Hoe landbouwers kunnen helpen tegen bosbranden

In 2017 woedde een felle brand over een uitgestrekt bosgebied in Spaans Catalonië. Toen de brand verder oprukte naar honderden hectares dennenbomen en struikgewas, bereikten de vlammen eerst 'Celler Abadal', een achthonderd jaar oude Catalaanse familiewijngaard. Daar doofde het vuur onmiddellijk. Niet omdat de Catalaanse familie het vuur bluste, maar omdat de vlammenzee niet door de keurig aangelegde druivenranken geraakte. De bladeren bleken nagenoeg onbrandbaar en de kale stroken grond tussen de rijen brak het vuur.

Naast wijn ook truffels en honing tegen bosbranden

Sindsdien heeft eigenaar Ramón Roqueta de preventiemaatregelen op het landgoed aangescherpt. Het wijnhuis zet nu ezels in die de begroeiing aan de randen van het aangrenzende bos actief uitdunnen. Daarnaast wordt al het gras vlak bij de boomgrens handmatig en structureel verwijderd, zodat een naderend vuur geen brandstof vindt om over te springen. Dankzij deze ingrepen werd het bedrijf de allereerste drager van het 'Fire Wine'-label, een certificaat dat door het Catalaanse Centrum voor Boswetenschappen is ontwikkeld om preventieve landbouw te stimuleren.

Naast wijnboeren dragen ook truffelkwekers bij aan zo'n groene barrière. Neem Juan Martínez de Aragón, beheerder van Biotruf. Zijn zwarte truffels groeien aan de voet van steeneiken die op ruime afstand van elkaar staan. Omdat de truffelschimmel rondom de bomen als een natuurlijk herbicide werkt, verdwijnt de brandbare onderbegroeiing op biologische wijze.

Ook imkers spelen een rol bij het voorkomen van bosbranden. Rond hun bijenkasten onderhouden ze actief bospercelen. Zo voorkomen ze dat de natuur verwildert en alles overwoekert. Dichtgegroeide verwilderde natuur biedt immers de ideale brandstof voor een vuurzee.

Verwilderde wijngaarden

Dat het pijnlijk mis kan gaan als dergelijke agrarische buffers verdwijnen, bleek afgelopen jaar in de Zuid-Franse streek Corbières (Aude). Daar legde een megabrand ruim 17.000 hectare in de as, mede doordat er de afgelopen jaren 5.000 hectare aan wijngaarden werd gerooid en de gerooide hectares sterk waren verwilderd na de uitbundige regenval in het voorjaar. Door de dalende wijnconsumptie geraken in Frankrijk heel wat wijndomeinen verwilderd.

In Portugal pakt men die verwildering dan weer aan met biologische maaimachines: 'brandweergeiten'. Een kleine proef is inmiddels opgeschaald naar honderden overheidskuddes die goedkoper en efficiënter werken dan machines.

De toekomst van Europese brandpreventie ligt dan ook niet alleen bij brandweerwagens, blusvliegtuigen en satellietkaarten. Ook wijnboeren, truffelkwekers, imkers en herders kunnen ingezet worden. Zij kunnen het landschap inrichten en onderhouden zodat een vlammenzee er minder kans krijgt.