Het einde van de dioxinecrisis? Nabestaanden Verkest sluiten dading met veevoederbedrijf Willaert

Het waren verontrustende taferelen in de Vlaamse stallen. Kippen stierven massaal zonder duidelijke verklaring. De dieren die overleefden, legden minder eieren. Er werden ook minder eieren uitgebroed en kuikens kregen de schaal niet doorgeprikt. De oorzaak bleek te liggen bij hun voer. Niet alleen kippen, maar ook duizenden varkens hadden veevoeder gegeten dat besmet bleek met pcb’s. Dat zijn zeer giftige, traag afbreekbare chemische stoffen die vroeger veel werden gebruikt als koel- en isolatievloeistof in transformatoren en condensatoren.

Meer dan 2.000 veehouders getroffen

De schaal van deze vergiftiging maakte snel duidelijk dat de oorzaak niet lag bij individuele boeren, en ook niet bij individuele veevoederbedrijven. Al maakte het grote publiek meestal niet dat onderscheid. Uit onderzoek bleek dat de besmetting een oorsprong vond bij vetsmelter Verkest in Deinze en bij het Waalse Fogra. Het bedrijf Fogra leverde met giftige pcb's besmette vetstoffen aan Verkest, die het aan de veevoederbedrijven verdeelde. Via een tiental fabrikanten kwam het in ons land alleen al terecht bij meer dan 2.000 veehouders.

De schade was niet te overzien. Financieel, gezondheidsmatig, en ook qua dierenleed. Zeven miljoen kippen en 60.000 varkens werden geruimd. De bergen kadavers domineerden het nieuws en brachten zware schade aan de toen al wankele reputatie van de landbouwsector. Winkelrekken werden leeggehaald, exportverboden ingeroepen. De lijst aan gedupeerden was lang.

Exit christendemocraten en oprichting voedselagentschap

De crisis viel bovendien samen met de federale verkiezingscampagne, met alle politieke gevolgen vandien. Op 1 juni 1999 namen minister van Volksgezondheid Marcel Colla (SP) en minister van Landbouw Karel Pinxten (CVP) ontslag. Ze kregen het verwijt dat ze te lang hadden gewacht om de bevolking te informeren over de besmetting van de voedselketen. Bij hen was de grootschalige dioxineverontreiniging al sinds eind april gekend, maar Colla wachtte toch nog een maand om de handel in kippen en eieren van Belgische oorsprong stop te zetten.

De gehele regering-Dehaene II deelde in de kritiek. Voor het eerst in meer dan 40 jaar belandden de christendemocraten in de oppositie. De liberaal Guy Verhofstadt vormde na de verkiezingen de eerste paast-groene regering: een coalitie van liberalen, socialisten en groenen. De crisis leidde bovendien tot de oprichting van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) in 2000.

Burgerrechtelijke gevolgen met een heel lang draadje

Jan en Lucien Verkest werden schuldig bevonden aan valsheid in geschrifte, gebruik van valse stukken en bedrog in koopwaar. Het hof van beroep in Gent veroordeelde Jan en Lucien Verkest in 2010 tot twee jaar celstraf, waarvan de helft met uitstel. Jacques en Jacqueline Thill van Fogra, in eerste aanleg veroordeeld tot elk een jaar cel met uitstel, kregen in beroep alleen een geldboete opgelegd.

Op burgerlijk gebied moest de rekening met de vele gedupeerden vereffend worden. Zij zouden lang moeten wachten, pas in 2013 deed de Gentse correctionele rechtbank voor het eerst uitspraak. De rechtbank had vetsmelter Verkest veroordeeld tot het betalen van meer dan een miljoen euro aan schadevergoedingen voor benadeelden van de dioxinecrisis. Over de schadevergoeding van de andere partijen kwam toen nog geen uitspraak. Een aangestelde deskundige moest de schade verder onderzoeken. Over die aanstelling en vervanging van de deskundige zijn de voorbije jaren verschillende juridische procedures gevoerd, tot voor het Hof van Cassatie.

Erfenis aan rechtszaken

De juridische kwestie zou Jan en Lucien Verkest overleven. Jan Verkest verhuisde van Grammene naar Zwitserland, waar hij twee jaar met zijn vrouw samenleefde, voor hij op 59-jarige leeftijd in 2019 overleed. Jans vader Lucien Verkest bleef in Deinze wonen en overleed in september 2023.

Hun nabestaanden en de vennootschap achter het bedrijf bleven verder procederen over de afhandeling van de burgerlijke belangen. De zaak verscheen de voorbije jaren af en toe op de rol van de correctionele rechtbank, maar het gerecht kon enkel het overlijden van de hoofdrolspelers vaststellen. "De feiten dateren van 1999 en ik heb de zaak van in het begin gehad. Tegen dat ze ooit afgehandeld wordt, zal ik misschien ook al dood zijn", zo stelde de toenmalige rechtbankvoorzitter bij het laatste onbepaald uitstel. De man is intussen met pensioen.

Dading afgesloten

In de zaak rond veevoederbedrijf Willaert bevestigde de rechtbank dinsdag dat de nabestaanden van Verkest een overeenkomst hebben gesloten. "De rechtbank heeft het gesloten akkoord tussen de partijen bekrachtigd", stelde de huidige rechtbankvoorzitter. De partijen waren niet aanwezig, maar de advocaat van Willaert bevestigde eerder de dading. Walter Damen, de advocaat van de BV Verkest en de nabestaanden van de familie, geeft geen commentaar op de overeengekomen schadevergoeding. Damen kan niet bevestigen of het om de laatste procedure rond het bedrijf en de dioxinecrisis gaat. Beide partijen geven geen details over de financiële overeenkomst tussen Willaert en de nabestaanden van Lucien en Jan Verkest.