Dryade start rechtszaken tegen twee telers en wil pesticidenvonnis ‘vergunning per vergunning’ afdwingen
nieuwsMilieuorganisatie Dryade start twee nieuwe rechtszaken tegen een fruitteler en een sierteler. Volgens Dryade werden de gevolgen van hun gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op de omgeving niet onderzocht. “Dit moet nochtans gebeuren, zo oordeelde de rechtbank eind vorig jaar”, luidt het. “Omdat minister Brouns weigert dit uit te voeren, zal Dryade de toepassing ervan zelf afdwingen, vergunning per vergunning.” Een aanpak die volgens Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (cd&v) “de grens met proceduremisbruik dreigt te overschrijden”.
In december 2025 won Dryade samen met Natuurpunt, Bond Beter Leefmilieu, WWF en Velt een rechtszaak over de Vlaamse gewasbeschermingswetgeving. De rechter stelde dat Vlaanderen de Europese natuurregels niet correct toepast omdat ze enkel activiteiten met vergunningsplicht aan een passende beoordeling onderwerpt. Deze verplichting zou volgens de rechtbank ook moeten gelden voor projecten zonder vergunningsplicht als ze mogelijk nadelige gevolgen hebben voor Natura 2000-gebieden. Aangezien het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen niet vergunningsplichtig is, is er geen passende beoordeling nodig.
Wat is een passende beoordeling?
Met een passende beoordeling moet een landbouwer een uitgebreid onderzoek laten uitvoeren door een bureau dat nagaat of zijn activiteiten schadelijke gevolgen kunnen hebben voor Europees beschermde natuur in Natura 2000-gebieden. Daarbij wordt gekeken naar de mogelijke impact op beschermde planten, dieren en hun leefgebieden. De beoordeling moet aantonen dat de natuur niet betekenisvol wordt aangetast.
Minister Brouns was het inhoudelijk niet eens met het oordeel en ging in hoger beroep. "Als een lidstaat voldoende maatregelen neemt om te waarborgen dat er geen verslechtering bij de beschermde natuur optreedt, moet er op individueel niveau geen passende beoordeling worden opgemaakt", gaf minister Brouns eerder dit jaar te kennen in het Vlaams Parlement.
Dryade liet toen in januari weten dat als de regering het vonnis van de rechtbank naast zich neer zou leggen, “landbouwers binnenkort voor de rechter gedaagd kunnen worden”.
Twee rechtszaken tegen landbouwbedrijven
Een klein jaar na het vonnis kondigt Dryade nu aan twee rechtszaken aan te spannen tegen twee landbouwbedrijven. “De Vlaamse regering heeft de regelgeving nog steeds niet aangepast. Minister Brouns tekende hoger beroep aan, maar weigert het vonnis ondertussen uit te voeren. Dat is onaanvaardbaar”, klinkt het. “Omdat de Vlaamse regering niet optreedt, neemt Dryade zelf het initiatief.”
De organisatie vraagt de Raad voor Vergunningsbetwistingen om twee vergunningen te vernietigen: één voor een grootschalige fruitkweker en één voor een sierteler. “Beide bedrijven liggen vlak bij beschermde natuurgebieden en beschikken over een vergunning voor de opslag van grote hoeveelheden gewasbeschermingsmiddelen, tot vijf ton.”
De procedures zijn volgens Dryade niet alleen belangrijk voor de natuur. “Beide bedrijven liggen in of vlak bij dorpskernen. Daardoor kunnen ook omwonenden worden blootgesteld aan pesticiden”, aldus de milieuorganisatie.
“Wie op grote schaal gewasbeschermingsmiddelen gebruikt vlak bij natuur en woningen, moet eerst onderzoeken welke schade dat kan veroorzaken”, vindt Dryade. “Dat is geen verbod op het gebruik ervan, maar een kwestie van voorzorg, voor de natuur en voor de omwonenden.”
Dode letter
Met de twee nieuwe rechtszaken wil Dryade vooral voorkomen dat het vonnis van de rechtbank dode letter blijft. “Een rechtsstaat werkt alleen als ook de overheid rechterlijke uitspraken respecteert. Minister Brouns kan een vonnis niet zomaar naast zich neerleggen. Als de Vlaamse regering weigert het vonnis uit te voeren, zal Dryade de toepassing ervan zelf afdwingen, vergunning per vergunning”, dreigt Dryade.
Dat Dryade ondertussen individuele vergunningen probeert onderuit te halen om haar juridische visie af te dwingen, dreigt de grens met proceduremisbruik te overschrijden
Dat Dryade individuele landbouwbedrijven voor de rechter daagt om de toepassing van het vonnis af te dwingen, stuit op kritiek bij de minister. Ook over Dryades interpretatie van het vonnis is hij het niet eens. “Uit het vonnis volgt niet dat elk gebruik van gewasbeschermingsmiddelen zonder passende beoordeling in de buurt van beschermde natuur per definitie onwettig is. En het vonnis gaat al helemaal niet in op het gebruik van gewasbescherming in de buurt van dorpskernen”, luidt het. “De rechtbank heeft bovendien geen concrete maatregelen opgelegd aan het Vlaamse Gewest.”
“Omdat ik het inhoudelijk niet eens met het oordeel, heb ik hoger beroep ingesteld. Vlaanderen heeft de voorbije jaren bijkomende beschermingsmaatregelen genomen, waarmee volgens mij onvoldoende rekening is gehouden”, gaat de minister verder. “Ik zie dan ook geen reden om de regelgeving vandaag opnieuw aan te passen. Dat Dryade ondertussen individuele vergunningen van landbouwbedrijven probeert onderuit te halen om haar juridische visie af te dwingen, dreigt de grens met proceduremisbruik te overschrijden.”
De minister schrikt er niet van terug om een eventueel proceduremisbruik aan te kaarten bij de rechter. “Als dat juridisch verdedigbaar is, zullen wij de nodige verweermiddelen ontwikkelen om het belang van Dryade bij deze beroepen te betwisten”, klinkt het.
Onbegrijpelijk
Landbouworganisatie Boerenbond vindt het onbegrijpelijk dat er procedures worden aangespannen om gewasbeschermingsmiddelen op een correcte, veilige en gecontroleerde manier op te slaan zoals de regelgeving voorziet. "En voor wat het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen betreft heeft België eind vorig jaar een zeer uitgebreide Europese audit gekregen over de Richtlijn ‘Duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen’ en Europa was zeer lovend over hoe België zijn beleid heeft omgezet in wetgeving", reageert de organisatie nog.
