25 lokale Blue Dealcoalities moeten Vlaanderen waterrobuuster maken

De Blue Deal is het Vlaamse programma waarmee de overheid droogte, wateroverlast en uitdagingen rond waterkwaliteit wil aanpakken. Vlaanderen selecteerde 25 gebiedsgerichte samenwerkingsverbanden die de doelstellingen van het programma concreet op het terrein moeten realiseren. Ze werden gekozen uit 45 ingediende kandidaturen. In totaal bundelen meer dan 200 lokale partners hun kennis en expertise rond de waterproblemen in hun streek. "Een landbouwer ziet waar zijn grond uitdroogt of bij een stortbui wegspoelt. Een waterbeheerder weet waar een beek onder druk komt. Met deze middelen brengen we die kennis samen. De coalities moeten afspraken maken over wat er in hun streek nodig is en wie dat kan uitvoeren. Zo kunnen we regenwater beter vasthouden en onze bodems en watervoorraden aanvullen", zegt minister Brouns.

Samenwerking over gemeentegrenzen heen

Water volgt immers geen gemeentegrenzen. Wat op een akker of hoger op een helling gebeurt, heeft gevolgen voor de beek, de vallei en de woningen verderop. Daarom bekijken de coalities het volledige watersysteem.

Hun opdracht omvat onder meer bodemzorg, erosiebestrijding, waterinfiltratie, waterberging en beekherstel. Ook waterkwaliteit en biodiversiteit krijgen aandacht. Door de snelle afstroming van hemelwater te beperken, kan bijvoorbeeld worden voorkomen dat vruchtbare grond en nutriënten in de waterlopen terechtkomen.

De maatregelen verschillen van gebied tot gebied. In de kuststreek speelt verzilting een belangrijke rol. Elders ligt de nadruk op verdroogde brongebieden, erosie op landbouwgrond of beken die door dichtbebouwde buurten lopen. De partners moeten bepalen welke ingrepen het meeste effect hebben en wat de gevolgen ervan zijn voor eigenaars en gebruikers.

Middelen voor de voorbereiding

Vijf coalities worden ondersteund als koploper: de Voerstreek, de IJzer- en Handzamevallei, Waterbatterij Brabantse Wouden, Herk en Mombeek en Sponsland Groene Noordrand. Zij ontvangen elk gedurende drie jaar 100.000 euro per jaar. 20 kandidaat-koplopers krijgen elk twee jaar lang 50.000 euro per jaar. Samen gaat het om een budget van 3,5 miljoen euro.

De middelen zijn bedoeld om de samenwerking te organiseren, de gebiedsregie op te nemen en concrete actieplannen voor te bereiden. Die plannen moeten aangeven waar maatregelen nodig zijn, welke ingrepen prioriteit krijgen en wie verantwoordelijk is voor de uitvoering. De Vlaamse Milieumaatschappij en de Vlaamse Landmaatschappij begeleiden de geselecteerde coalities bij de verdere uitwerking van hun plannen.

Ook voor de uitvoering van de actieplannen wordt bijkomende financiële ondersteuning voorzien. In een volgende fase volgen gerichte investeringen die bijdragen aan het herstel van natuurlijke watersystemen, een grotere waterbeschikbaarheid en klimaatrobuustere landschappen. Het subsidiereglement voor die uitvoeringsmiddelen wordt tegen begin 2027 voorbereid.