Brouns op Dag van het Landschap: “Regionale Landschappen zijn bruggenbouwers"
ReportageVlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) heeft veel vertrouwen in de rol van Regionale Landschappen bij het beheren en verbeteren van het Vlaamse landschap. “De Regionale Landschappen bouwen bruggen tussen landbouwers, gemeenten, verenigingen en inwoners.” Dat zei hij dinsdag op de Internationale Dag van het Landschap. Zijn vertrouwen blijkt ook uit een uitvoeringsbesluit waarin de Vlaamse regering de rol en de subsidiërings-voorwaarden van de organisatie actualiseert.
Jo Brouns was dinsdag afgezakt naar geitenboerderij Noorderhoeve in Noorderwijk (Herentals) voor de viering van de Internationale Dag van het Landschap. Die dag verwijst naar de Europese Landschapsconventie, die op 20 oktober 2000 in Firenze werd opgesteld en sinds 2005 van kracht is in België. Het is het eerste internationale verdrag dat zich specifiek richt op de bescherming, het beheer en de inrichting van alle Europese landschappen.
Ook in Vlaanderen spelen Regionale Landschappen een belangrijke rol bij het behoud, het beheer en de versterking van natuur, landschap, erfgoed en streekidentiteit. Ons gewest telt 18 Regionale Landschappen, die in totaal 300 mensen in dienst hebben en financiering ontvangen van de gemeenten en de Vlaamse overheid.
Aan de toekomstige financiering door de Vlaamse overheid wordt momenteel de laatste hand gelegd via een uitvoeringsbesluit dat op 17 juli door de Vlaamse Regering is goedgekeurd. Het besluit actualiseert hun doelstellingen en opdrachten en bevestigt de coördinerende rol van de provincies. De Regionale Landschappen wachten met spanning de definitieve goedkeuring af, maar Brouns kon de aanwezigen in Noorderwijk alvast geruststellen. Ondanks de broodnodige bezuinigingen blijft er Vlaams budget beschikbaar voor Regionale Landschappen.
Een sterk landschap ontstaat niet achter een bureau, maar op het terrein, in de akker en langs de veldweg
“Een sterk landschap ontstaat niet achter een bureau, maar op het terrein, in de akker en langs de veldweg”, verklaarde Brouns lovend. “De Regionale Landschappen bouwen bruggen tussen landbouwers, gemeenten, verenigingen en inwoners en zetten die samenwerking om in resultaten die je ook hier ziet: concrete maatregelen waar landbouw, natuur en landschap samen sterker van worden. Ik geloof heel sterk in hun rol als bruggenbouwers om het landschap van morgen beter te maken.”
Houtkant goed voor boer en natuur
Geitenboerderij Noorderhoeve in Noorderwijk was niet zomaar uitgekozen als locatie voor de viering van de Internationale Dag van het Landschap. Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete werkt hier intensief samen met geitenboerderij Noorderhoeve aan de verbetering van de landschapskwaliteit, wat zowel de landbouw als de biodiversiteit ten goede komt.
De boerderij ligt in herbevestigd agrarisch gebied en in een omgeving die belangrijk is voor de ingekorven vleermuis, een Europees beschermde soort waarvan zich in deze regio de grootste populatie van Vlaanderen bevindt. Samen met lokale landbouwers, vrijwilligers van de vleermuizenwerkgroep, de gemeente Olen en de stad Herentals werden allerlei acties rond agrobiodiversiteit ondernomen, met de nadruk op het herstel en beheer van groenblauwe elementen.
Een centraal element daarbij is de bomenrij die de geitenhouders aanplantten langs hun grasweide, die aan de boerderij grenst. Samen met een nabijgelegen boerderij werd zo meer dan één kilometer houtkant aangeplant. “Deze houtkant biedt niet alleen meer structuur en samenhang aan het landschap, maar dient ook als beschutte vliegroute - zeg maar een snelweg - en foerageerverbinding voor vleermuizen”, klinkt het.
Volgens Jan De Haes, gedeputeerde voor Leefmilieu in de provincie Antwerpen, staat deze houtkant symbool voor de mogelijke samenwerking tussen natuur en landbouw en voor de coördinerende rol van Regionale Landschappen. “Wat hier in Noorderwijk is gerealiseerd, toont hoe waardevol de samenwerking tussen landbouw en natuur kan zijn.”
De provincie liet onderzoeken welke groene verbindingen de ingekorven vleermuis nodig heeft. “Dankzij de inzet van landbouwers, lokale besturen en het Regionaal Landschap wordt die kennis nu omgezet in tastbare resultaten”, aldus De Haes. Precies daarin schuilt volgens hem de kracht van de organisatie. “Ze brengen mensen samen en maken het verschil op het terrein, met de provincies als belangrijke ondersteunende en coördinerende partner. Ik ben dan ook bijzonder tevreden dat de Vlaamse regering die provinciale rol uitdrukkelijk bevestigt.”
Van schaduwboom tot vleesmuissnelweg
De houtkant in Noorderwijk staat niet op zichzelf. In heel Vlaanderen werken Regionale Landschappen ook samen met boeren om het landschap verder vorm te geven, te beheren en te verduurzamen. Zo spelen ze ook een leidende rol in het project Airkoe, waarbij veehouders subsidie ontvangen voor het planten van een schaduwboom. Een adviseur van Regionale Landschappen bepaalt samen met de boer welke streekeigen bomen het best op hun plaats zijn.
Het gaat om kleine ingrepen, erkent de organisatie. “Maar opgeteld dragen ze bij tot een veerkrachtig landschap. Een sterk landschap maken we niet van bovenaf”, zegt Bas Van der Veken, voorzitter van het Vlaams Overleg Regionale Landschappen (VORL). “Landbouwers kennen hun grond en hun streek als geen ander. Door hun kennis te verbinden met onze expertise en met de mogelijkheden van overheden en andere partners, kunnen we concrete acties realiseren die zowel het landbouwbedrijf als het landschap versterken.”
