‘Code Goed Nabuurschap’ brengt landbouwers en boseigenaars samen in de Vlaamse Ardennen en de Denderstreek

De Vlaamse Ardennen worden gekenmerkt door een lappendeken van kleine, versnipperde bossen die vaak grenzen aan akkers en weilanden. Dat zorgt soms voor spanningen tussen boseigenaars en landbouwers, bijvoorbeeld rond schaduwvorming, overhangende takken, of erosie. 

"Wij willen met dit project die samenwerking met landbouwers aangaan, om zo een win-winsituatie uit te werken in plaats van dat het wrijvingen geeft", zegt Cédric De Noyette, projectcoördinator van BnB Bossen bij Bosgroep Oost-Vlaanderen.  

Zachte overgang tussen bos en akker 

Binnen het project is ingezet op het creëren van geleidelijke overgangen tussen bos en landbouwgrond. Daarbij worden scherpe perceelsgrenzen verzacht door de aanleg van bosranden met struiken en middelhoge vegetatie. Hoge bomen worden verder van de perceelsgrens gehouden, waardoor schaduw en overhang op landbouwpercelen afnemen. 

Ook landbouwers werden betrokken. Via het project kregen ze de aanmoediging om gras- en kruidenstroken aan te leggen langs akkers die grenzen aan bossen. “Zulke stroken helpen erosie en afspoeling van nutriënten tegen te gaan en bieden tegelijk voedsel en schuilplaatsen voor nuttige insecten”, klinkt het. "Het erosieprobleem snijdt. Niet alleen voorkom je dat grond richting het bos afspoelt, je vermijdt ook verlies van je eigen vruchtbare bodem", zegt De Noyette. 

Leidraad voor goed nabuurschap 

De Code Goed Nabuurschap kwam tot stand na overlegmomenten met onder meer boseigenaars, landbouwers, landbouworganisaties en het Landschapspark Vlaamse Ardennen. De leidraad bevat praktische aanbevelingen zoals het onderhouden van contact met aangrenzende eigenaars, het maken van duidelijke afspraken, het respecteren van perceelsgrenzen en het aanleggen van geleidelijke bos- en akkerranden. 

Volgens De Noyette kan de code alleen werken als beide partijen bereid zijn inspanningen te leveren. "Dat goed nabuurschap kan in twee richtingen werken en op die manier ook wel een mooiere samenwerking geven." 

Biodiversiteit versterken 

Naast de samenwerking tussen landbouw en natuur stond ook biodiversiteitsherstel centraal. Boseigenaars kregen ondersteuning voor de aanleg van bosranden, het aanplanten van een 'onderetage' met struiken en jonge bomen en het creëren of herstellen van bospoelen. Die ingrepen moeten zorgen voor betere leefomstandigheden voor insecten, vogels, amfibieën en andere soorten. "Door meer gelaagdheid in het bos te creëren, maken we die bossen interessanter voor heel wat soorten die vandaag moeilijk geschikte leefgebieden vinden", aldus De Noyette. 

Resultaten op het terrein 

De voorbije twee jaar werden bij 35 eigenaars verschillende maatregelen uitgevoerd: 

• 5 nieuwe poelen aangelegd en 7 bestaande poelen geruimd; 

• 2 kilometer nieuwe bosrand aangelegd; 

• 8 hectare onderetage aangeplant in bestaand bos; 

• 1,5 hectare graskruidenstroken ingezaaid; 

• 2,5 kilometer bosrand onderhouden. 

Voor de aanleg van graskruidenstroken werkte de Bosgroep rechtstreeks samen met een vijftal landbouwers.  

Ook na het project 

Hoewel het Leaderproject formeel afloopt, blijft Bosgroep Oost-Vlaanderen verder werken rond bosrandbeheer. Ook andere organisaties, zoals het Landschapspark Vlaamse Ardennen, willen de opgebouwde kennis blijven verspreiden. Op termijn wordt bovendien gekeken naar een meldpunt waar zowel landbouwers als boseigenaars terechtkunnen met vragen over bos- en akkerranden. 

Volgens De Noyette reikt de Code Goed Nabuurschap verder dan de Vlaamse Ardennen alleen. "Eigenlijk kan alles wat in de code staat voor elk bos langs landbouwgrond in Vlaanderen toegepast worden", besluit hij.