Klacht dierenrechtenorganisatie met omgekeerd effect? Raad van State schrapt verplichte verdoving bij biggencastratie
nieuwsEen arrest van de Raad van State zet de regels rond biggencastratie opnieuw op losse schroeven. Door de vernietiging van een Koninklijk Besluit (KB) uit 2023 geldt voorlopig opnieuw de oude regelgeving, waardoor de varkenshouder jonge biggen weer zonder verdoving mag castreren. De uitspraak leidt tot uiteenlopende reacties. Dierenrechtenorganisaties spreken van een overwinning, maar dierenartsen en de landbouwsector dringen vooral aan op een nieuwe, werkbare regeling die dierenwelzijn met praktische haalbaarheid verzoent.
Het KB van 19 april 2023 kende tegenstanders uit diverse hoeken. Enerzijds was er de klacht van dierenrechtenorganisatie Het Harrison Collectief, dat zich kant tegen biggencastratie. Het was echter niet door de dierenactivisten, maar door een beroep van Dierenartsenorganisatie VeDa dat de Raad van State zich liet overtuigen het KB te schrappen. Het geldende KB verplichtte dat elke castratie met verdoving diende te gebeuren onder toezicht van een dierenarts. Dit acht Veda niet praktisch haalbaar. “Het geschrapte KB kon enkel maar leiden tot wantoestanden, bestraffingen voor dierenartsen en veehouders die niet aan het KB konden voldoen, en een slecht imago voor de sector”, klinkt het.
Waarom worden biggen gecastreerd?
De onverdoofde castratie van biggen is al lang een twistpunt. Varkenshouders castreren hun dieren omdat ze anders problemen hebben met de afzet. Wanneer men het vlees van niet-gecastreerde varkens verhit kan er immers een onaangename geur vrijkomen, de zogenaamde berengeur. “Wij zetten verder in op alternatieven voor castratie, al blijft castratie economisch noodzakelijk gezien de maatschappelijke acceptatie voor die alternatieven, vooral in de exportmarken, eerder laag is”, aldus Boerenbond.
Dierenrechtenorganisatie Het Harrison Collectief interpreteert het vonnis als een totaalverbod op castratie door varkenshouders. “Als gevolg van deze vernietiging mogen varkensboeren hun biggen niet meer zelf castreren”, meldt de organisatie. “Vanaf vandaag moeten zij dus opnieuw beroep doen op dierenartsen voor deze ingreep. Het Collectief is tevreden met deze uitspraak en zal erop toezien dat het arrest wordt nageleefd.”
VeDa distantieert zich van Harrison Collectief
Het Harrison Collectief meldt in een persbericht dat het “samen met de dierenartsenvereniging VeDa en de dierenrechtenorganisatie Gaia” naar de Raad van State is getrokken. VeDa zelf geeft aan zich te storen aan de communicatie van Het Harrison Collectief en distantieert zich van de organisatie. “Met de andere twee aanklachten hebben we niets te maken. Deze werden volledig los van VeDa ingediend”, zegt dierenarts Mieke Boone van VeDa.
Het Harrison Collectief communiceert aan de pers dat als gevolg van dit vonnis varkenhouders hun biggen niet langer zelf mogen castreren. Zowel VeDa als Boerenbond betwisten dat. "Door het schrappen van het KB vallen we terug op de situatie van vóór het KB en mogen varkenshouders wel degelijk hun biggen jonger dan zeven dagen zelf castreren. Maar ze mogen niet meer zelf verdoving toedienen”, zegt dierenarts Mieke Boone van VeDa. “De oude wetgeving, waarin voor deze castratie een derogatie is voorzien, is weer van kracht.”
Door het schrappen van het KB vallen we terug op de situatie van vóór het KB en mogen varkenshouders wel degelijk hun biggen jonger dan zeven dagen zelf castreren. Maar ze mogen niet meer zelf verdoving toedienen
Sector wil nieuwe wetgeving om verdoving weer toe te laten
Boone verduidelijkt dat VeDa niet gekant is tegen het verdoofd castreren van jonge biggen. Wel zijn ze tegen de “onwerkbare regeling” rond toezicht. “Gelet op de praktijkomstandigheden zouden hiervoor 190 extra dierenartsen nodig zijn”, zegt Boone. “Ter vergelijking: momenteel zijn er in totaal een 60-à 70-tal dierenartsen fulltime actief in de varkenssector.”
“Maar de huidige situatie vinden we eveneens niet wenselijk: voor de export én het imago van de sector moet er een regeling komen rond het verdoofd castreren”, zegt Boone nog. “We hebben in de voorbije maanden al proactief overleg gehad met de overheid om zo snel mogelijk een nieuw koninklijk besluit uit te werken dat haalbaar is voor alle betrokken partijen.”
Harrison Collectief noemt castratie door varkenshouders onwettig
Het Harrison Collectief blijft bij zijn standpunt dat de onverdoofde castratie van biggen onwettig zou zijn. Zij stellen dat de derogatie voor varkenshouders niet wettig is, en dat dus enkel dierenartsen de castratie mogen uitvoeren. Dit moet volgens hen altijd met verdoving op grond van de Wet van 1991 op de uitoefening van de diergeneeskunde en de deontologische code van De Hoge Raad van de Orde der Dierenartsen. Dat de deontologische code geen wetgeving is en dat het Koninklijk besluit van 17 mei 2001 wel degelijk een derogatie voorziet voor biggencastratie, is voor hen geen punt. “Het is niet omdat iemand door rood rijdt en er niet voor wordt gearresteerd, dat het legaal is”, zegt Joren Vuylsteke van het Collectief.
Dierenarts Boone is niet akkoord. “Varkenshouders die onder het vorige KB een big castreerden, begingen geen strafbaar feit.”
"Niemand wint hierbij"
Hoe dan ook zal deze uitspraak ertoe leiden dat biggen jonger dan zeven dagen voorlopig zonder verdoving zullen worden gecastreerd. “Niemand wint hierbij”, zegt Wouter Wytynck van Boerenbond. “Wij ook niet, want wij waren net voorstander van de verplichte verdoving en pijnbestrijding.”
Dat biggen ouder dan zeven dagen niet door de varkensboer zelf mogen worden gecastreerd, maakt volgens Wytynck in de praktijk geen verschil. “Als een houder langer wacht dan zeven dagen om een big te castreren, is er gewoonlijk sprake van een complicatie en zal een dierenarts hoe dan ook worden ingeroepen. Of dat verplicht is of niet.”
Als een houder langer wacht dan zeven dagen om een big te castreren, is er gewoonlijk sprake van een complicatie en zal een dierenarts hoe dan ook worden ingeroepen. Of dat verplicht is of niet
Het Harrison Collectief: "Onvoldoende controle op varkenshouders"
Dierenactivist Vuylsteke zag in de praktijk niet veel nut in het KB van 2023. Volgens hem gebeurde er geen controle op de naleving van het KB en hadden varkenshouders dus vrij spel. “Zoals het KB werd uitgevoerd, gebeurde er geen enkele controle of varkenshouders hun biggen al dan niet verdoofden”, zegt hij. “Dat de oude wetgeving vandaag weer in voege is, vind ik niet problematischer dan het gebrek aan controle.”
“Wij denken dat dierenwelzijn meer gebaat is bij deze oude regeling, die ook niet ideaal is, omdat ze het verdoven tenminste voorbehoudt aan een dierenarts”, zegt Vuylsteke nog. “Zeker omdat, onder de geldende deontologische en algemene verplichtingen, verdoving verplicht zou moeten zijn bij élke castratie.”
Dat de oude wetgeving vandaag weer in voege is, vind ik niet problematischer dan het gebrek aan controle
Vuylsteke houdt dus vast dat elke derogatie inzake varkenscastratie in strijd is met de wet. Het Harrison Collectief zegt verdere uitzonderingsregelgeving inzake biggencastratie aan te vechten.
Op naar een nieuw KB
Boerenbond en VeDa zeggen dan weer te betreuren dat varkens opnieuw onverdoofd worden gecastreerd, en willen meedenken over een nieuw Koninklijk Besluit om de regels rond varkenscastratie bij te stellen. “Wij zullen samen met de betrokken actoren en de bevoegde overheden terug aan tafel gaan zitten om ervoor te zorgen dat we een robuuste regelgeving hebben die het toelaat dat onze varkenshouders de castratie op een diervriendelijke manier kunnen uitvoeren”, aldus Wytynck.
Bron: Eigen berichtgeving
