Witloofteelt onder druk: “Afstemmen aanbod op vraag van cruciaal belang”

In de productiehal van Versalof in Steenhuffel heerst een bedrijvige sfeer. Vier medewerkers vullen bakken met verse witloofwortelen. Die komen na drie weken uit de kweekcel waarna een andere ploeg de witloofwortelen uit de kweekbakken haalt. Via een lopende band komen de kroppen dan bij sorteer- en verpakkingsafdeling terecht waar een tiental medewerkers de rest doet.

“De winter is ons absolute topseizoen, dan ligt de productie dubbel zo hoog als in de zomer”, vertelt Daan Sarens (35) terwijl wij een rondje door de forcerie lopen. Daan is de vierde generatie op het groentebedrijf in Steenhuffel, in het noorden van Vlaams-Brabant. Met 100 hectare wortelen is Versalof een grote speler in de Vlaamse witloofsector, die de voorbije jaren steeds minder telers telt.

Van 2020 tot 2025 is het aantal witlooftelers in Vlaanderen afgenomen van 139 tot 90 bedrijven, terwijl de productie op 15 jaar tijd daalde van 53 miljoen kilogram naar 31 miljoen kilogram. Dat blijkt uit cijfers van Boerenbond. De landbouworganisatie wijst voor een verklaring naar de arbeidsintensiviteit van de teelt. “Witloof is een tweejarige teelt die dus twee keer risico’s met zich meebrengt.” Ook zou de slechte prijsvorming de voorbije jaren tot weinig animo voor bedrijfsovername hebben geleid.

Daan Sarens erkent dat de sector uitdagende jaren achter de rug heeft. “Vorig jaar was de witloofteelt zeker verlieslatend, maar in vier generaties hebben we wel vaker moeilijke periodes doorgemaakt. Het komt er voor ons als telers op aan om de oorzaken te begrijpen en ons flexibel aan te passen aan nieuwe omstandigheden.”

Promotie en productinnovatie

Volgens Boerenbond moeten er dringend stappen gezet worden om de witloofteelt nieuw leven in te blazen. De belangenorganisatie wijst op het belang van publiekscampagnes om de consumptie aan te zwengelen. VLAM neemt hierin het initiatief met de organisatie van de 'Week van het Witloof'. Terwijl het ook zomergerechten in de kijker zet, zodat de zomervraag toeneemt.

Sarens benadrukt dat witloof een enorm veelzijdige en lokaal verankerde groente is waarvan het volledige potentieel nog niet benut wordt. “De vraag naar convenienceproducten en maaltijdpakketten blijft groeien. Witloof en witloofgerechten zijn in die evolutie wat achterop geraakt. Daar liggen kansen die we als sector kunnen grijpen.”

Zelf is de familie Sarens sinds 20 jaar actief in de nichemarkt van vacuüm gestoomde groenten voor de horeca en grootkeukens. Behalve witloof stoomt Versalof ook andere groenten, die het aankoopt bij collega-telers. Meer dan de helft van de witloofproductie van het bedrijf gaat naar de eigen verwerking; de andere helft wordt rechtstreeks verkocht aan bijvoorbeeld supermarktketens.

Kleinere krop en kist

Behalve nieuwe toepassingen kan er ook nagedacht worden over het product zelf. Zo pleit Sarens voor de teelt van jonger geoogste, kleinere kropjes. “Een kleinere krop is langer houdbaar en presenteert bijzonder mooi op een bord”, aldus de Vlaams-Brabander.

De standaardverpakking kan volgens hem eveneens moderner. “Traditioneel wordt witloof in bakken van vijf kilo aangeboden. Deze bakken nodigen de consument uit tot manueel selecteren in de winkel, waardoor de kwaliteit afneemt. Door het in kleinere bakken aan te bieden, kun je dat mogelijks verhelpen”, stelt de ondernemer, die op het ouderlijke bedrijf de verkoop voor zijn rekening neemt.

Sarens is in gesprek met afnemers om meer in te zetten op promoacties. “Consumenten zijn gevoelig voor promoacties. Door witloof vaker onder de aandacht te brengen, krijgt het opnieuw de plaats die het verdient. In de veelheid van (exotisch) groenteaanbod in de supermarkten raakt witloof soms ondergesneeuwd”, verklaart hij.

De witloofteler geeft aan dat er regelmatig overleg is met afnemers over de geplande volumes. “Dat maakt het mogelijk om doordacht te plannen.” In uitzonderlijke gevallen betekent dat ook dat wortelen niet worden opgekweekt. “Als de vraag ontbreekt, heeft het geen zin om te produceren. Dat is niet duurzaam en helpt niemand vooruit.”

Vraag op aanbod afstemmen

Dat zou volgens hem ook op sectorniveau meer moeten gebeuren. “Misschien moeten we als sector nauwer kijken naar de verhouding tussen vraag en aanbod. Bij lagere vraag kan het zinvol zijn tijdelijk minder te produceren om zo tot een gezonder evenwicht te komen. Tegelijk moeten we voorbereid zijn op situaties waarin een misoogst net tot tekorten kan leiden. Het is belangrijk dat we als telers er alles doen om een stabiel aanbod te garanderen.”

Tot slot ziet hij potentieel in meer contractteelt. “Contracten brengen duidelijkheid en stabiliteit, zowel voor telers als voor afnemers zoals supermarktketens.