Klimaatproces Farmer Case ontvankelijk verklaard, maar rechter wacht op uitspraak in Parijs
nieuwsDe ondernemingsrechtbank van Doornik heeft de klimaatzaak van landbouwer Hugues Falys tegen TotalEnergies ontvankelijk verklaard, maar stelt een uitspraak tot 9 september uit in afwachting van een gelijkaardig proces in Parijs. De zaak geldt als een primeur in België, waarbij een landbouwer een multinational aansprakelijk stelt voor klimaatschade.
Na een storm in 2016 en periodes van droogte in 2018, 2020 en 2022 besloot biolandbouwer Falys om een zaak aan te spannen tegen TotalEnergies. Volgens hem is dit oliebedrijf een spil in de klimaatverandering. De ngo's Greenpeace, FIAN en La Ligue des droits humains hebben zich bij Falys aangesloten. TotalEnergies betwist dat individuele bedrijven juridisch verantwoordelijk kunnen worden gesteld voor mondiale klimaatverandering.
Volgens Greenpeace is het de eerste keer dat een burger in ons land een multinational aanklaagt wegens klimaatschade. De ngo’s willen de multinational ertoe dwingen meer te doen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen: ze eisen 60 procent reductie tegen 2030 en een vermindering van de olie- en gasproductie met 75 procent tegen 2040.
De rechtbank in Doornik oordeelde woensdag dat de zaak, die 'Farmer Case' werd gedoopt, ontvankelijk is en dat de landbouwer wel degelijk een belang heeft in het dossier. Falys eist een schadevergoeding en wil dat geld doneren aan ‘Farm for Good’, een ngo die zich inzet voor de duurzame transitie in de landbouw.
Wachten op Parijs
Dat de zaak werd uitgesteld, zou komen omdat de rechtbank nog een uitspraak in eerste aanleg afwacht van een gelijkaardig proces tegen TotalEnergies in Parijs. De Franse multinational wordt daar voor de Rechtbank van Eerste Aanleg van Parijs vervolgd door Sherpa, Notre Affaire à Tous, France Nature Environnement en de stad Parijs, wegens het niet nakomen van zijn zorgplicht betreffende het klimaat. Daar wordt een uitspraak verwacht op 25 juni 2026.
"Dat betekent niet dat de rechtbank van Doornik gebonden is aan de beslissing in Parijs; de rechtbank wil gewoon over bijkomende elementen beschikken voor haar uitspraak", zegt een van de advocaten van Falys. "We hebben vandaag geen volledige overwinning behaald, maar de rechtbank heeft ons belang bij de zaak al erkend."
“Belangrijk precedent”
Dat de zaak ontvankelijk is verklaard, vinden Falys en de ngo’s een belangrijke erkenning. En “een belangrijk precedent”, stelt Joeri Thijs van Greenpeace aan Vilt. “Er is al een gedeeltelijke uitspraak over de ontvankelijkheid van de zaak”, zegt hij. “Hij heeft heel duidelijk beargumenteerd dat burgers, landbouwers, maar ook ngo's in ons land multinationale bedrijven aansprakelijk kunnen houden voor de Belgische rechtbank. Ook als het gaat om een bedrijf als TotalEnergies, gevestigd in Frankrijk, of een bedrijf als Shell met zijn hoofdkwartier in het Verenigd Koninkrijk.”
Volgens Thijs is het uitstel er onder meer om de precieze bepalingen van de schadevergoeding vast te leggen. “Als Falys die krijgt, zet dat nog een extra precedent voor landbouwers en burgers in dit land”, zegt hij. “Voor iedereen die te maken heeft gehad met extreem weer. Denk maar aan de overstromingen in 2021. Dat zijn zaken die de komende decennia jammer genoeg nog zullen gebeuren.”
Als Falys een schadevergoeding krijgt, zet dat nog een extra precedent voor landbouwers en burgers in dit land
Bij het verlaten van de rechtbank waren Hugues Falys, de drie ngo's en hun advocaten dan ook opgetogen. Volgens Falys erkent de rechter nu dat justitie een rol te spelen heeft “om de verantwoordelijken van deze crisis ter verantwoording te roepen.”
“Het tij is aan het keren”, reageert Hugues Falys. "Er is nog geen uitspraak, maar we zien dat onze argumenten steek houden."
Klimaatzaken in de rest van de wereld
Of Farmer Case na TotalEnergies ook andere multinationals voor de rechter zal dagen? “We hebben nog geen concrete plannen in die richting”, zegt Thijs. “Maar we willen met deze rechtszaak wel de weg plaveien voor burgers en landbouwers die schadevergoedingen kunnen gaan eisen van fossiele bedrijven.”
Volgens Thijs sluit dit ook aan bij internationale rechtszaken waar niet alleen overheden, maar ook bedrijven aansprakelijk worden gesteld om de klimaatcrisis in te perken. Al gebeurt dat met wisselend succes. In Nederland werd Shell in 2021 in eerste aanleg veroordeeld en kreeg het uitstootreducties opgelegd. Maar na jaren procederen heeft Shell dat vonnis in beroep tenietgedaan.
Vilt contacteerde TotalEnergies, maar kreeg geen reactie. TotalEnergies liet vóór de start van de pleidooien in november 2025 aan Belga weten de zaak niet legitiem te vinden. Volgens het bedrijf wordt ten onrechte één onderneming verantwoordelijk gesteld voor een wereldwijd probleem, terwijl het slechts een beperkte rol speelt in de olie- en gassector.
Dreigt een vergunningenoorlog? "Wetgeving is kwetsbaar en actiegroepen zijn geprofessionaliseerd"
interviewBron: Eigen berichtgeving
Beeld: GreenPeace
