Politieke roep om uitgebreidere herkomstetikettering

Het Europees Parlement wil het land van herkomst op de etiketten van onze melk- en vleesproducten. Een grote meerderheid van het halfrond stemde donderdag voor een niet-bindende resolutie in die zin. Onder de Belgische parlementsleden zijn de meningen verdeeld. De Europese Commissie staat weigerachtig tegenover verplichte etikettering omdat het erg duur zou zijn. Met het paardenvleesschandaal, andere gevallen van voedselfraude en een enquête bij de man in de straat in het achterhoofd laten de Europarlementsleden de vraag naar meer transparantie in de voedselketen zwaarder doorwegen.

De verplichte vermelding van de oorsprong van melk en vlees moet het vertrouwen bij de consumenten in ons voedsel helpen herstellen, zo luidt de argumentatie van het Europees Parlement. De resolutie die goedgekeurd werd met 422 stemmen voor en 159 stemmen tegen pleit voor herkomstetikettering op alle melk- en zuivelproducten en voedingswaren waarin vlees een ingrediënt is. De Europese Commissie vreest voor een verstoring van de handel op de interne en internationale markt en voor een kostprijsstijging die wordt doorgerekend aan de consument als het zover zou komen.

Op dit moment geldt reeds een verplichte oorsprongsetikettering voor honing, groenten en fruit, vis, rundvleesproducten, olijfolie, wijn, eieren en ingevoerd pluimvee. Ook zijn voorschriften vastgelegd voor vers, gekoeld of bevroren vlees van varkens, schapen, geiten en pluimvee. Naast deze verplichte etikettering staat het voedingsbedrijven vrij om op eigen initiatief het land of de regio van oorsprong aan te brengen op het etiket. Dit beleid wil de Europese Commissie graag handhaven terwijl het Europees Parlement bijvoorbeeld ook wil dat de consument weet waar het vlees vandaan komt dat als ingrediënt in zijn lasagne gebruikt wordt.

"Ik vind het fout dat de noden van de consument genegeerd zouden worden", zo argumenteert socialist Marc Tarabella (PS) zijn stem voor de resolutie. Het argument van de te hoge kosten lijkt hem gedicteerd door de landbouw- en voedingssector. Volgens Tarabella is 90 procent van de burgers voorstander van oorsprongsetikettering. "Het moet dus zijn dat de Europese Commissie tot die laatste tien procent behoort." Dat is een verwijzing naar een Eurobarometer-studie uit 2013 waarin meer dan 90 procent van de respondenten zich uitsprak voor een uitbreiding van de etiketteringsplicht naar verwerkt voedsel. Een iets kleiner aantal (84%) wil het ook voor melk.

CD&V'er Tom Vandenkendelaere stemde tegen. Hij vreest voor extra kosten voor de zuivelsector, die nu al in zwaar weer verkeert. "Het laatste wat de sector nodig heeft zijn extra obstakels voor export. Sommige politici beseffen blijkbaar niet dat het niet enkel over een vlaggetje op de verpakking gaat", hekelt de christendemocraat. Hij waarschuwt niet alleen voor de administratieve lasten, maar wijst er ook op dat de regels zouden betekenen dat zowel de ophaling als de bewaring van de producten gescheiden moet gebeuren. "Meer vrachtwagens en meer aparte silo's dus."

Ook N-VA-collega Marc Demesmaeker zit in het neen-kamp. "Verplichte oorsprongsetikettering smaakt naar protectionisme, staat haaks op de principes van de eengemaakte Europese markt en is vooral in het nadeel van grensregio's en kleinere exportgerichte regio's zoals Vlaanderen", vreest hij. "Oorsprongsetikettering duidt de herkomst aan, maar verhoogt kwaliteit noch traceerbaarheid en voorkomt ook fraude niet."

Hilde Vautmans, Europarlementslid voor Open Vld, spreekt van een "voorbeeld van regelzucht dat elk doel voorbijschiet". Zij heeft nee gestemd, en met haar "alle parlementsleden die de landbouw en voedingsindustrie beter kennen zoals mijn collega Jan Huitema, een Nederlandse melkveehouder". Vautmans ziet allerlei praktische bezwaren opdoemen, bijvoorbeeld bij melkophaling in een grensregio. De consument gaat volgens haar geen baat hebben bij de verhoogde transparantie want het etiket van een kant-en-klaarmaaltijd wordt zo lang dat niemand het nog zal lezen. Vautmans verwacht van die zijde dan ook weinig bereidheid tot betalen van een meerprijs, wat nefast dreigt uit te draaien voor de producenten. Zij worden immers geconfronteerd met extra kosten: nieuwe productielijnen, administratieve rompslomp, bijkomende controles, enz.

"Niet zozeer het paardenvleesschandaal maar wel de Eurobarometer-enquête heeft veel collega’s overtuigd om toch voor de resolutie te stemmen. Ik reken nu op het gezond verstand van een meer realistische Europese Commissie om anders met de etikettering van voedingswaren om te gaan", wil de Limburgse politica nog kwijt.