Geopolitiek strateeg: "Mercosur is cruciaal, ook voor de Vlaamse boeren"
interview“Het Mercosur-handelsverdrag is essentieel voor het behoud van onze welvaart. In een sterk veranderende wereld hebben we vrienden nodig”, vertelt geopolitiek denker Marc Thys. De oud-militair reageert daarmee op de misnoegde reacties van landbouwers nu de lidstaten groen licht hebben gegeven voor de ondertekening van het Mercosurakkoord. “Zonder vrienden kan Europa geopolitiek geen vuist maken, is het snel gedaan met onze welvaart en daar zullen ook de boeren onder lijden.”
Vrijdag is het Mercosur handelsverdrag goedgekeurd waartegen Vlaamse boeren donderdag nog protesteerden met filteracties op verschillende wegen in Vlaanderen. De landbouwers wilden hiermee hun onvrede uiten tegen het Mercosur-verdrag, een handelsverdrag tussen de Europese Unie en Zuid-Amerikaanse landen. Het handelsverdrag werkt oneerlijke concurrentie in de hand, stellen niet alleen de Vlaamse, maar ook de landbouworganisaties in de meeste Europese landen.
Hoewel Europa garandeert dat controles aan de grens de kwaliteit van de import van landbouwproducten waarborgen, zijn de boeren er niet gerust in. Waar de kwaliteit gecontroleerd kan worden, geldt dat niet altijd voor de productiemiddelen die in Zuid-Amerikaanse landen gebruikt worden. Gewasbeschermingsmiddelen die hier al jaren verboden zijn, worden daar nog toegelaten en ook de dierenwelzijnsnormen liggen op een heel ander niveau.
Marc Thys heeft begrip voor de zorgen van de boeren, maar benadrukt dat de ondertekening van het Mercosur-handelsverdrag cruciaal is voor Europa. We spraken met de geopolitieke strateeg, die zijn visie eerder verkondigde op het ledencongres van AVBS in Gent, over waarom de Europese Commissie zo hoog inzet op het Mercosurakkoord.
Om geopolitiek een vuist te kunnen maken, is het essentieel dat we nieuwe vrienden maken. De Zuid-Amerikaanse landen, maar ook Zuidoost-Azië en India, lenen zich daar uitstekend voor
Waarom is Mercosur zo belangrijk volgens u?
Belangrijk is nog een understatement. Het verdrag is cruciaal, cruciaal voor Europa en het voortbestaan van haar welvaart. De wereld om ons heen verandert razendsnel. Kijk naar de gebeurtenissen rond Venezuela, Groenland en wat er in Oekraïne gebeurt. Oude structuren brokkelen af en nieuwe machtsblokken ontstaan, waarbij Europa niet langer op de Verenigde Staten lijkt te kunnen bouwen.
Om geopolitiek een vuist te kunnen maken, is het essentieel dat we nieuwe vrienden maken. De Zuid-Amerikaanse landen, maar ook Zuidoost-Azië en India, lenen zich daar uitstekend voor. Het zijn opkomende economieën met een jonge bevolking.
De boeren zijn het niet met u eens. Zij vrezen oneerlijke concurrentie en inkomstenverlies door het handelsverdrag.
Ik heb daar begrip voor, maar enerzijds wordt de soep mogelijk niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend. Anderzijds zouden de gevolgen van het niet aangaan van een handelsverdrag een nog kwalijkere impact kunnen hebben op de boeren.
Wat bedoelt u met het eerste?
In de media lees ik dat de scherpe kantjes uit het verdrag worden bijgeschaafd. Ursula von der Leyen heeft daarbij 45 miljard euro aan landbouwsubsidies toegezegd om steun te verkrijgen voor het handelsverdrag.
Daarnaast geldt het zogenaamde “Brussels effect”, dat je ook bij andere handelsverdragen ziet. Europa is een grote markt met een half miljard inwoners die welgesteld zijn. In de loop der jaren zullen de Zuid-Amerikaanse landen hierdoor hun productieapparaat bijstellen om aan de vraag en verwachtingen van de Europese consument te voldoen. Hierdoor leidt het Mercosur-verdrag op termijn ook tot een verduurzaming van de Zuid-Amerikaanse land- en tuinbouw en zal er ook meer aandacht zijn voor zaken als dierenwelzijn.
Een gedeelte van de Mercosurlanden heeft een links politiek bestel, maar je ziet een verschuiving naar liberaal-rechts. Dat zou de stimulans om de productie op de afzetmarkt af te stemmen verder vergroten en dat zou hen uitstekende handelspartners maken.
Daalt ons welvaartspeil, dan neemt niet alleen het besteedbaar inkomen van de consument af, maar ook de financiële draagkracht van de Europese overheid en de nationale overheden
En wat bedoelt u met de impact op lange termijn bij het niet aangaan van het handelsverdrag?
Zoals gezegd: wij hebben nieuwe vrienden nodig om geopolitiek een vuist te kunnen maken en ons welvaartsniveau op peil te houden. Lukt dat niet en daalt ons welvaartspeil, dan zullen ook de Europese boeren daar de dupe van worden. In dat geval neemt niet alleen het besteedbaar inkomen van de consument af, maar ook de financiële daadkracht van de Europese overheid en nationale overheden. De subsidie die nu voorzien wordt voor de landbouwers, ter compensatie van de negatieve gevolgen van het Mercosur-handelsverdrag, zou in dat geval niet gegeven kunnen worden.
Wat is het strategische belang van Zuid-Amerika?
Zuid-Amerika biedt ons mogelijkheden om handel te drijven en ook grondstoffen te ontginnen, grondstoffen die cruciaal zijn voor onze industrie. Voor deze zaken zijn we momenteel zeer afhankelijk van China.
Kritische landbouwers zeggen ook dat de landbouw geslachtofferd wordt ten koste van de industrie. Wat is uw standpunt?
Uiteraard zijn er bij elke handelsdeal deelsectoren die verliezen. Maar volgens mij liggen er ook mogelijkheden voor de Europese landbouw. Onze landbouw is gekend om zijn hoge standaarden. Dat is een unique selling point dat we mogelijk ook in Zuid-Amerika kunnen uitspelen. Ik heb 20 jaar geleden in Canada gewoond. Daar waren de mensen destijds bereid extra te betalen voor Europese producten omdat die kwalitatief zo hoog aangeschreven stonden.
Verder klopt het zeker dat in de eerste plaats de Europese industrie van deze deal kan profiteren en dat is ook broodnodig en terecht. Europa heeft zijn (maak)industrie de voorbije decennia verwaarloosd. We zijn enorm afhankelijk van China voor zowel de productie als de grondstoffen. Een handelsdeal met Zuid-Amerika, dat ook rijk is aan grondstoffen, zou een boost kunnen betekenen voor onze industrie, een strategische sector.
We moeten af van regels die een marginale of geen winst voor de volksgezondheid of het dierenwelzijn realiseren, maar die wel enorme investeringen vergen. Daarmee prijzen we onszelf uit de markt
Landbouw is geen strategische sector?
Landbouw is zeker ook een strategische sector, maar op dit moment zijn wij als Europa op het gebied van voedsel wel zelfvoorzienend.
Deze zelfvoorzienendheid staat onder druk door Europese regelgeving. Denk aan milieu- en klimaatwetgeving in het kader van de Green Deal. In Vlaanderen gooit het stikstofdecreet de veeteelt op slot. Wat is uw standpunt hierbij?
De volksgezondheid is van cruciaal belang, maar we moeten niet doorschieten in regelgeving en idealisme. We moeten af van regels die een marginale of geen winst voor de volksgezondheid of het dierenwelzijn realiseren, maar die wel enorme investeringen vergen. Daarmee prijzen we onszelf uit de markt.
Wat betreft de Green Deal zie je nu al verschuivingen. Er ligt een voorstel om het Green Deal-budget voor de periode 2028–2034 te verhogen van 658 naar 700 miljard euro, maar er gaan steeds luidere stemmen op om het budget juist in te krimpen.
Weg met de duurzaamheidsplannen?
Door de geopolitieke ontwikkelingen zijn de prioriteiten anders komen te liggen, met defensie en veiligheid voorop. Er gaat de komende jaren enorm veel budget naar die sectoren en je kunt een euro maar één keer uitgeven.
Gezien deze ontwikkelingen, moet Vlaanderen ook niet haar (stikstof)beleid herzien?
Het is elementair en getuigt van goed beleid dat landen hun beleid periodiek herzien; het opstellen van de jaarlijkse begroting is zo’n moment. Ook in België gaat er meer geld naar defensie en dat zou zeker ten koste kunnen gaan van duurzaamheidszaken.
