Onderzoekers zetten hun tanden in fosforprobleem

De Universiteit Gent, campus De Nayer van Thomas More hogeschool en drie praktijkcentra (PSKW in Sint-Katelijne-Waver, PCG in Kruishoutem en Inagro in Rumbeke-Beitem) gaan de fosforbemesting in Vlaanderen op punt zetten en oplossingen zoeken voor de fosforverliezen naar het oppervlakte- en grondwater. Door praktisch haalbare beheersmaatregelen aan te reiken, moet het ‘A_Propeau’-project het gevoel van machteloosheid tegenover de fosforproblematiek wegnemen. In het huidige mestactieplan werden onder druk van Europa strengere fosfornormen voorzien, die bovendien aanscherpen in de komende jaren.

De uitspoeling van het nutriënt fosfor naar het oppervlakte- en grondwater is een potentiële bedreiging in zowat de helft van de Vlaamse landbouwbodems. In de mestwetgeving verschuift de aandacht recent meer en meer van de nitraat- naar de fosforproblematiek. Als een verbetering van de waterkwaliteit op dit vlak uitblijft, dan zal de Europese Commissie de landbouwsector confronteren met zeer drastische maatregelen. De onderhandelingen tussen Vlaanderen en Europa over het vijfde mestactieplan zijn nog aan de gang. Voor fosfor zijn er anders dan voor nitraat momenteel nagenoeg geen efficiënte maatregelen ter beschikking om op relatief korte termijn – op enkele jaren tijd – een belangrijke verbetering te realiseren.

In de meeste landbouwbodems in Vlaanderen is veel fosfaat aanwezig maar het terugschroeven van de bemesting zou niet mogen leiden tot een afname van de organische stof in de bodem. In het IWT-project A_Propeau wordt dit uitdrukkelijk meegenomen als doelstelling want men wil onderzoeken hoe de impact van minder fosfaattoediening op de gewasopbrengst en bodemkwaliteit te minimaliseren is. In de eerste plaats zoeken de Universiteit Gent en Thomas More hogeschool (campus De Nayer) naar technieken om de fosforverliezen te verminderen zodat de waterkwaliteit kan verbeteren. Zij werken daarvoor samen met onderzoekers van drie praktijkcentra: het Provinciaal Proefcentrum voor de Groenteteelt Oost-Vlaanderen, het Proefstation voor de Groenteteelt Sint-Katelijne-Waver en Inagro in Rumbeke-Beitem.

Verschillende pistes zullen onderzocht worden: fosfor filteren uit drainagewater, teeltrotaties die maximaal fosfor onttrekken aan de bodem, nauwkeurige en teeltspecifieke fosforbalansen die essentieel zijn voor een optimaal bemestingsadvies, alternatieve bemestingstechnieken, enz. Uit de projectbeschrijving blijkt dat de onderzoekers zeer goed beseffen wat er op het spel staat: “Het efficiënt aanpakken van het fosforprobleem kan beslissend zijn voor de overlevingskansen van de intensieve land- en tuinbouw in Vlaanderen. Op termijn kan het de landbouwers bovendien geld uitsparen door een lager gebruik van minerale fosformeststoffen, de afzet van organisch materiaal op het land die gevrijwaard wordt en vanggewassen die als voeder gebruikt gaan worden. De economische winst voor de maatschappij zit hem in de betere waterkwaliteit en goedkopere waterzuivering.

Door de nauwe betrokkenheid van landbouwers en hun organisaties (Boerenbond en ABS) hebben de onderzoekers er een goed oog in dat de resultaten goed zullen doorstromen naar de praktijk. Om dat te bewerkstelligen, zullen er proefveldbezoeken, studiedagen en symposia georganiseerd worden.