Historische vervuiling speelt landbouw parten: FAVV stelt vooral overschrijdingen in Wallonië vast
nieuwsKunnen historische industriële activiteiten een probleem veroorzaken voor de teelt van groenten? Met die vraag in het achterhoofd ging het Federaal Voedselagentschap FAVV heel gericht gewassen controleren in vooraf afgebakende zones. Daaruit bleek dat in Wallonië 11van de 30 monsters een te hoog gehalte aan zware metalen aanwezig was. In Vlaanderen ging het om 1 van de 18 monsters. Van een algemeen probleem voor groenten op de Belgische markt is echter geen sprake, verduidelijkt FAVV.
Europa heeft in 2021 de maximale toegestane gehalten van zware metalen in levensmiddelen verlaagd. Sinds dan stelt het FAVV een lichte maar constante toename vast van overschrijdingen van cadmium in bepaalde lokaal geteelde groenten. “We vonden het daarom noodzakelijk om het risico van de consumptie van deze gewassen te onderzoeken”, legt FAVV uit.
Onderzoek in afgebakende risicogebieden
Op basis van kaarten van de regionale autoriteiten waarop de waarschijnlijke cadmiumgehaltes in de bodem staan, werden een aantal risicogebieden afgebakend. Het ging vooral over gebieden waar in het verleden industriële activiteiten hadden plaatsgevonden die de bodem mogelijk gecontamineerd hadden met cadmium.
In totaal werden 48 stalen genomen van groenten afkomstig van teelten in deze risicogebieden. Daaruit bleek dus dat 11 van de 30 monsters in Wallonië en 1 op 18 monsters in Vlaanderen een te hoog cadmiumgehalte bevatte. “Hoewel het om een verkennende controle gaat, bevestigen deze resultaten wel dat er een verhoogd risico bestaat in bepaalde specifieke gebieden langs de Samber- en Maasvallei rond Luik en in het Land van Herve, waar ook de gehalten aan zware metalen in de bodem hoger liggen”, aldus FAVV.
Cadmium is een zwaar metaal dat zich bij herhaalde blootstelling in het lichaam kan opstapelen, vooral in de nieren, en op lange termijn de werking ervan kan verstoren. Het komt van nature voor in de bodem en kan door planten worden opgenomen, bijvoorbeeld door granen en groenten. “Om de consumenten te beschermen, zijn er op Europees niveau strenge grenswaarden vastgelegd voor cadmium in voeding”, verduidelijkt FAVV.
Van de 1.559 stalen die het FAVV in 2024 analyseerde op zware metalen, voldeed 99 procent aan de wettelijke norm. Er is dus geen algemeen probleem voor groenten op de Belgische markt
Geen algemeen probleem
“We voeren al jaren een controleprogramma uit voor zware metalen in levensmiddelen, zowel producten geproduceerd in België als geïmporteerd uit andere landen. De resultaten van deze steekproeven zijn geruststellend”, klinkt het. "Van de 1.559 stalen die het FAVV in 2024 analyseerde op zware metalen, voldeed 99 procent aan de wettelijke norm. Er is dus geen algemeen probleem voor groenten op de Belgische markt", zegt FAVV-woordvoerder Hélène Bonte. "Aangezien het om een risico op lange termijn gaat bij herhaalde blootstelling, doen consumenten er goed aan om hun eetpatroon zoveel mogelijk te variëren, zowel in wat ze eten als waar de voeding vandaan komt."
Het Voedselagentschap is naar aanleiding van deze extra controleactie in overleg gegaan met de regionale en gezondheidsautoriteiten. Ook met vertegenwoordigers van de landbouwsector wordt gekeken of er maatregelen moeten genomen worden en of de betrokken telers begeleid moeten worden. “Enkel door een combinatie van maatregelen zal de overdracht van zware metalen uit de bodem naar de geteelde gewassen kunnen beperkt worden”, meent FAVV. Het wijst er ook op dat telers zelf verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van de producten die zij op de markt brengen. “Zij moeten de risico’s die verband houden met een mogelijke verontreiniging in de bodem meenemen in hun autocontrolesysteem”, klinkt het.
