Drinkwaterplan wil tientallen beschermingsmiddelen uitfaseren

Wellicht het meest spraakmakende punt binnen het Vlaamse drinkwaterplan is de langdurige versoepeling van de triazoolnorm. Wanneer bleek dat diverse drinkwaterzones in West-Vlaanderen de Europese norm voor 1-2-4 triazolen (een afbraakproduct van fungicide, red.) niet haalden, heeft Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (cd&v) ervoor gekozen om de drinkwaterwinning niet stil te leggen, maar wel om een tijdelijke versoepeling door te voeren. De maximaal toegelaten hoeveelheid van deze stof in natuurgebieden De Blankaart (Diksmuide) en De Gavers (Harelbeke) en in de gemeente Zillebeke bedraagt nu 1 µg/l in drinkwater, tien keer hoger dan de Europese norm.

Ongezond?

Deze beleidskeuze van minister Brouns is zeer controversieel, maar de minister volhardt dat er geen reden is tot ongerustheid. Wetenschappers geven de minister hierin wel degelijk gelijk. In het Radio 1-programma De Ochtend verduidelijkte toxicoloog Jacob de Boer dat de Europese drinkwaternorm vele malen strenger is dan de aanvaardbare dagelijkse inname van een bepaalde stof. “Met de norm die de minister nu hanteert, is er een factor 100 tot meer tussen het niveau dat mag en wat je naar binnen mag krijgen voordat er een effect is", zei De Boer.

Ook Vlaanderens bekendste toxicoloog Jan Tytgat liet eerder al in de Krant van West-Vlaanderen optekenen dat er bij een normaal gebruik van drinkwater geen reden is tot paniek. “Als je pakweg 50 kilo weegt en dagelijks drie liter kraantjeswater drinkt, dan zit je nog steeds ver onder de veiligheidsdrempel.” Wel pleit Tytgat voor meer transparantie. In Wallonië kunnen burgers de meetresultaten van drinkwater permanent inkijken, en dat moet volgens hem ook in Vlaanderen kunnen.

De zuivering van huishoudelijk afvalwater wordt eveneens aangescherpt, onder meer door rioleringen te verbeteren en zuiveringsinstallaties te versterken. Bij particulieren en tuinaannemers wordt het gebruik van bepaalde producten, zoals pesticiden in de tuin, verder teruggedrongen. Voor leidingnetwerk in huizen, komt er verhoogde aandacht voor oude loden leidingen en voor gebrekkige verbindingen tussen drinkwater en andere waterstromen. 

“Waar inspanningen vroeger versnipperd waren over verschillende sectoren, brengt Vlaanderen nu voor het eerst alles samen in één geïntegreerde strategie”, meldt het kabinet nog. “Van waterwinning tot de kraan bij de mensen thuis: elke schakel wordt versterkt en beter op elkaar afgestemd.”

"Te traag en weinig concreet"

De reacties op het drinkwaterplan zijn gemengd. Bart Vanwildemeersch van de West-Vlaamse Milieufederatie verwijt de Vlaamse regering een trage aanpak. “Het heeft meer dan een jaar geduurd vooraleer het bronnenonderzoek naar de herkomst van de triazolen werd afgerond, en het duurt nu weer een jaar vooraleer de definitieve maatregelen worden afgeklopt.”, zegt hij. “Dat het zo lang duurde tussen vaststelling van de stof in het water en het treffen van maatregelen, om dan te belanden in een normversoepeling, zorgde voor een hevige reactie van wantrouwen in de Westhoek. En ondanks het feit dat de mensen in de Westhoek al jaren het vertrouwen verloren zijn in hun drinkwater, terecht of onterecht, slaagt de Vlaamse regering er niet in om een doortastend plan op tafel te leggen dat het vertrouwen zal kunnen herstellen.”

Vanwildemeersch vindt de aangepaste regeling rond bufferstroken te laks en te selectief. Ook mist hij duidelijkheid over de uit te faseren gewasbeschermingsmiddelen. Dit gebeurt alleen wanneer een ‘waardig alternatief’ voorhanden is, maar wat de maatstaven hiervoor zijn is niet duidelijk.

Bond Beter Leefmilieu vindt eveneens dat de ambities mooi maar veel te weinig concreet zijn, en dat het plan dus weinig garantie biedt op effectieve verbetering. “Het uitfaseringsplan voor enkele pesticiden is een stap vooruit, maar door lakse deadlines en een onvolledige lijst van zorgwekkende stoffen mist het impact,” stelt Heleen De Smet, beleidsexpert waterkwaliteit bij Bond Beter Leefmilieu. BBL vindt ook dat er te weinig aandacht gaat naar landschapsherstel en waterinfiltratie.

Boerenbond waarschuwt voor concurrentienadeel

Landbouworganisatie Boerenbond vreest een negatieve impact op de landbouwsector: “De extra administratie komt bovenop de reeds bestaande registratieverplichtingen,” klinkt het. "Ook vooruitlopen op Europa in het uitfaseren van gewasbeschermingsmiddelen zorgt ervoor dat we, bovenop de al zeer strenge normen, een bijkomend concurrentienadeel krijgen. Niet alleen ten opzichte van de boeren in de rest van de wereld, ook ten opzichte van bijvoorbeeld de Franse en de Nederlandse die slechts een steenworp verderop bepaalde stoffen wel mogen gebruiken.”

Maar Boerenbond ziet ook positieve elementen. “Volgens experten is het drinkwater in Vlaanderen vandaag al veilig, ondanks de onrust die men creëert. De praktijk toont dat landbouw niet altijd de grootste bron van vervuiling is,” zegt Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens. “Met degelijk brononderzoek moeten de inspanningen eerlijk verdeeld worden over de sectoren zoals huishoudens, industrie en landbouw. We zijn ervan overtuigd dat we met de aanpak van puntlozingen de grootste winsten kunnen boeken op vlak van waterkwaliteit voor drinkwaterproductie. Hiervoor is wel een sterke ondersteuning vanuit de overheid nodig voor onze land- en tuinbouwers.”