"Lageprijzencultus is spiegel voor de maatschappij"

Als we willen dat producten in de supermarkt van hoge kwaliteit zijn - ook wat de omstandigheden betreft waarin ze worden gemaakt - dan mag een hoger prijskaartje ons niet verbazen. Dat zegt Ruben Mooijman, chef economie van De Standaard in een reactie op het nieuws dat de prijzenkloof tussen Belgische en buitenlandse supermarkten steeds groter wordt.

Eerder deze week bleek uit een nieuw rapport van het Prijzenobservatorium dat de Belgische supermarkten duurder zijn dan de buitenlandse, en dat de kloof bovendien blijft groeien. "De neiging om dat nieuws een negatieve ondertoon te geven, is groot", zegt Ruben Mooijman daarover. "Maar in die obsessie met lage prijzen schuilt een paradox: als we tegen hormonen in ons vlees zijn, tegen kindslaven op cacaoplantages, tegen boontjes uit Kenia, tegen chemische bewaarmiddelen, enzovoort, dan wordt ons voedsel onvermijdelijk duurder."

Dat wat het product zelf betreft. "Maar wat met de sociale keerzijde van de prijzenoorlog tussen supermarktketens?", vraagt Mooijman zich af. "Een kwart van de werknemers in de Duitse supermarkten heeft een mini-job. In Nederland zitten scholieren achter de kassa’s en mensen met zogenaamde nul-urencontracten, die alleen opgeroepen worden als het druk is in de winkel. Frankrijk is dan weer het land van de zogenaamde hypermarchés", gaat Mooijman verder. "Die megamarkten concurreren alle buurt- en dorpswinkels in de verre omtrek dood, waardoor plattelandsbewoners niet zelden tientallen kilometers moeten rijden om zich te bevoorraden."

"In feite zijn de supermarktprijzen een uitdrukking van het maatschappijmodel dat we nastreven", betoogt Mooijman. "De melktoeslag die de supermarkten bereid zijn in België aan boeren te betalen bij extreem lage melkprijzen, is daarvan een mooi voorbeeld. Hij maakt het mogelijk dat boeren ook in het kleinschalige Belgische landschap kunnen overleven. Onze strikte arbeidsregels laten weinig flexibiliteit toe, maar geven de veelal laaggeschoolde werknemers in de winkelketens wel relatieve arbeidszekerheid."

"Als consument likkebaarden we bij de prijzenoorlogen die van tijd tot tijd in de buurlanden uitbreken, maar we vergeten het destructieve effect ervan op de variatie in het winkellandschap", verwijst Mooijman naar het rijke winkelaanbod in België. "In de VS, waar de lageprijzencultus heviger dan waar ook wordt beleden, is het onmogelijk om te voet verse croissants te gaan halen. Of om de fiets te nemen voor een kilo appelen. Ambachtelijke slagers of handelaren in verse vis zijn er nauwelijks. Misschien onderschatten we de hoge kost van lage prijzen."