FAVV: "Varkensboeren mogen biggen niet meer zelf castreren"

Op 19 oktober velde de Raad van State een belangrijk arrest: het KB dat de verdoofde castratie van biggen regelde, werd vernietigd. Het Harrison Collectief, dat opkomt voor dierenwelzijn, opperde dat varkenshouders de biggen niet meer zelf mochten castreren. Maar Boerenbond en dierenartsenvereniging VeDa stelden in VILT het volgende: "Door het schrappen van het KB vallen we terug op de situatie van vóór het KB en mogen varkenshouders wel degelijk hun biggen jonger dan zeven dagen zelf castreren. Maar ze mogen niet meer zelf verdoving toedienen.”

Dat wordt nu tegengesproken door het FAVV en Sarne De Vliegher, professor aan de faculteit Diergeneeskunde van de UGent. "Wat het Harrison Collectief, bij monde van Joren Vuylsteke, stelt, klopt wel: 'Als gevolg van deze vernietiging mogen varkensboeren hun biggen niet meer zelf castreren", zegt De Vliegher.

Strafbaar

Het FAVV (Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen) onderschrijft de interpretatie van Vuylsteke en De Vliegher. "Door deze vernietiging (van het KB, red.) gelden opnieuw de vroegere regels. Sinds 19 oktober 2026 is het, op basis van dit arrest, voor de verantwoordelijke van het bedrijf niet langer toegelaten om biggen chirurgisch te castreren. Het afleveren, door de bedrijfsbegeleidende dierenarts, van geneesmiddelen die hiervoor nodig zijn, is ook opnieuw verboden. Het niet naleven van deze verboden is strafbaar", meldt het agentschap.

"In overleg met de betrokken partijen werkt de FOD (Federale Overheidsdienst) verder aan een nieuw koninklijk besluit dat rekening houdt met het arrest van de Raad van State", meldt het FAVV nog. "Het doel is om zo snel mogelijk een juridisch onderbouwde oplossing uit te werken die ook tegemoetkomt aan de praktische moeilijkheden op het terrein."

Dierenarts De Vliegher: "castreren door niet-dierenartsen opnieuw illegaal"

Volgens De Vliegher hebben VeDa en Boerenbond het arrest dus onjuist geïnterpreteerd. "Het misverstand dat VeDa en Boerenbond parten speelt, ligt in het feit dat het KB van 2001 van de toegestane ingrepen steeds gelezen moet worden samen met de Wet uitoefening diergeneeskunde van 1991.", stelt De Vliegher. In die wetgeving worden enkel voorwaarden (over methodes en sedatie/verdoving) opgesomd. "Maar er wordt, met drie uitzonderingen (castratie, knippen van tanden en amputatie van staarten), niet gesteld wie de handelingen mag uitvoeren", zegt hij.

"Gezien er in sommige gevallen sprake is van chirurgische methodes, zo ook bij de castratie van biggen, is het evident dat enkel een dierenarts dat mag uitvoeren. Als er sprake is van het gebruik van anesthetica, kan enkel de dierenarts die toedienen", zegt de professor.

"Dat er in de tabel van het KB van 2001 bij 'Varkens' vermeld wordt “dat bij biggen ouder dan zeven dagen de ingreep alleen onder anesthesie met langdurige analgesie (pijnstilling) mag worden uitgevoerd door een dierenarts”, heeft te maken met het ontbreken van een kader om anesthesie te laten uitvoeren door een niet-dierenarts. Dat is de reden waarom het vernietigde KB werd gepubliceerd. Maar het geeft niet-dierenartsen (veehouders en hun medewerkers) geen vrijgeleide om zelf castraties uit te voeren onder de zeven dagen."

Het vernietigde KB regelde dus niet alleen de toegang voor veehouders tot anesthetica, maar stelde ook het volgende: “De chirurgische castratie van mannelijke biggen van maximaal zeven dagen door de verantwoordelijke van het varkensbeslag is toegelaten, mits er een schriftelijk akkoord werd opgemaakt met de bedrijfsdierenarts. De verantwoordelijke voert deze castraties uit onder direct toezicht van deze dierenarts.”

"Die passage, en alleen die passage, legaliseerde de castratie door niet-dierenartsen. Nu het KB, en dus ook de passage, is vernietigd, is castreren door niet-dierenartsen opnieuw illegaal", zegt De Vliegher.

Is dit praktisch haalbaar?

"Evident besef ik dat de realiteit al jaren anders is: varkenshouders (of hun medewerkers) castreren zelf hun biggen. Dat strookt niet met het huidige wettelijke kader maar wordt gedoogd, mede omdat dierenartsen noch de tijd noch de capaciteit hebben om alle castraties zelf uit te voeren", zegt De Vliegher. "Dat is de reden waarom VeDa naar de Raad van State stapte. Veehouders zullen trouwens ook beweren dat het economisch niet haalbaar is om daarvoor een dierenarts te betalen."

Zelf heeft professor De Vliegher een andere visie op de kwestie. "Economie haalt het opnieuw van dierenwelzijn, maar dat hoeft niet zo te zijn", stelt hij. "Een oplossing die beide belangen kan verzoenen, zit in het openbreken van artikel 7 van de Wet van 1991 dat dierenartsen kan toelaten te werken met assistenten die onder hun verantwoordelijkheid bepaalde diergeneeskundige handelingen, zoals castraties van biggen, kunnen uitvoeren. Dat was trouwens de piste die tijdens de onderhandelingen voorafgaand aan het vernietigde KB lang op de ministeriële tafel lag. En ironisch genoeg door de Vlaamse Orde der Dierenartsen, opgejaagd door de Waalse Orde, werd geblokkeerd. VeDa was fan van de “artikel 7-piste” en gaf trouwens tijdens de onderhandelingen permanent aan dat het alternatief, “de artikel 5-piste” die uiteindelijk verscheen in het KB, niet haalbaar was. Dat was ook de reden waarom VeDa, met succes, naar de Raad van State stapte."