‘Witloof met kaas en hesp in de oven’ is de ultieme lievelingskost van de Vlaming
nieuwsHet favoriete gerecht van de Vlaming is ‘witloof met kaas en hesp in de oven’. Dat blijkt uit een grote bevraging van omroep VRT, in samenwerking met het Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG). Stoofvlees eindigde op de tweede plaats en het koninginnenhapje werd derde.
We hebben het allemaal wel: dat ene gerecht waar we altijd blij of nostalgisch van worden. Voor de ene is dat kip met appelmoes, voor de andere hutsepot. Maar dé ultieme lievelingskost van de Vlaming? Dat is witloof met kaas en hesp in de oven, zo blijkt uit een grote bevraging van radioprogramma ‘De wereld van Sofie’ en tv-programma ‘Dagelijkse kost’.
De top tien
Vijf dagen lang stelden meer dan 17.000 stemmers uit een selectie van tien gerechten hun eigen top van lievelingsgerechten samen. De selectie van de tien genomineerde gerechten gebeurde op basis van de populairste gerechten op de website van ‘Dagelijkse kost’. Vervolgens werd gekozen voor een mix aan gerechten die de rijke geschiedenis van onze eetcultuur het best vertellen. Voor die input zorgde het Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG). Haalden de top tien uiteindelijk net niet: biefstuk met friet, rode kool met worst, lasagne en konijn met pruimen.
Dit werd uiteindelijk de top tien van lievelingsgerechten:
Witloof met kaas en hesp in de oven
Stoofvlees
Koninginnenhapje
Garnaalkroketten
Mosselen met friet
Spaghetti ‘Belgische bolognaise’
Balletjes in tomatensaus met puree
Hutsepot
Het zondagse ontbijt
Kip met appelmoes
Geen vegetarische gerechten in de top tien?
Wil dat dan zeggen dat vegetarische gerechten ondervertegenwoordigd zijn in de top tien? “Niet helemaal. Van veel gerechten is er namelijk ook een vegetarische optie mogelijk”, aldus VRT. “In ‘De wereld van Sofie’ werden deze alternatieven ook expliciet in de verf gezet en de website van ‘Dagelijkse kost’ biedt voor de meeste gerechten ook een vegetarische tegenhanger aan.”
Feit is wel dat de vleescultuur nog diep verankerd zit in ons voedingspatroon. In 2014 haalde de Vlaming ongeveer 39 procent van zijn eiwitten uit plantaardig eten en de overige 61 procent uit dierlijk eten. In 2023 blijkt dat respectievelijk 41 en 59 procent. Ook dat heeft het eindresultaat mogelijk mee bepaald.
Lof voor witloof
Maar de winnaar is dus witloof met kaas en hesp, in de oven. Een op en top Belgisch gerecht met weinig pretentie. Het werd voor het eerst beschreven in het beroemde ‘Kookboek van de Boerinnenbond’, editie 1927, en is bijna 100 jaar later nog steeds populair. Ook bij kok en televisiepresentator Jeroen Meus: “Het is mijn favoriet al van toen ik kind was. Ik mocht voor mijn verjaardag altijd kiezen wat ik wilde eten, en dat was elk jaar witloof met kaas en hesp in de oven.”
Nochtans zijn er ook heel wat Belgen die witloof absoluut niet lusten. Zeker kinderen zitten al eens met lange tanden aan tafel wanneer ze het gerecht voorgeschoteld krijgen. “Kinderen eten vaak niet graag bitter”, reageert Meus. “Mijn zoon is nu 13 jaar en nu pas begint hij dat te eten. Je kan kinderen daar niet in forceren, het komt wel!”
Lievelingsgerecht maar toch dalende consumptie witloof
Het lievelingsgerecht van de Vlamingen blijkt uit de consumptiecijfers van witloof echter geen dagelijkse kost te zijn. Volgens cijfers van VLAM halveerde de jaarconsumptie in België van 4,3 kilo per persoon in 2008 tot 2,3 kilo in 2024. Ook de witlooftelers voelen deze daling. Een afgeslonken afzetmarkt leidt bij gunstige omstandigheden tot overschotten en drukt de prijzen. Afgelopen jaar waren de prijzen van witloof hierdoor niet in verhouding met de stijgende productiekosten, wat voor veel telers uitmondde in een rampjaar. Misschien zorgt de media-aandacht rond de Vlaamse lievelingsgerechten opnieuw voor een heropleving van witloof.
Culinaire geschiedenisweetjes
In het kader van de 'Lievelingskost-campagne' dook CAG in de geschiedenis van de gerechten uit de top tien. Samen met Sofie Lemaire werd ook een tiendelige podcastreeks gemaakt. En omdat niet alle boeiende weetjes over het erfgoed van onze keuken in één reeks passen, werkt CAG daarnaast ook aan een boek dat dit najaar uitkomt.
Als slotstuk van de culinaire week brengt ‘De wereld van Sofie’ op Radio 1 een eerbetoon aan het winnende gerecht in een extra uitzending op vrijdag 23 januari tussen 10 en 12 uur, in CC De Krop in Kampenhout. Het gerecht zal er in geuren en kleuren besproken worden door fans en experts, leerlingen van koksschool Ter Duinen maken het gerecht live klaar.
