Waarom kinderen geen spruitjes en witloof lusten
nieuwsKinderen zijn biologisch geprogrammeerd om een afkeer te hebben van witloof en spruitjes. Dat zei smaakexpert Peter Klosse in de 'De Wereld van Sofie' op Radio 1. Het verzet tegen de bittere smaak zou niets met opvoeding te maken hebben, maar is een evolutionaire overlevingsstrategie.
Jonge kinderen zijn vaak dol op frietjes, spaghetti en ijsjes, maar wanneer ze spruitjes of witloof op hun bord krijgen trekken ze hun neus op. “Voedsel proeven doen we niet alleen met onze mond, maar ook met ons brein”, vertelt smaakonderzoeker Peter Klosse. “En dat brein is niet blanco. Het komt met ingebouwde voorkeuren.”
Zo zijn we van nature aangetrokken tot de smaken vet, suiker, zout en umami. “Dat is niet toevallig”, stelt Klosse, die al 25 jaar onderzoek doet naar smaak. “Evolutionair gezien zijn we erop geprogrammeerd om deze stoffen op te zoeken, omdat ze essentieel zijn om te overleven. Bitter en zuur horen daar niet bij. Integendeel.”
Bitter is verdacht
Bittere smaken, zoals bij spruitjes en witloof, functioneren als alarmsignaal. De evolutie heeft ons lichaam getraind om bitterheid te associëren met gevaar, zoals toxines of bedorven voedsel. “Onze instincten proberen ons te beschermen”, weet Klosse. “Vooral bij jonge kinderen staat dat beschermingssysteem op scherp.”
Hierbij geldt de term ‘voedselneofobie’ als sleutelwoord. “Het is een aangeboren reflex die kinderen tussen twee en zes jaar wantrouwig maakt tegenover onbekend eten", zegt Philippe Fontaine CEO bij VLAM. "Het gaat niet om koppigheid of slechte opvoeding. Het is een overlevingsstrategie. In het verre verleden kon zomaar iets in de mond steken levensgevaarlijk zijn. Wie als kind alles proefde, liep risico. Wie weigerde, bleef leven.”
Kinderen proeven intenser
Jonge kinderen hebben bovendien een veel intensere proefzin dan volwassenen. “Als jonge mens ben je kwetsbaar en moet je extra beschermd worden”, zegt Klosse. “Het systeem dat mogelijke gevaren detecteert, is sterker ontwikkeld.”
Tot ongeveer vier à vijf jaar hebben kinderen meer smaakreceptoren. Bitter komt daardoor veel intenser binnen. Wat voor een volwassene ‘licht bitter’ is, kan voor een kind ronduit afstotelijk zijn. Dat aantal receptoren neemt af naarmate we ouder worden.
Door ouder te worden en te begrijpen dat bitter ook waardevol is, leren we het appreciëren
Smaak verandert (gelukkig)
Toch is de ‘spruitjesstrijd’ niet hopeloos, want smaak evolueert. Bitter is een aangeleerde smaak. “Door ouder te worden en te begrijpen dat bitter ook waardevol is, leren we het appreciëren”, zegt Klosse.
Maar dat vraagt tijd en herhaling. Volgens Fontaine moet je een nieuwe smaak tien tot 15 keer proeven voor je die kan accepteren. "Als je na vier pogingen al opgeeft bij het leren eten van een spruitje, zal het kind het inderdaad nooit leren smaken", zegt Fontaine. Rond de leeftijd van zeven jaar worden kinderen bovendien nieuwsgieriger naar nieuwe smaken. Later, tussen tien en 12, verschuift de aandacht van textuur naar smaak.
Van kinderbord tot landbouw
Wat we als kind leren eten, blijft ons referentiekader. “Wanneer jongvolwassenen zelf beginnen te koken, grijpen ze meestal terug naar wat ze van thuis kennen. Nieuwe recepten passen ze aan hun comfortzone aan, met vertrouwde ingrediënten”, aldus Fontaine. Wie als kind dus geen bittere groenten leert kennen, zal er later ook minder snel naar grijpen. Dat heeft gevolgen die verder reiken dan individuele voorkeur.
De tanende consumptie van bittere groenten zoals witloof is vandaag voelbaar op het veld. Belgische witlooftelers kampen met lage prijzen door overproductie en dalende consumptie.
Bron: Eigen berichtgeving / Radio 1
