Vlaanderen steunt project naar de inzet van kuddewaakhonden in wolvengebied
nieuwsWolven afschrikken met honden: het Agentschap Landbouw en Zeevisserij heeft financiering toegekend aan het project ‘Kuddewaakhonden in wolvengebied’ van vzw Vlaamse Schapenhouderij. Buitenlandse praktijkervaringen en studies wijzen erop dat kuddewaakhonden onder bepaalde omstandigheden een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de bescherming van kuddes. Tegelijkertijd zijn er nog veel praktische en juridische vragen over onder andere aansprakelijkheid en dierenwelzijn. Ook Agentschap voor Natuur en Bos ziet kansen voor de inzet van honden.
Een grootschalige wolvenaanval op het Groot Schietveld in Brecht, waarbij 35 schapen het leven lieten, heeft de discussie over de wolf in Vlaanderen doen oplaaien. Vooral in grote beweidingsblokken met veel meters omheining en oneffenheden op het terrein is de kans op onvolmaaktheden in het wolfwerend raster groter. In dat geval zouden honden als bijkomende maatregel soelaas kunnen bieden.
De inzet van kuddewaakhonden staat al langer op de radar van schapenhouders als aanvullende maatregel. Tijdens het jaarlijkse bilaterale overleg tussen de landbouwsector en het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) kwam de maatregel ook ter sprake. Vlaamse Schapenhouderij, Animal Welfare Solutions en tien schapenhouders hebben naar aanleiding hiervan het EIP-project ‘Kuddewaakhonden in wolvengebied ingediend. EIP staat voor Europees Partnerschap voor Innovatie, hier gaat het om een Vlaams implementatiemodel voor de inzet van kuddewaakhonden.
Dit project, dat twee jaar loopt, is recent goedgekeurd door het Agentschap Landbouw en Zeevisserij. “De komende dagen vindt de opstartvergadering plaats met de deelnemende schapenhouders”, vertelt Bert Driessen van Animal Welfare Solutions, de trekker van het project.
Vlaamse schapenhouder zweert bij kuddewaakhonden
Driessen is al langer bezig met de inzet van kuddewaakhonden. Zo voerde hij enkele jaren geleden een praktijkonderzoek uit bij schaapsherder Johan Schouteden. Deze natuurbeheerder uit Houthalen-Helchteren zet al jaren kuddewaakhonden in om zijn schapen te beschermen. “Uit dit onderzoek is duidelijk gebleken dat de honden een afschrikkende werking hebben. Op camera’s was te zien dat wolven terugdeinsden bij het zien van de honden.”
Schouteden beheert met zijn schapen het militaire domein in Houthalen-Helchteren en zet al sinds 2019 kuddewaakhonden in. Met succes, zo vertelt hij. “Vroeger waren er regelmatig wolvenaanvallen op onze schapen. Sinds we honden inzetten, hebben we geen incidenten meer gehad.”
Maar de inzet van kuddewaakhonden vindt plaats binnen een onduidelijk juridisch kader. “Er is geen wettelijk kader voor de inzet van honden in Vlaanderen”, benadrukt Driessen. “Zeker in natuurgebieden met een recreatieve functie, waar veel toeristen komen, zijn de terreinbeheerders terughoudend.” Wat als een kuddewaakhond een bezoeker aanvalt?
Wettelijk en praktisch kader nodig
Het EIP-project moet een eventuele basis leggen voor een wettelijk kader in Vlaanderen.
“Buitenlandse praktijkervaringen en studies wijzen erop dat kuddewaakhonden onder bepaalde omstandigheden een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de bescherming van kuddes. Tegelijkertijd zijn er nog verschillende openstaande vragen die verdere verduidelijking vereisen”, klinkt het bij het Agentschap Landbouw en Zeevisserij.
Zo is er onder meer nood aan meer duidelijkheid over:
het juridisch kader, bijvoorbeeld of honden ’s nachts zonder toezicht bij een kudde kunnen worden achtergelaten
het dierenwelzijn van de honden en de kudde
de veiligheid voor de omgeving, de geschiktheid van verschillende rassen, lijnen en individuele honden binnen de Vlaamse context en de voorwaarden waaraan deze moeten voldoen. Vlaanderen is immers dichtbevolkt en recreanten bevinden zich vaak in de onmiddellijke nabijheid van begrazingsgebieden, waaronder natuurgebieden
waar en onder welke omstandigheden de inzet van kuddewaakhonden daadwerkelijk een meerwaarde kan bieden
of er bijkomende opleidingsnoden zijn voor houders en personeel
de aansprakelijkheid en de verzekering
In het project nemen de partners onder andere buitenlandse studies en praktijkervaringen onder de loep. Op termijn staan ook praktijkproeven op het programma.
Herders hopen dat inzet honden ook vergoed wordt
De projectpartners in het EIP-project zien het project ook als een mogelijke aanzet tot een vergoeding voor de inzet van kuddewaakhonden. “Wolfwerende omheining wordt gezien als een beschermende maatregel en wordt vergoed. Als in dit project bewezen wordt dat ook honden een geschikte maatregel zijn, dan zou ook hiervoor een vergoeding beschikbaar moeten zijn”, aldus Driessen.
Als in dit project bewezen wordt dat ook honden een geschikte maatregel zijn, dan zou ook hiervoor een vergoeding beschikbaar moeten zijn
Ook Schouteden zou een vergoeding in dat geval niet meer dan logisch vinden. “In landen als Duitsland krijgen herders wel een vergoeding voor de inzet van honden”, vertelt de schaapherder, die wijst op de aanzienlijke kosten. “De rasdieren zijn duur in aanschaf en het zijn grote dieren die veel eten. Ook het hondenvoer is een grote kostenpost en dan hebben we het nog niet eens over de dierenartskosten.”
ANB zet schouders ook onder kuddewaakhonden
Ook Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) ziet door het vooral in het Groot Schietveld nut in de inzet van kuddewaakhonden en werkt aan een eigen pilootproject in het natuurgebied Kalmthoutse Heide. “Er was een wolfwerend raster aanwezig, maar op het terrein stelden we ondergravingen vast. De wolf had dus een zwakke plek gevonden. Honden zouden als een tweede beschermingslaag kunnen werken. Vooral in grote beweidingsblokken met veel meters omheining en oneffenheden op het terrein is de kans op onvolmaaktheden in het wolfwerend raster groter”, klinkt