Europese landbouwministers bereiken akkoord over het nieuwe GLB
nieuwsDe Europese landbouwministers hebben maandagavond een gezamenlijk onderhandelingsstandpunt bereikt over het toekomstige nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Daarbij behouden ze grotendeels de koers van de Europese Commissie, maar leggen ze ook enkele eigen accenten. Zo willen de landbouwministers jonge landbouwers een hogere hectaresteun toekennen en de lidstaten verplichten om starters te ondersteunen bij de opstart van hun bedrijf.
Met een eenvoudiger en gestroomlijnder beleidskader willen de Europese landbouwministers de GLB-steun in de volgende jaren gerichter en doeltreffender maken. Tegelijk vinden ze dat de lidstaten meer flexibiliteit en instrumenten moeten krijgen om tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van hun landbouwers. “Het toekomstige GLB moet landbouwers de nodige ondersteuning bieden om enerzijds veilig en betaalbaar voedsel te blijven produceren, maar ook om de veerkracht en het concurrentievermogen van de Europese landbouwsector te versterken en toekomstige uitdagingen aan te pakken”, klinkt het. “Het moet landbouw economisch rendabel houden en tegelijkertijd bijdragen aan onze klimaat- en milieudoelstellingen.”
Hervormingen in de GLB-structuur
Het standpunt van de Raad behoudt de grote lijnen van het hervormingsvoorstel van de Europese Commissie. Daarmee schaart de Raad zich achter het voorstel om de huidige twee GLB-pijlers samen te voegen en onder te brengen in één grote structuur, samen met andere beleidsdomeinen zoals visserij, migratie, veiligheid en het Sociaal Klimaatfonds. De afzonderlijke plannen en programma’s zouden zo plaatsmaken voor één overkoepelend nationaal en regionaal partnerschapsplan (NRPP) per lidstaat. De vertrouwde landbouwinstrumenten van het GLB zouden wel behouden blijven.
Omdat de middelen voor de verschillende beleidsdomeinen in één grote enveloppe zouden terechtkomen, stelt de Commissie voor om 300 miljard euro te reserveren voor inkomenssteun en crisismaatregelen binnen het GLB. Voor bijkomende steun aan landbouw en plattelandsontwikkeling, waaronder maatregelen die vandaag onder de tweede GLB-pijler vallen, zouden lidstaten meer vrijheid krijgen om zelf te bepalen hoeveel ze uit het niet-gereserveerde deel van de enveloppe besteden. Deze aanpak en het voorgestelde budget van 300 miljard euro zorgden al voor heel wat controverse bij het Europees Parlement, landbouworganisaties en verschillende lidstaten.
Over de omvang van het landbouwbudget hebben de Europese landbouwministers maandag geen standpunt ingenomen. Dat was ook niet de bedoeling, aangezien het bedrag moet worden vastgelegd tijdens de onderhandelingen over het volledige meerjarig financieel kader (MFK).
Investeren in de volgende generatie landbouwers
Naast de structuurwijziging wil de Raad ook nog enkele andere elementen in het kader aanpassen. Zo kwamen de landbouwministers overeen dat lidstaten verplicht moeten definiëren wie een actieve landbouwer is. Daarmee willen ze vermijden dat de subsidies terechtkomen bij niet-landbouwers. Een uniforme Europese definitie komt er echter niet. Lidstaten mogen de criteria zelf invullen, rekening houdend met hun nationale omstandigheden.
“Daarnaast komt ook bijzondere aandacht voor jonge landbouwers”, geeft Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) mee. “Lidstaten moeten voor hen een verplichte en hogere hectare- en vestigingssteun voorzien, aangevuld met een strategie voor generatiewissel en een starterspakket.”
De Raad wil met het toekomstige GLB landbouw aantrekkelijker en toegankelijker maken voor jongeren door hen te helpen de financiële en structurele drempels bij de opstart van een landbouwbedrijf te overwinnen. Daarnaast zou het GLB ook maatregelen moeten omvatten die plattelandsgebieden aantrekkelijker maken om er te wonen en te werken. Ook blijft er steun vanuit de Raad voor plattelandsinitiatieven rond onder meer innovatie, ontwikkeling en digitalisering.
Het standpunt van de Raad erkent ook het belang van goede arbeidsomstandigheden en een gezond evenwicht tussen werk en privéleven voor landbouwers. Lidstaten zouden de mogelijkheid krijgen om vervangingsdiensten voor landbouwers op te richten. Die moeten landbouwers helpen om vervangende arbeidskrachten te vinden wanneer ze ziek zijn of verlof nodig hebben wegens de geboorte van een kind of voor kinderzorg.
Duurzaam landbouwbeheer en milieuambities
Ook in het volgende GLB willen de lidstaten de landbouwsteun combineren met stimulansen om onder meer biodiversiteit te bevorderen en waterlopen te beschermen. “Daarbij willen we een evenwicht zoeken tussen een gemeenschappelijk niveau van milieuambitie en de nodige flexibiliteit om rekening te houden met verschillende landbouwsystemen en lokale omstandigheden”, klinkt het.
Meer bescherming tegen risico’s en crisissen
Het voorgestelde kader zou ook voorzien zijn in instrumenten om de landbouwsector beter in staat te stellen risico’s te voorspellen, te beheersen en ervan te herstellen. “Het gaat onder meer om een ondersteuning voor verzekeringen en klimaatgerichte investeringen”, duidt minister Brouns. “Maar ook de mogelijkheid om als lidstaat crisissteun te verlenen bij natuurrampen, extreem weer en dier- of plantenziekten.”
Regionale aanpak
Volgens minister Brouns wordt met het gezamenlijke standpunt gekozen voor meer vertrouwen in de landbouwers en minder micromanagement. “Het is een landbouwbeleid dat verjonging, investeringen en verduurzaming stimuleert, de regeldruk verlaagt en regio’s voldoende ruimte laat om een beleid op maat te voeren”, reageert hij. Een regionale aanpak was voor hem essentieel. In dat licht werd opnieuw overeengekomen dat België twee GLB-plannen mag indienen in plaats van het gebruikelijke nationale plan.
Ambitie vereist budget
Landbouworganisatie Boerenbond ziet belangrijke positieve elementen in het akkoord, zoals meer ruimte voor regionaal maatwerk, minder regeldruk en extra aandacht voor jonge landbouwers en investeringen. Maar wijst erop dat de echte toets bij het budget zal liggen. “Europa kan niet steeds extra’s verwachten van landbouwers en er tegelijkertijd minder middelen tegenover stellen”, klinkt het. Een sterk nieuw GLB vereist volgens Boerenbond “een voldoende groot en gegarandeerd landbouwbudget".
Samen met de Europese landbouwkoepel Copa-Cogeca gaf Boerenbond recent nog een signaal om het GLB-budget minstens op het huidige niveau te behouden en aan te passen aan de inflatie, met middelen die ook gegarandeerd voor het landbouwbeleid worden voorbehouden.
Om dit te verkrijgen, rekent Boerenbond op voldoende Belgische steun. “Premier Bart De Wever (N-VA) gaf op onze ‘Nazomerontmoeting’ de boodschap dat hij landbouw wil versterken, en de sector niet het slachtoffer mag zijn van het nieuwe Europese meerjarenbudget”, duidt Boerenbond. Naast de premier rekent de landbouworganisatie ook op de steun van de Vlaamse minister van Landbouw.
Dat wordt ook bevestigd. "Vlaanderen blijft in de onderhandelingen aandringen op voldoende middelen voor landbouw", klinkt het bij minister Brouns.
Voor hem staat of valt het toekomstige GLB met voldoende Europese middelen. “Regels alleen betalen geen facturen. Als Europa jonge landbouwers wil aantrekken, investeringen wil stimuleren en verdere verduurzaming verwacht, moeten daar ook voldoende middelen tegenover staan. We kunnen niet meer verwachten van onze boeren met minder budget. Een ambitieus landbouwbeleid vereist een minstens even groot landbouwbudget als vandaag,” bevestigt Brouns.
Volgende stappen
Met het akkoord in de Europese Landbouwraad heeft de Raad nu zijn positie bepaald voor de verdere onderhandelingen over het GLB na 2027. Die worden voortgezet met het Europees Parlement en de Europese Commissie. Parallel lopen de onderhandelingen over het toekomstige Europese meerjarenbudget (MFK) waarin ook de middelen voor het landbouwbeleid zitten.
Beeld: Unsplash
