EU-agentschap bestempelt TFA als vermoedelijk schadelijk voor vruchtbaarheid
nieuwsHet Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) adviseert om trifluorazijnzuur (TFA) te classificeren als een stof die mogelijk schadelijk is voor de vruchtbaarheid en het ongeboren kind. TFA is een ‘forever chemical’ dat nauwelijks afbreekt en wijdverspreid is in het milieu. Het ontstaat wanneer PFAS-houdende producten worden afgebroken, zoals gewasbeschermingsmiddelen met PFAS.
Het comité voor risicobeoordelingen van ECHA beveelt aan om TFA te classificeren als een product dat het ongeboren kind kan schaden en als een product dat verdacht is van het schaden van de vruchtbaarheid. Dat laat de persdienst van ECHA weten. Daarnaast is er het advies om TFA in de EU te classificeren als een toxische stof die zeer persistent en zeer mobiel is. “Deze eigenschappen kunnen leiden tot zeer langdurige en wijdverspreide verontreiniging van waterbronnen”, luidt het.
Het advies wordt nu doorgestuurd naar de Europese Commissie die er zich verder over zal buigen. Indien de Commissie het ECHA-advies volgt, kan TFA opgenomen worden in de Europese wetgeving die bepaalt hoe chemische stoffen worden ingedeeld, geëtiketteerd en verpakt (CPL). Dat brengt verschillende verplichtingen met zich mee en betekent ook dat Europa officieel erkent dat de stof schadelijke eigenschappen heeft. Dit kan aanleiding geven tot nieuwe regelgevende maatregelen binnen andere Europese wetgevingen, bijvoorbeeld rond waterkwaliteit.
TFA recent in oppervlakte- en grondwaterregels
Omdat de aanwezigheid van TFA in het milieu pas vrij recent op de radar is gekomen, en er nog niet veel onderzoek bestaat over de impact op de menselijke gezondheid, is de normstelling over TFA nog in volle ontwikkeling. Tot voor kort werd de PFAS-stof niet vermeld in de Europese waterwetgeving, maar daar kwam in maart verandering in. Toen werd de PFAS-stof voor het eerst opgenomen in de Europese kwaliteitsnormen voor oppervlakte- en grondwater.
Afwachten of aanpassing volgt voor drinkwaterregels
Voor drinkwater staat TFA nog niet vermeld in de kwaliteitsnormen. De Commissie liet eerder weten onder meer het rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) over de mogelijke gezondheidseffecten af te wachten, om al dan niet tot een actualisering van de regelgeving van drinkwater te komen. Die studie wordt volgend jaar verwacht.
Met het advies van het ECHA is er kans dat de Commissie TFA erkent als ‘relevante metaboliet’, met toekomstige gevolgen voor onder meer drinkwater. Voor relevante metabolieten geldt namelijk een grenswaarde van 0,1 µg/l.
Wegens een huidig gebrek aan drinkwaternormen voor TFA, hanteert Vlaanderen voor de PFAS-stof een voorlopige voorzorgswaarde van 15,6 µg/l voor drinkwater.
In 2024 voerde de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) een oriënterend onderzoek uit naar TFA in drinkwater. De concentraties varieerden toen van waarden onder de rapporteringsgrens tot een maximum van 8,3 µg/l.
Volgens Bond Beter Leefmilieu is het recent goedgekeurde Vlaamse Drinkwaterplan door het advies van het ECHA nu al achterhaald. “We kunnen niet wachten tot 2036 voor een geplande uitfasering van PFAS-pesticiden. Minister Brouns erkende de ernst en urgentie van onze waterproblematiek (door de aanstelling van een watercommissaris red.)”, stelt Heleen De Smet van Bond Beter Leefmilieu. “We verwachten dan ook dat hij nu de daad bij het woord voegt en PFAS-pesticiden verbiedt.”
Hoe komt TFA in het milieu terecht?
De kenmerken van TFA maken dat deze stof op grote schaal wordt gebruikt in de industrie, onder meer als proceshulpstof in de farmaceutische sector of bij de productie van verf. De stof ontstaat ook als bijproduct wanneer PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen worden afgebroken in de bodem, maar ook wanneer gassen uit aircosystemen in de lucht afbreken.
PFAS worden vaak omschreven als 'forever chemicals' omdat de koolstof-fluorbinding in deze stoffen één van de sterkste zijn in de chemie. Net daardoor breken ze in het milieu zeer traag tot bijna niet af en stapelen ze zich op. TFA heeft ook zo’n sterke koolstof-fluorverbinding, maar is vrij uniek door de grootte. Omdat TFA zo klein is, lost de stof zeer goed op in water en kan die zo rap verspreiden. VMM bracht eerder dit jaar TFA in kaart via een verkennende studie. De onderzoekers detecteerden TFA op het merendeel van de onderzochte locaties, zowel in afval- (74%) als in oppervlaktewater (88%).
Beeld: Unsplash
