Waste Warriors wil dat supermarkten stoppen met schoonheidsnormen voor groenten en fruit
nieuwsWaste Warriors, een organisatie die zich inzet tegen voedselverspilling, roept supermarkten op om gewichtsnormen voor groenten en fruit te laten vallen. “Schoonheidsidealen” van supermarkten maken 10,2% van de oogst van Vlaamse landbouwers onverkoopbaar en verspillen jaarlijks 120 miljoen kilo groenten en fruit”, klinkt het. De federatie van Belgische supermarkten nuanceert de kritiek, maar wil het gesprek aangaan. “De supermarkten erkennen dat specificaties regelmatig tegen het licht moeten worden gehouden, zeker nu extreme weersomstandigheden tot grotere verschillen in vorm en formaat leiden.”
In een open brief aan alle grote supermarktketens roept Waste Warriors op om gewichtsnormen voor groenten en fruit te laten vallen en de consument te laten kiezen: geef groenten en fruit in alle maten en vormen een plek in de rekken. Tegelijkertijd organiseert de Antwerpse organisatie tegen voedselverspilling een petitie om 10.000 handtekeningen te verzamelen. Die wil Waste Warriors op 30 oktober aanbieden aan de supermarkten.
Waste Warriors verwijst naar onderzoek van de Universiteit Gent in opdracht van het toenmalige Vlaamse Departement Landbouw en Visserij. Daaruit blijkt dat Vlaamse landbouwers door cosmetische kwaliteitseisen gemiddeld 10,2% afzetverlies rapporteren. Voor de belangrijkste onderzochte teelten gaat het volgens de organisatie samen om bijna 120 miljoen kilo groenten en fruit.
Bij groenten is het afzetverlies volgens de organisatie vooral groot bij bloemkool (13,9%), wortelen (13,3%), knolselder (12,6%) en courgette (11,5%). “Bij appels loopt dat op tot bijna 20 procent. Bij zoete aardappel kan het aandeel dat de winkelrekken niet haalt in bepaalde seizoenen zelfs oplopen tot 40 procent.”
Broccoli standaard 500 gram
Marketingstandaarden bepalen volgens Waste Warriors al decennialang hoe groenten en fruit eruit moeten zien voor ze in de winkelrekken belanden. “Alles wat niet aan de norm voldoet, verdwijnt uit de keten nog voor het bij de consument geraakt. Zo moet een pompoen minstens 400 gram wegen, terwijl een zoete aardappel maximaal 800 gram mag wegen.” Uit eigen onderzoek zou blijken dat bij zeven op de tien onderzochte grote Belgische supermarktketens een broccoli steevast exact 500 gram weegt. “Om daarvoor te zorgen, worden grotere exemplaren bijgeknipt, waarbij eetbare roosjes verloren gaan”, klinkt het.
De verspilling als gevolg van de cosmetische normen zou in de toekomst kunnen oplopen als gevolg van de klimaatopwarming en de extreme weersomstandigheden. “De hittegolf van deze zomer zorgt ervoor dat groenten kleiner zijn. En de hagel van dit voorjaar veroorzaakte schilschade bij heel wat fruitsoorten. Eén vlekje kan al genoeg zijn om perfect eetbaar fruit af te keuren”, zegt Thomas Schiltz, stichter van Waste Warriors. “Onze mailbox loopt ondertussen over van telers met miljoenen kilo's perfecte groenten en fruit die hierdoor dreigen niet in de winkelrekken te belanden.”
Supermarkten: specificaties aanpassen door weersomstandigheden
De supermarkten erkennen via sectororganisatie Comeos dat de weersomstandigheden impact hebben. “Specificaties zouden regelmatig tegen het licht gehouden moeten worden, zeker nu extreme weersomstandigheden tot grotere verschillen in vorm en formaat leiden. Waar normen niet wettelijk verplicht zijn, moet ruimte bestaan om ze aan te passen wanneer dat voedselverlies kan voorkomen, zonder afbreuk te doen aan voedselveiligheid, correcte consumentenvoorlichting en commerciële haalbaarheid”, meldt Comeos aan VILT. De organisatie zegt open te staan voor overleg hierover met landbouwers, veilingen, consumentenorganisaties en Waste Warriors.
Tegelijkertijd weerleggen de supermarkten de beschuldigingen van Waste Warriors. “De indruk dat supermarkten massaal perfect eetbare groenten en fruit weggooien omdat ze niet mooi genoeg zijn, is te simplistisch”, aldus Comeos-woordvoerder Hans Cardyn.
De indruk dat supermarkten massaal perfect eetbare groenten en fruit weggooien omdat ze niet mooi genoeg zijn, is te simplistisch
"Gewichtsnormen niet alleen om esthetische redenen"
Supermarkten hanteren volgens hem bepaalde kwaliteits- en maatspecificaties niet louter om esthetische redenen. “Sommige normen zijn vastgelegd in Europese regelgeving. Bijvoorbeeld rond minimale kwaliteit, versheid, het intacte, herkomst, kwaliteitsklasse en voor bepaalde producten sortering naar grootte. Andere specificaties worden binnen de keten afgesproken om producten efficiënt te kunnen verpakken, vervoeren, prijzen en presenteren. Of om de consument een herkenbaar product en een voorspelbare hoeveelheid te bieden.”
“Bij producten die per stuk of in een verpakking met een vast gewicht worden verkocht, is een zekere uniformiteit praktisch belangrijk”, vervolgt hij. “Die zorgt ervoor dat producten in de verpakking passen, dat de aangegeven hoeveelheid klopt en dat consumenten producten en prijzen gemakkelijk kunnen vergelijken. Ook houdbaarheid, rijpheid, stevigheid en weerstand tegen transportschade spelen een rol.”
Niet verkocht is niet per se weggegooid
Tegelijkertijd weerlegt Comeos de beschuldiging dat groenten en fruit die niet aan de specificaties voldoen, worden weggegooid. “Afhankelijk van hun kwaliteit worden ze rechtstreeks verkocht, aangeboden in gemengde pakketten of verwerkt tot soep, sap, puree, salades of bereide maaltijden. Ook zijn er schenkingen aan sociale organisaties of verdere valorisering, bijvoorbeeld als dierenvoeding.”
Daarmee weerlegt Comeos de interpretatie van Waste Warriors van het onderzoek van UGent, dat inmiddels al tien jaar oud is en volgens de sectororganisatie deels achterhaald en incorrect is. “10,2 procent afzetverlies in het beoogde kanaal is niet hetzelfde als 10,2 procent weggegooid voedsel.”
Voor meer recente cijfers verwijst het naar eigen onderzoek. Comeos rapporteerde dat in 2024 meer dan 97,5% van de voeding in de winkelrekken verkocht raakte en dat minstens 31 miljoen maaltijden werden geschonken. “Van voeding die niet meer voor menselijke consumptie geschikt was, ging volgens die cijfers 15% naar dierenvoeding en 79% naar vergisting.”
