Opmerkelijk meer vissen gestorven in 2026 door droogte en vervuiling

Van december 2025 tot augustus 2026 zijn 55 gevallen van vissterfte gemeld bij de VMM. Hoewel de laatste maanden van het jaar nog niet in rekening zijn gebracht, staat de teller nu al hoger dan in vorige jaren.

Boosdoener van de massale vissterfte is de droogte in combinatie met de watervervuiling. Bij droogte wordt vervuiling minder verdund en daalt het zuurstofgehalte in het water, met zuurstofgebrek, blauwalgen en zelfs verzilting van waterlopen tot gevolg.

Schauvliege illustreert de bredere problematiek aan de hand van het meest recente rapport van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). Op het niveau van waterlichamen behaalt drie procent een ‘goede kwaliteit’, 36 procent scoort ‘matig’, 34 procent valt in de klasse ‘ontoereikende kwaliteit’ en 28 procent scoort ‘slecht’. De afgelopen decennia is de waterkwaliteit misschien wel verbeterd, maar die trend lijkt nu te stagneren. Voor meer dan de helft van de waterlichamen bleef de waterkwaliteit hetzelfde, terwijl 22 procent beter scoort, maar ook 22 procent slechter. “In feite blijven we dus op hetzelfde niveau”, zegt Schauvliege.

Schauvliege zelf zegt tevreden te zijn met het inhoudelijke luik van wat er op de planning staat, maar gelooft dat de uitvoering zal worden gefnuikt door een gebrek aan middelen. “Vorige legislatuur werd er 500 miljoen euro uitgegeven aan een Blue Deal die zich enkel toespitste op maatregelen tegen droogte en overstroming. Vandaag zijn de inspanningen om de waterkwaliteit te verhogen ook onder de Blue Deal geschoven. Middelen die vroeger in een andere categorie van de VMM zaten, zitten nu dus in de waaier van de Blue Deal, en het totale bedrag is minder dan vroeger. De middelen van vandaag zijn ontoereikend om onze waterkwaliteit te verbeteren.”

Economische schade

“Ik besef dat we in budgettair krappe tijden zitten, maar het is aangetoond dat als je niet investeert in zuiver water, droogte- en overstromingsmaatregelen, je dit later duur zal terugbetalen. Europa berekent dat Vlaanderen jaarlijks 800 miljoen euro zou moeten investeren in klimaatadaptatie. Daar komen we lang niet aan. CERAC heeft berekend dat de hittegolven de economische groei van dit jaar hebben kapotgemaakt. Ik begrijp niet dat een regering die zo hard inzet op economische groei, zo weinig aandacht besteedt aan de gevolgen van klimaatverandering.”

Het kabinet Brouns is het niet eens met Schauvliege. “Groen ontkent de realiteit”, zegt woordvoerder Tom Demeyer. Volgens hem worden er wel degelijk voldoende middelen voorbehouden voor dit beleidsdomein. Naast de middelen voor de Blue Deal verwijst hij naar de 121 miljoen euro voor gemeentelijke rioleringssubsidies en het gestegen opleveringsbudget van Aquafin tot 174 miljoen euro. Het Lokaal Pact dat investeert in riolering via waterzuivering krijgt 500 miljoen euro en 700 miljoen gaat naar stikstofsanering waarvan een substantieel deel naar eco-hydrologische maatregelen zou gaan.

Wordt water het nieuwe stikstof?

Die link met stikstof is relevant, want de vraag rijst of het missen van de Europese waterdoelstellingen zou kunnen leiden tot een nieuwe vergunningencrisis. “We willen absoluut vermijden dat Vlaanderen opnieuw in een stikstofscenario belandt, waarbij te lang wachten uiteindelijk leidt tot grote juridische onzekerheid voor landbouwers, bedrijven en gezinnen. Wie een nieuwe vergunningscrisis wil voorkomen, moet vandaag de waterkwaliteit verbeteren. Precies dat doen we”, zegt Demeyer.

Groen bepleit bovendien strengere normen voor industrie en landbouw. Demeyer geeft aan zich te storen aan die focus op landbouwers in het waterverhaal. “Groen vervalt telkens opnieuw in dezelfde simplistische redenering: er is een probleem met de waterkwaliteit, dus moeten er strengere regels komen voor landbouwers. Alsof de landbouw als enige verantwoordelijk is voor de toestand van onze waterlopen. De werkelijkheid is complexer.”

“Dat de waterkwaliteit nog verder moet verbeteren is juist, maar wie beweert dat er niets gebeurt, negeert doelbewust de concrete maatregelen die vandaag genomen worden. Dit laatste doet ook afbreuk aan de inspanningen die VMM, Aquafin en alle andere partners en vrijwilligers leveren, en is feitelijk onjuist”, aldus nog Demeyer.