Studiedag Hooibeekhoeve: “Wie vandaag investeert in waterzekerheid, bouwt aan de toekomst van zijn bedrijf”

De landbouwsector gebruikt heel wat water, maar is tegelijk sterk afhankelijk van neerslag en grondwater. “Water is onmisbaar, zowel op het veld als in de stal, maar de uitdagingen rond waterbeschikbaarheid zijn groot en structureel”, vertelt Stefanie Verherstraeten, onderzoeker melkvee bij de Hooibeekhoeve. Om de sector weerbaarder en toekomstgericht te maken, organiseerde de Hooibeekhoeve een infosessie om landbouwers te informeren, adviseren en begeleiden om met water slim aan de slag te gaan. “Duurzaam watergebruik is cruciaal om hun eigen bedrijfszekerheid te garanderen”, klinkt het.  

Water wordt een strategische factor 

Volgens Verherstraeten stijgt de druk op landbouwbedrijven jaar na jaar. “De onzekerheid en variabiliteit van de waterbeschikbaarheid is een toenemende zorg. Denk hierbij ook aan een oppompverbod dat uitgevaardigd wordt net op momenten dat waternood het hoogst is”, klinkt het. “Tegelijk worden droge periodes langer en frequenter door het veranderende klimaat in Vlaanderen, één van de meest waterschaarse regio’s van Europa. Om landbouw in Vlaanderen leefbaar te houden, moeten we slimmer en duurzamer omgaan met water.”  

Volgens Verherstraeten denken veel landbouwers vandaag al na over hoe ze hun bedrijf waterrobuust kunnen maken met aandacht voor zowel volume als kwaliteit. “Maar we merken ook dat heel wat oplossingen onvoldoende bekend zijn”, zegt ze. “Bovendien ontbreekt vaak betrouwbare en actuele informatie over waterverbruik in de veehouderij. Met deze studiedag wilden we kennis delen en tonen dat duurzaam watergebruik niet alleen noodzakelijk, maar ook haalbaar is.” De infosessie bundelde de recentste resultaten over waterverbruik, alternatieve waterbronnen en innovatieve technieken voor waterbesparing uit de onderzoeksprojecten ‘Blue Deal WAVE’ en ‘Life ACLIMA’. 

Praktische oplossingen op het erf 

De onderzoekers benadrukken dat duurzaam waterbeheer geen standaardrecept heeft. “Elk bedrijf is anders”, zegt Verherstraeten. “Een eerste stap is altijd het in kaart brengen van de waterstromen op het bedrijf. Wie zijn waterverbruik goed opvolgt, merkt lekken of verspilling sneller op.” 

Ook relatief eenvoudige ingrepen kunnen een verschil maken. Denk aan efficiëntere drinksystemen of het hergebruik van water. Zo kan in melkveebedrijven het water van de voorkoeler opnieuw gebruikt worden als drinkwater voor het vee. 

Daarnaast werd tijdens de studiedag veel aandacht besteed aan alternatieve waterbronnen. “Regenwater biedt zeker kansen”, legt Verherstraeten uit. “Maar het moet correct behandeld en gecontroleerd worden. Uit metingen op de Hooibeekhoeve bleek dat onbehandeld regenwater niet altijd voldoet aan de kwaliteitsnormen. Na zuivering was dat wel het geval, zonder negatieve impact op melkproductie of diergezondheid.” Ook in de pluimveesector lopen innovatieve projecten. Zo werd onderzocht hoe spoelwater van de reiniging van kippenstallen gezuiverd en opnieuw gebruikt kan worden. 

Hittestress doet waterverbruik stijgen 

Uit het WAVE-onderzoek blijkt bovendien hoe sterk klimaat en temperatuur het waterverbruik beïnvloeden. “Hittestress heeft een enorme impact”, zegt Verherstraeten. “Bij lacterende en drachtige dieren zagen we de grootste stijging in waterverbruik, maar eigenlijk nam het verbruik toe bij alle diergroepen.”  

Lacterende melkkoeien drinken gemiddeld meer dan 100 liter water per dag. Een koe die meer melk produceert, heeft ook meer water nodig. “Zo zal een dier voor één kilogram extra geproduceerde melk, 1,06 liter per dag extra drinken. Bij warm weer loopt dat nog verder op.” 

Daarom onderzochten de onderzoekers ook koelingssystemen in stallen. “Met verneveling konden we de staltemperatuur tijdens warme periodes gemiddeld zeven graden lager houden dan de buitentemperatuur. De combinatie van ventilatie en koeling blijkt een efficiënte manier om dieren comfortabel te houden én extra waterverbruik te beperken.” 

Regelgeving remt investeringen af 

Toch merken de onderzoekers dat veel landbouwers aarzelen om grote investeringen te doen. “Bijkomende infrastructuur, zuiveringsinstallaties, opslag en monitoring vragen aanzienlijke investeringen”, aldus de onderzoeker. Niet alleen de kostprijs speelt mee, maar ook de regelgeving. “Ze willen investeren in waterbesparende technieken, maar de wetgeving is complex en verandert regelmatig. Daardoor weten bedrijven soms niet goed waar ze aan toe zijn.”  

Ook kennis rond vergunningen, kwaliteitseisen en wateranalyses vormen voor veel bedrijven een drempel. “Die onzekerheid zorgt ervoor dat sommige landbouwers afwachten, terwijl de nood aan actie net groter wordt.” 

“Elke stap telt” 

Volgens Verherstraeten is duurzaam waterbeheer geen verre toekomstmuziek meer, maar een noodzaak. “Bedrijven die vandaag al problemen ervaren, zullen in de toekomst nog meer risico lopen”, waarschuwt ze. Dat is ook de belangrijkste boodschap die ze deelnemers aan de studiedag wil meegeven. “We hopen dat landbouwers beseffen dat er haalbare en betaalbare oplossingen bestaan. Elke stap telt: van het opvolgen van waterverbruik tot het toepassen van innovatieve technieken. Wie vandaag investeert in waterzekerheid, bouwt aan de toekomst van zijn bedrijf.”