Milieukoepel berispt EU om oversized landbouwvoetafdruk

De Europese Unie verbruikt meer dan zijn fair deel aan landbouwgrond. Dat stelt milieuvereniging Friends of the Earth aan de kaak in een nieuw rapport getiteld ‘The true cost of consumption’. Veel indruk maakt het parcours van de landbouwsector inzake duurzaamheid niet op de ngo omdat Europa nog steeds een ‘landbouwvoetafdruk’ van 269 miljoen hectare heeft. Daarvan situeert zich 43 procent buiten de eigen grenzen in de vorm van import van voedsel, veevoeder en biomassa. Buiten Europa moet een gebied ter grootte van Italië en Frankrijk instaan voor de voedselvoorziening van 500 miljoen Europeanen.

Europa wordt voor zijn voedselvoorziening meer en meer afhankelijk van landbouwgrond buiten de eigen grenzen. Friends of the Earth legt in een nieuw rapport uit hoe dat komt. De ngo noemt die import van veevoeder en voedsel een bedreiging voor zowel het milieu als voor de plattelandsgemeenschappen in de regio’s waar Europa zijn aankopen doet. Van de totale landbouwvoetafdruk van de EU (269 miljoen ha) zou 43 procent zich situeren buiten de Europese grenzen. Sedert 1990 is dat aandeel alleen maar toegenomen, met 34 procent volgens het rapport van de milieuvereniging.

Friends of the Earth vindt het niet duurzaam en onverantwoord dat Europa verhoudingsgewijs meer beslag legt op landbouwgrond dan wat je een fair aandeel zou kunnen noemen in het wereldwijde landbouwareaal. De redenen daarvoor heeft Europa’s grootste milieuvereniging al eerder aangeklaagd: overconsumptie, in het bijzonder van dierlijke producten, en een jaar-rond aanbod van groenten en fruit. Problematisch is naar verluidt ook de stijgende vraag naar plantaardige olie, zeker als die komt van niet-voedingssectoren zoals de biobrandstoffenindustrie.

Van het Europese landgebruik schrijft Friends of the Earth bijna driekwart toe aan dierlijke producten zoals vlees en melk. De biomassa die in het buitenland voor toepassingen in de EU geteeld wordt, neemt in verhouding veel minder grond in beslag maar heeft specifieke nadelen. Het rapport verwijst naar de impact op de plaatselijke bevolking en naar milieuproblemen zoals ontbossing in Zuidoost-Azië en Zuid-Amerika. De landgebruik-calculator van Friends of the Earth telt het benodigde akker- en grasland, waarbij het cijfer van de weilanden een grove inschatting is. Op termijn wil de organisatie de rekentool uitbreiden naar het areaal nodig voor bosbouw en ontginning, en voor bebouwing.

Het rapport is er één niet alleen van problemen, maar ook van voorstellen tot oplossing. Die is behoorlijk radicaal en behelst een totale ommezwaai van ons consumptiepatroon en in de manier waarop we landbouwgrond gebruiken. Friends of the Earth heeft het niet begrepen op industriële landbouw en geglobaliseerde voedselketens, wel op een “groenere landbouw”. De organisatie stelt voor om de landbouwvoetafdruk van de EU te meten. De volgende stap is via beleid alle betrokkenen in de voedselketen wegsturen van de consumptie en productie van “landintensieve en weinig milieuvriendelijke voedingswaren zoals dierlijke producten”.

Eenzijdig focussen op de productiezijde helpt naar verluidt niet. Voor een duurzaam landgebruik adviseert Friends of the Earth dat een halt wordt toegeroepen aan de landbouwexpansie overzee, dat toegezien wordt op de milieu- en sociale prestaties van landbouwpraktijken én dat het beleid een verandering in consumptiepatroon bewerkstelligt. De ngo vindt dat Europa dit verplicht is aan de bevolking in ontwikkelingslanden die meer toegang moet hebben tot landbouwgrond en voedsel.

Meer info: Friends of the Earth Europe