Ruimte voor 24 wolven in Vlaanderen? "Dit is een zeer pessimistische inschatting"
nieuwsVlaanderen heeft aan de Europese Commissie doorgegeven dat er ruimtelijke en ecologische draagkracht is voor minstens drie wolvenroedels, goed voor ongeveer 24 dieren. Het cijfer is gebaseerd op een wetenschappelijke inschatting van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). Wallonië rapporteerde ruimte voor 500 wolven. Dat blijkt uit het antwoord van Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v) op een schriftelijke vraag van Vlaams parlementslid Bart Dochy (cd&v). “Dit is een zeer pessimistische Vlaamse inschatting”, reageert Jan Loos van Welkom Wolf.
In het kader van de Europese Habitatrichtlijn moeten lidstaten elke zes jaar rapporteren aan de Europese Commissie over de staat van instandhouding van beschermde soorten en habitats. Voor de wolf moet daarbij ook telkens een ‘gunstige referentiepopulatie’ worden opgegeven. Die geeft aan hoeveel dieren er minimaal nodig moeten zijn om het voortbestaan op lange termijn te verzekeren. Het is één van de parameters voor de beoordeling van de staat van instandhouding van een soort.
Voor Vlaanderen, met uitzondering van de gemeente Voeren, werd een referentiepopulatie van 24 wolven opgegeven. Dat aantal is volgens minister Brouns onderbouwd op basis van 'expert judgement' over de ecologische draagkracht van het geschikte leefgebied van INBO, gekoppeld aan de vereisten op het niveau van de Centraal-Europese wolvenpopulatie.
Onderschatting
“We hebben momenteel al drie potentiële roedels lopen in Vlaanderen”, duidt Jan Loos. “Een koppel in de Antwerpse Kempen, een koppel in Limburg en een koppel net over de grens in Nederland dat regelmatig in de buurt van Hoogstraten komt.” Zodra een wolvenkoppel welpen krijgt, is er sprake van een roedel.
Loos vindt de Vlaamse referentiewaarde van drie roedels veel te pessimistisch. “Dat is een totale onderschatting en de wolf zal zelf het tegendeel bewijzen. De wolf zal zelf wel uitmaken hoeveel roedels zich in Vlaanderen kunnen vestigen”, stelt hij. “Tenminste, als ze niet worden doodgereden als gevolg van Vlaams non-beleid of illegaal worden geschoten. Door de referentiewaarde zo laag te leggen, wordt het makkelijker om wolven af te schieten zodra de vermeende gunstige staat van instandhouding bereikt is. Dit is een politiek cijfer, geen realistisch cijfer.”
Volgens Loos heeft Vlaanderen tot nu toe nog nooit 24 wolven gehad of twee roedels tegelijk geteld. Toch kan dat snel veranderen. Als de huidige drie koppels welpen krijgen, kan de populatie volgens hem oplopen tot 24 dieren. “Ooit hebben we al eens 14 wolven gehad in één roedel”, geeft hij mee.
Zelf acht Loos zeven roedels een realistischer aantal. “Een heel groot deel van Vlaanderen is niet geschikt voor de wolf, zoveel is zeker. Maar op de Belgisch-Nederlandse grens alleen al zie ik tot zes mogelijkheden”, stelt hij. Als die grensoverschrijdende leefgebieden al volledig in de Nederlandse inschatting zijn opgenomen, kan hij meer begrip opbrengen voor het Vlaamse cijfer. “Maar hoe dan ook blijft het een zeer pessimistische benadering die politiek gestuurd lijkt.”
Dode wolf aangetroffen
In het Antwerpse Zoersel is woensdag een dode mannetjeswolf aangetroffen op de pechstrook van de E34. De autopsie zal het nog officieel moeten uitwijzen, maar hoogstwaarschijnlijk is de wolf aangereden. Er is nog niet geweten of het om een wolf gaat die in Vlaanderen of Nederland gevestigd was of dat het om een zwerver gaat.
24 + 500
Waar Vlaanderen een populatie van 24 wolven ziet om tot een goeie staat van instandhouding te komen, ziet Wallonië ruimte voor 500 wolven. Samengeteld gaat het om een Belgische referentiepopulatie van 524 wolven. “500 wolven in Wallonië is een realistische én ambitieuze schatting”, aldus Jan Loos.
'Welkom Wolf' was niet betrokken bij de inschattingen van INBO en van andere maatschappelijke belanghebbenden, zoals lokale besturen of landbouworganisaties. Omdat het gaat om een zuiver ecologisch voorbereidingstraject was dit volgens Brouns ook niet aan de orde. De Habitatrichtlijn verplicht lidstaten ook niet om dergelijke referentiewaarden aan een openbare raadpleging te onderwerpen. “De wetenschappelijke voorbereiding gebeurde door het INBO, waarna de cijfers ambtelijk werden afgestemd met het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB)”, aldus de landbouwminister.
Nauwkeurigere berekening tegen 2031
De huidige referentiewaarde van 24 wolven is voorlopig gebaseerd op een wetenschappelijke inschatting van experten, met als basis een internationale studie uit 2025 die in opdracht van de Europese Commissie werd uitgevoerd. “Een methodologie waarover nog veel discussie is en waarvan de Europese Commissie zelf aangeeft dat het geen officieel Europees richtsnoer is”, stipt Vlaams parlementslid Bart Dochy in zijn schriftelijke vraag aan. Al is dat volgens Brouns omdat de Commissie nooit richtsnoeren aangeeft om een gunstige staat van instandhouding te bepalen. “De studie wordt wel als uitgangspunt gehanteerd en heeft het cachet van een best scientific practice”, aldus Brouns.
Een gedetailleerd internationaal habitatmodel, dat rekening houdt met de beschikbare leefgebieden voor wolven, is er vandaag nog niet. Dat is wel in ontwikkeling, en ook daarbij is INBO betrokken. “Om de onderbouwing van vandaag verder te objectiveren en te verfijnen, neemt INBO deel aan een internationale habitatmodellering, samen met andere betrokken lidstaten die de Centraal-Europese populatie huisvesten”, geeft Brouns mee. Daarin zitten onder meer Duitsland, Nederland en Frankrijk. Vlaanderen wil de resultaten gebruiken om de referentiewaarde verder te verfijnen bij de volgende verplichte Europese rapportage in 2031.
