Zorgboerderijen kregen vorig jaar een recordaantal aanmeldingen

Hoewel het hosten van zorgfuncties niet altijd evident is, zijn er weinig landbouwers die opgeven. "Onze consulenten maken er werk van om kandidaat-zorgboeren te screenen en in te lichten over wat ze mogen verwachten", zegt Roelof. "We brengen ook in kaart of hun bedrijf een plek is waar je realistisch zorggasten kan laten functioneren. Zo zijn we zeker dat men start met de juiste verwachtingen.”

Of een bedrijf geschikt is, hangt onder meer af van de ligging en de bereikbaarheid, maar gaat ook over het takenaanbod. “In een bedrijf waar alles machinaal gebeurt en er zeer weinig handmatige taken zijn, of waar de sector zeer specifiek is, kan het soms wat langer duren om een match te vinden met een zorggast", meldt Els Roelof.

Bijna 40 procent van de zorgboerderijen is een niet-professioneel landbouw- of tuinbouwbedrijf

"Ondanks het feit dat het aantal landbouwers daalt, stijgt het aantal zorgboerderijen. Dat toont dat de maatschappelijke nood er wel degelijk is. Hoewel we leven in een maatschappij die steeds individualistischer wordt, blijven er toch mensen, landbouwers die wel geloven in het goede van de mens, en kansen willen geven aan een zorggast”, vertelt de coördinator nog.

Op de 1.062 zorgboerderijen krijgen vandaag ongeveer 3.850 zorggasten een actieve dagbesteding. Samen goed voor zo’n 100.000 zorgdagen per jaar. “Zorgboerderijen bewijzen dat informele zorg niet alleen waardevol is, maar broodnodig voor mensen die elders moeilijk aansluiting vinden”, meldt het Steunpunt in een persbericht. “Stel je voor dat er geen zorgboerderijen zouden zijn? Dan zouden die duizenden zorggasten simpelweg geen plek hebben.”

Hoewel het aantal zorgboerderijen toeneemt, zit het aantal gesubsidieerde zorgboerderij-overeenkomsten in dalende lijn. De bovenste lijn in onderstaande grafiek toont het aantal overeenkomsten dat lopende was tijdens het aangegeven jaar. De onderste lijn geeft weer hoeveel nieuwe overeenkomsten in het betreffende jaar werden opgestart. Het aantal nieuwe overeenkomsten, jaarlijks afgesloten, toont sinds 2010 een dalende trend.

Een mogelijke verklaring is dat het aantal zorgboerderijen, buiten de context van een land- of tuinbouwbedrijf, netto uitgebreid is met 39. Dat is goed voor 43 procent van het totale aanbod. Bijna de helft van alle zorgboerderijen is dus geen professioneel land- en tuinbouwbedrijf. De overige 57 procent van de actieve zorgboeren of -boerinnen is wel in hoofd- of nevenberoep actief op een professioneel land- of tuinbouwbedrijf. Enkel zij konden een subsidie als compensatie voor hun zorgactiviteiten ontvangen van het Departement Landbouw en Visserij. Niet-landbouwers kunnen dat uiteraard niet. “Maar de niet-subsidiabelen zijn voor ons als steunpunt even volwaardig”, verduidelijkt Roelof. “Twee jaar geleden zijn de criteria vanuit landbouw versoepeld, waardoor meer mensen aanspraak maken op de premie.”

Het belang van nazorg

Dat Steunpunt Groene Zorg de toenemende aanvragen kon bolwerken, wijt het aan hun nieuwe digitale tool. “Die maakt een vlottere en efficiëntere dossieropvolging mogelijk”, meldt het Steunpunt. “In combinatie met de opgebouwde expertise en de sterke kennis van het zorgboerderijnetwerk, versterkt dit platform ook de kwaliteitsbewaking. Via een gekoppelde evaluatiemodule werden in 2025 tal van positieve getuigenissen verzameld, maar ook signalen gedetecteerd waar het Steunpunt meteen mee aan de slag ging. Technologie versterkt zo de jarenlange expertise en het sterke netwerk van zorgboerderijen.”

Na afloop van een traject is er ook geregeld een terugkoppeling met de zorggasten. “Het zijn geen formele gesprekken, maar zo houden we wel de vinger aan de pols”, zegt ze. “Als een zorggast bijvoorbeeld zijn traject vroegtijdig stopzet, gebeurt het wel eens dat landbouwers zich afvragen of zij iets verkeerd hebben gedaan. Terwijl zo’n zaken natuurlijk heel normaal zijn in de zorg. We vinden het ook belangrijk om met hen te overlopen wat goed lukt en wat minder.”

“Maar de sterkte van een zorgbedrijf is net dat een landbouwer geen hulpverlener is”, zegt Els Roelof tot slot. “Mensen die op een no-nonsense, authentieke manier met hun gast omgaan. Langs de andere kant kijken we ook altijd of een zorggast met de juiste motivatie aan het traject begint. De zinvolle dagbesteding op de boerderij moet een bewuste keuze zijn. Als een traject met volle goesting wordt aangegaan is dat fijner voor de zorggast, en fijner voor de landbouwer.”