Brouns overweegt beroep tegen uitspraak gewasbeschermingswetgeving

De vzw's Natuurpunt, Bond Beter Leefmilieu, the World Wide Fund for Nature Belgium, Dryade en de Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren hadden het gewest gedagvaard omdat er volgens hen fouten waren gemaakt bij de omzetting van de Europese richtlijnen inzake gewasbeschermings- en mestgebruik naar eigen wetgeving.

Hoewel de rechtbank geen maatregelen oplegt vanwege de scheiding der machten, kregen de vzw’s gelijk. Volgens de rechtbank had Vlaanderen de verplichtingen in de Europese richtlijnen niet correct opgenomen in de wetgeving. De Vlaamse parlementsleden Mieke Schauvliege (Groen), Dries Devillé (Vlaams Belang) en Stijn De Roo (cd&v) vroegen minister Brouns om een reactie. Hij is het oneens met de uitspraak. Volgens Brouns is de huidige wetgeving wel degelijk conform, en dus bekijkt hij of Vlaanderen in beroep kan gaan tegen de uitspraak van 15 december 2025 van de rechtbank van eerste aanleg in Brussel.

Waar loopt het mis?

De rechtbank stelde vast dat de Vlaamse regelgeving enkel activiteiten mét vergunningsplicht onderwerpt aan een passende beoordeling inzake het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Conform de Europese regelgeving zou zo'n passende beoordeling ook moeten gebeuren bij projecten die niet vergunningsplichtig zijn. Tenminste als deze projecten mogelijke aanzienlijke gevolgen kunnen hebben voor de beschermde Natura 2000-gebieden.

Brouns houdt been stijf

"Als een lidstaat voldoende maatregelen neemt om in het licht van het verslechteringsverbod te waarborgen dat er geen verslechtering optreedt, moet er op individueel niveau geen passende beoordeling worden opgemaakt", zei Brouns dinsdag in de Vlaamse commissie Leefmilieu. "Dat is dezelfde systematiek als die dit parlement heeft toegepast in het Stikstofdecreet. Kortom: indien het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en andere pesticiden op algemeen niveau afdoende gereguleerd wordt, zodat er geen sprake kan zijn van een significante achteruitgang van de natuurlijke kenmerken van de speciale beschermingszones, dan moet dat gebruik niet aan een passende beoordeling worden onderworpen."

"Voorlopig zie ik dan ook geen reden om de regelgeving bijkomend aan te passen", vervolgde de minister. "Een decretaal initiatief om de passende beoordelingsplicht in het Natuurdecreet aan te passen, is op basis van dit vonnis evenmin aan de orde."

Oppositie waarschuwt voor rechtsonzekerheid

"Ik vind het hallucinant dat de minister deze uitspraak gewoon onder de mat veegt in plaats van de wetgeving in orde te maken en werk te maken van een gezonde leefomgeving", reageerde Schauvliege. "Rechtsonzekerheid is troef."

“Als de Vlaamse regelgeving een Europese richtlijn niet correct omzet, dan heeft dat een directe werking”, zegt Schauvliege nog. “Dat betekent dat de Habitatrichtlijn, die sowieso het Natuurdecreet overrulet, van toepassing is. Dat betekent dus ook dat de vergunningen voor landbouwers die pesticiden gebruiken, die mest uitrijden, allemaal illegaal zijn.”

Dries Devillé waarschuwt dat de rechtszekerheid binnen de Vlaamse milieuwetgeving op diverse domeinen wankelt. “Er is een lange reeks van rechterlijke uitspraken waarbij de Vlaamse overheid wordt teruggefloten wegens gebrekkige, onzorgvuldige of juridisch wankele omzetting van Europese natuur- en milieuregels”, zegt Devillé. “Eerdere rechtspraak, onder meer inzake stikstof en vergunningverlening, hebben aangetoond dat het huidige regelgevend kader niet alleen juridisch zeer kwetsbaar is, maar ook leidt tot grote rechtsonzekerheid. Dat is natuurlijk nefast voor landbouwers, maar ook voor ondernemers in het algemeen.”

Dries Verhaeghe van milieuorganisatie Dryade, één van de klagende partijen in dit dossier, waarschuwde eerder in VILT voor de mogelijke gevolgen van dit vonnis. “Als de regering dit vonnis naast zich neerlegt, kunnen deze landbouwers binnenkort voor de rechter gedaagd worden.”