Twee landbouwprojecten bij de radicale vernieuwers

De voorbije weken ging De Standaard samen met Radio 1 en de Sociale InnovatieFabriek op zoek naar de tien ‘radicale vernieuwers’ voor 2017. Deze vernieuwers bedenken innoverende oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen en hebben een portie lef om hun plannen voor een betere wereld waar te maken. Alle tien zullen ze intensief begeleid worden, maar jury en publiek moeten nog een winnaar kiezen. Biogrondfonds De Landgenoten komt in aanmerking, evenals BigH dat onder meer in Brussel aquaponics-serres bouwt op het dak van gebouwen. 

Radicale vernieuwers hebben niet alleen mooie ideeën voor een betere wereld en beter klimaat, ze doen er ook wat aan. Ze dagen het klassieke denken uit, door al dan niet van binnenuit ‘het systeem’ te veranderen en te verbeteren. Maatschappelijke uitdagingen zoals klimaatverandering, armoede, diversiteit, eenzaamheid of mobiliteit mogen dan wel grootse mondiale problemen zijn, het schrikt Radicale Vernieuwers niet af om zelf oplossingen te bedenken en te maken, soms op een kleine en lokale schaal.

Kandidaten konden zichzelf aanmelden of voorgedragen worden door anderen. Een jury koos uit de 322 inzendingen tien radicale vernieuwers naar wie de media-aandacht en begeleiding op maat gaat. Op 2 juni wordt de jurywinnaar en de klimaattrofee uitgereikt. In tussentijd kan het grote publiek stemmen voor zijn favoriet. Twee kanshebbers zijn gelieerd aan de landbouwsector. Biogrondfonds De Landgenoten is het bekendst. De coöperatie streeft er naar om met de hulp van vele burgers-aandeelhouders landbouwgrond aan te kopen om deze vervolgens te verhuren aan bioboeren. “Wij willen grond opnieuw als gemeengoed beschouwen en eigenaars er op een andere manier naar laten kijken”, legt Adje Van Oekelen uit.

Toegang tot grond is door zijn hoge prijs één van de grootste drempels voor (startende) landbouwers. Zekerheid hierover creëert kansen voor boeren om een duurzaam en agro-ecologisch bedrijf op te starten, uit te bouwen en door te geven aan een opvolger. Zo dreigt ook de opgebouwde bodemvruchtbaarheid, het levenswerk van de bioboer, niet verloren te gaan. En zo krijgt de boerderij opnieuw de ruimte om te groeien in een boeiend sociaal netwerk. De Landgenoten verhuren reeds grond aan vier landbouwers en zamelen voortdurend geld in voor nieuwe projecten. Momenteel worden burgers warm gemaakt om mee te investeren in de CSA-boerderij van de 29-jarige Tuur Vangeel uit Mol. Tuur vond een perceel van 1,2 hectare dat hij via De Landgenoten wil aankopen.

Ook BIGH dingt naar de gunst van het publiek. Het bedrijf brengt landbouw in de stad, waar elke vierkante meter moet renderen, door er tuinbouwserres op daken te bouwen. De serres hergebruiken de CO2 die door een gebouw wordt uitgestoten om de groei van de planten op de dakboerderij te bevorderen. Het regenwater en de warmte van het gebouw worden benut in een aquaponics landbouwsysteem, wat er een uniek innovatief project van maakt. In de serre worden namelijk behalve groente en fruit ook vissen gekweekt. Hun uitwerpselen worden via een biofilter omgevormd tot voedingsstoffen voor de planten. BIGH brengt landbouw letterlijk dichtbij de stedeling en maakt een heel ecologische vorm van voedselproductie mogelijk.

De wedstrijd ‘Radicale Vernieuwers’ werd in 2015 voor het eerst georganiseerd. Toen behoorde met het spilvarken ook een aan landbouw en voedsel gerelateerd project bij de laureaten. Het spilvarken herintroduceerde het varken in de stad, meer bepaald in Gent. Drie stadsvarkens werden op een verloren stuk grond aan de Bijloke-site gehuisvest en meer dan 40 buren engageerden zich om als ‘hulpboeren’ de varkens te onderhouden. Het varken kreeg daarbij zijn oude functie van afvalverwerker terug, zorgde voor meer leven in de stad maar zou uiteindelijk wel geslacht worden zodat de cirkel rond is. In een half jaar tijd wordt voedselafval omgezet in kwaliteitsvol varkensvlees. Op de projectwebsite staat nu een draaiboek online zodat anderen het voorbeeld van dit burgerinitiatief kunnen volgen.

Stemmen voor je favoriete radicale vernieuwer kan via Radio 1.