Vooruit dringt aan op nulgebruik van gewasbescherming rond scholen en crèches
nieuwsVooruit wil dat de bufferzones rond scholen, crèches, zorginstellingen en woonzorgcentra, die zijn opgelegd in het Vlaams actieplan pesticiden, strikt worden nageleefd. Eén jaar na de inwerkingtreding van dat plan polste Vooruit-parlementslid Bieke Verlinden bij Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v) naar de stand van zaken van die bufferzones. “De maatregelen rond de bescherming van kwetsbare groepen zitten in de finale fase van de omzetting naar regelgeving”, antwoordde de minister.
“Pesticiden zijn een risico voor de gezondheid. Dan is het logisch dat je ze niet in de onmiddellijke omgeving van bijvoorbeeld scholen en crèches spuit”, zo begon Verlinden haar vraag. Ze verwijst daarbij naar het Vlaams Actieplan Duurzaam Pesticidengebruik, zoals het plan voluit heet. Dat voorziet in bufferzones rond plaatsen waar kwetsbare personen aanwezig zijn. “Dat is letterlijk gezond verstand: je gaat geen pesticiden spuiten vlakbij een speelplaats van een school of het tuintje van een crèche waar kinderen zitten te spelen”, aldus het Vooruit-parlementslid.
Zij wou van minister Brouns weten hoever het staat met de bufferzones nu het actieplan vorig jaar in werking is getreden. “Zijn landbouwers goed geïnformeerd? En worden ze hierin ondersteund zodat ze weten waar ze aan toe zijn en veilig kunnen werken? Is er duidelijkheid en transparantie voor scholen en zorginstellingen over wat er in hun onmiddellijke omgeving gebeurt?”, klonken haar vragen in de Commissie Omgeving.
Uitgevoerd of in laatste fase van implementatie
Volgens minister Brouns zijn het Departement Omgeving en het Agentschap Landbouw en Zeevisserij verantwoordelijk voor de uitvoering van het actieplan. “In 2025 werd op mijn vraag een stand van zaken opgemaakt. Daaruit bleek dat het overgrote deel van de voorziene maatregelen die moeten omgezet worden naar regelgeving, zijn uitgevoerd of in de laatste fase van implementatie zitten”, aldus de minister.
Hij verwees in dat kader bijvoorbeeld naar de spuitkoppen met 90 procent driftreductie die vanaf dit jaar verplicht zijn. Daarnaast zijn er ook beschermingsstroken langs VHA-waterlopen (waterlopen in de Vlaamse Hydrologische Atlas, red.), waarop landbouwers geen meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen meer mogen gebruiken. De bijkomende maatregelen rond waterwingebieden, de bescherming van kwetsbare groepen en de buffers ten aanzien van kwetsbare natuur zitten dan weer in de finale fase van omzetting.
Ik ben van mening dat we samen met de landbouwers de laatste decennia grote stappen hebben gezet om mensen te beschermen
Brouns wees ook op de ondersteuning die landbouwers krijgen wanneer zij investeringen doen in duurzaamheidsmaatregelen. Denk aan VLIF-investeringssteun bij de aankoop van machines rond alternatieve gewasbeschermingstechnieken of investeringen in precisietechnieken. “Er zijn ook verschillende ecoregelingen en agromilieu-klimaatmaatregelen en opleidingen voor de fytolicentie”, somde hij de brede waaier aan maatregelen in het actieplan op.
Volgens hem wordt de voortgang van het actieplan “continu geëvalueerd”. “We werken ook continu aan het verbeteren van technieken en een vermindering van de blootstelling aan de landbouwers zelf. Ik ben van mening dat we samen met de landbouwers de laatste decennia grote stappen hebben gezet om mensen te beschermen”, aldus de minister.
Cijfers als bewijs
Hij had ook de nodige cijfers bij om die evolutie te staven. Zo blijkt uit een Europese geharmoniseerde risico-indicator dat het risico van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door de Vlaamse landbouw, voor de menselijke gezondheid en het milieu, tijdens de periode 2011-2023 met 56 procent is afgenomen. Bovendien is het aandeel gewasbeschermingsmiddelen, die ook toegelaten zijn in de biolandbouw, ten aanzien van het totale gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door de Vlaamse landbouw gestegen van negen procent in 2014 tot 20 procent in 2023.
Tot slot verwees de minister ook naar de stand van zaken van Integrated Pest Management (IPM). “Vlaanderen staat op dat vlak aan de top”, benadrukte hij. Verder inzetten op IPM, het uitfaseren van een aantal werkzame stoffen en die vervangen door minder zorgwekkende stoffen en een pleksgewijze bestrijding via precisietechnologie en bufferstroken. Dat is de koers die we nu aanhouden.” Brouns zei ook “significante effecten” te verwachten van de regelgeving rond vul- en spoelplaatsen voor spuittoestellen.
Op de vraag of landbouwers voldoende op de hoogte zijn van de bufferzones rond kwetsbare groepen, verwees de minister naar de fytolicentie die verplicht dat landbouwers zo’n tweetal vormingen per jaar moeten volgen rond gewasbescherming. “Het is ook belangrijk om aan te geven dat elke landbouwer vandaag weet welk product hij waar, wanneer en voor welke teelt gebruikt. Hij moet dat ook verplicht rapporteren. Ook in de verzamelaanvraag staat individuele informatie, bijvoorbeeld over bufferstroken, die wij de landbouwer aanbieden naast algemene informatie”, besluit hij.
"Nulgebruik moet norm worden"
Parlementslid Verlinden was niet helemaal tevreden met het antwoord van de minister. “Voor mij is de kernvraag niet zozeer of er maatregelen bestaan, maar hoe zichtbaar en hoe voelbaar zijn ze in de praktijk?”, reageerde ze. Ze blijft naar eigen zeggen op haar honger zitten over de concrete uitvoering van deze maatregel. “Het is goed dat pesticidengebruik goed gereguleerd wordt, en in dalende lijn zit. Maar in de buurt van kinderen, ouderen en zieke mensen is dat niet voldoende: daar moeten we gewoon naar nul”, besluit Verlinden.
Bron: Eigen berichtgeving
