 procent van de productiewaarde naar dergelijke voorzieningen. In de periode 2023-2025 was dat nog maar 2,4 procent. Slechts ongeveer 0,5 procent van de productiewaarde ging naar kennis en innovatie. Nochtans moeten oplossingen voor toekomstige uitdagingen, zoals droogtebestendige gewassen, vaak al jaren vóór een eventuele misoogst worden ontwikkeld.

Overheden moeten vooraf duidelijke afspraken maken over welk inkomensverlies landbouwers zelf moeten opvangen, welke schade verzekerbaar is en wanneer de overheid tussenbeide komt

OESO

Ten derde wil de OESO dat landbouwers meer worden beloond voor aantoonbare milieuwinst. Slechts 5,7 procent van de netto producentensteun was gekoppeld aan vrijwillige milieumaatregelen die verder gaan dan de wettelijke verplichtingen. Volgens de organisatie moet er meer ruimte komen voor initiatieven waarmee landbouwers extra inkomsten kunnen halen uit betere milieuprestaties. Ook de voedselketen kan daarin een belangrijke rol spelen. Door gezamenlijk duurzaamheidsvereisten op te leggen en landbouwers daarvoor te vergoeden, kunnen handel, verwerkende industrie en retailers niet alleen bijdragen aan een beter milieu, maar ook hun eigen bevoorradingszekerheid versterken. Die vergoedingen kunnen worden gefinancierd met overheidssteun of doorgerekend worden in de consumentenprijzen.

Tot slot pleit de OESO ervoor dat overheden zich beter voorbereiden op toekomstige crisissen. Ze moeten vooraf duidelijke afspraken maken over welk inkomensverlies landbouwers zelf moeten opvangen, welke schade verzekerbaar is en wanneer de overheid tussenbeide komt. Ook voorspelbare handelsafspraken maken deel uit van die voorbereiding. Voor een land dat met misoogsten kampt, maakt het immers een groot verschil of landen waar wel voldoende is geoogst hun grenzen openhouden voor export. In een wereld waarin geopolitieke spanningen de internationale handel steeds vaker verstoren, pleit de OESO daarom voor meer bilaterale afspraken. Zo kunnen landen ook in crisissituaties rekenen op voldoende voedselimport.

Europese landbouwministers bereiken akkoord over het nieuwe GLB
Uitgelicht
De Europese landbouwministers hebben maandagavond een gezamenlijk onderhandelingsstandpunt bereikt over het toekomstige nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Daarbij...
27 oktober 2026 Lees meer

In samenwerking met: Foodlog.nl

Gerelateerde artikels

Er zijn :newsItemCount nieuwe artikels sinds jouw laatste bezoek