Zes keer meer geiten in Vlaanderen sinds 2001, markt stabiel na turbulente jaren
AnalyseHet geitenbestand heeft de afgelopen jaren flinke bokkensprongen doorgemaakt, maar vaart nu even rustig. Dat blijkt uit de gegevens van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij op basis van Statbel, en de observaties van geitenkaasfabrikant Capra.
De cijfers van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij tonen een explosieve groei in het Vlaamse geitenbestand. In 2001 liepen er nog 11.078 geiten rond in Vlaanderen. In 2023 waren dat er 68.434. Dat is geen alleenstaande trend: in Nederland is het aantal geiten over een gelijkaardige tijdspanne vervijfvoudigd, aldus het Nederlands statistiekbureau CBS. Het gaat hier zowel om melk- als vleesgeiten.
Het zijn opmerkelijke trends, al merkt directeur Guy Hex van kaasfabrikant Capra op dat recentere Vlaamse cijfers een genuanceerder beeld zouden geven van de sector. Want hoewel het Vlaams geitenbestand in een kwarteeuw fors is toegenomen, is er sinds 2024 sprake van turbulentie in de sector. Met een carrière van 20 jaar bij Capra volgt hij de melkgeitensector op de voet. “Ik zit er al bij sinds het begin, met een lage geitenmelkproductie van 200 miljoen liter in de Benelux. Vandaag is dat bijna 400 miljoen liter. De laatste twintig jaar is de consumptie met geitenmelk gegroeid met double digits, maar de laatste jaren gaat het om één of twee procent.”
Chinezen met koemelkallergie
De fors vermeerderde vraag naar geitenmelk begon volgens Hex tien jaar geleden. Die vraag kwam vooral uit de Chinese hoek, in de vorm van babymelkpoeder. “In België had je twintig jaar geleden al moeders die elke twee dagen naar Capra kwamen voor verse geitenmelk, wanneer hun baby geen koemelk kon verdragen”, zegt Hex.
“De Chinezen zijn van origine geen zuiveleters”, zegt Hex, die erop wijst dat veel Chinezen koemelk moeilijk verteren. “Verpoederde geitenmelk uit de Benelux heeft een heel hoog aanzien bij Chinese ouders”, zegt hij. “Op de melkpoeder van het Chinese Ausnutria stonden om deze reden blauwe Delftse molens afgebeeld.”
Dit mooie liedje is niet blijven duren. De afgelopen vier jaar is de Chinese markt in elkaar gestuikt, zegt de Capra-topman. “Het geboortecijfer is er drastisch verlaagd sinds covid. Chinezen komen bovendien naar onze markt om bij te leren. Ze proberen nu stelselmatig, weliswaar met gematigd succes, de producten die wij maken ook in China te produceren.”
“In 2024 hadden we een drama in de geitenmelk”, zegt Hex. “We hadden grote melkoverschotten. Al heeft de melkplas zich vrij snel in balans gebracht. In zekere mate door stoppende geitenhouders zonder opvolging, maar ook door de Nederlandse uitkoopregeling. Daar zijn de afgelopen twee jaar heel wat Nederlandse geitenbedrijven op ingegaan waardoor er duizenden geiten minder in productie zijn."
Mildere geitenkaas sterkt vraag bij consument
Vandaag blijft China nog steeds een belangrijke markt voor de geitenmelksector, maar ook in de eigen contreien zijn er nieuwe consumptietrends. “Als ik twintig jaar terug een degustatie deed op een beurs, meldden zeven op de tien mensen geen geitenkaas te lusten. Vandaag zijn dat er drie. Met de rassen en melkkwaliteit die we vandaag produceren, hebben we een smaak die geapprecieerd wordt door de Noord-Europeaan.”
Zelfs binnen Europa zijn er echter duidelijke verschillen in de smaak die men verkiest. “De geitenkaas die je vroeger in de winkel vond, proeft voor velen te scherp”, zegt Hex. “Maar de Fransen zijn daar net fan van. Daarom werken zij vooral met de scherp proevende melk van Alpine geiten. In België zie je vooral Saanen-geiten. Deze witte dieren produceren melk met een zachte smaak.”
Stiel apart
Geitenkaas eten is volgens Hex toegankelijker dan ooit. Geiten houden daarentegen, is volgens de Capratopman een stiel apart. “Het vergt toch wat jaren ervaring om een goede geitenhouder te worden”, zegt hij. “Geiten melken vraagt meer manuele arbeid: er bestaan geen melkrobots voor deze dieren. Dit moet ’s ochtends en ’s avonds gebeuren, zeven dagen op zeven. Bovendien moet je rekening houden met dierziektes enzovoort.”
Een melkgeit is aanzienlijk goedkoper dan een koe, maar het kleinere dier produceert uiteraard ook minder melk. Zo’n 1100 liter per jaar, bijna tien keer minder dan een Holstein koe.
Volgens Hex zitten vraag en aanbod binnen de geitenmelk momenteel goed in balans. “Dat zie je aan de huidige basisprijs: die bedraagt zo’n 70 cent per liter. Dat is binnen de sector redelijk aanvaardbaar.”
Wat met de toekomst?
Een prognose voor de toekomst kan Hex niet geven. “Vandaag ben je van niets meer zeker”, zegt hij. “Koemelk deed het een lange tijd goed, maar kampt de laatste zes maanden met slechtere prijzen door melkoverschot. En dan heb je landen als China die importtaksen heffen op allerhande landbouwproducten, zoals varkensvlees. Zolang er in de wereld leiders als Trump, Poetin en wie weet nog allemaal aan de knoppen zitten, weet je niet wat je geopolitiek kan verwachten. We zien hoe de wereld op 24 uur tijd sterk kan veranderen. Vandaag gaat het goed, maar misschien is binnen een halfjaar alles wat ik vandaag zeg niet meer aan de orde.”
Bron: Eigen berichtgeving
